Czasu wstecznego nie należy jednak utożsamiać z odległością: obecna odległość współporuszająca się obiektu jest większa niż droga, którą światło faktycznie przebyło, ponieważ podczas lotu fotonu rozszerzała się sama przestrzeń. To rozróżnienie jest ważne przy interpretacji stwierdzeń, że najdalsze galaktyki są widziane „kilkaset milionów lat po Wielkim Wybuchu”.
Główne ery dynamiczne W bardzo wczesnym Wszechświecie dominowała energia promieniowania i relatywistycznych cząstek. W tej epoce gęstość energii promieniowania malała szybciej niż gęstość materii, dlatego po około 50 tysiącach lat nastąpiła równość materii i promieniowania: od tego momentu główny wpływ na tempo wzrostu zaburzeń gęstości zaczęła mieć materia, zwłaszcza ciemna materia. Zaburzenia, które wcześniej były częściowo wygładzane przez ciśnienie promieniowania, mogły odtąd skuteczniej narastać grawitacyjnie.
Po rekombinacji i odsprzęgnięciu fotonów Wszechświat był przez większość swojej historii zdominowany dynamicznie przez materię. W tej fazie powstały pierwsze gwiazdy, galaktyki, gromady galaktyk i większe układy, a ekspansja w dużej skali stopniowo zwalniała pod wpływem grawitacji.