Pod względem modalności znaczna część repertuaru responsoriów krótkich należy do modusów archaicznych, w których tenor jest tożsamy z finalis (dźwiękiem końcowym). Tak na przykład uroczysty ton responsoriów (dla przykładu patrz ℟. Ascendens Christus in altum w wersji monastycznej) ma zarówno recytację, jak i finalis na dźwięku f: zalicza się je do modusu archaicznego C. Pierwotny ton adwentowy należy do modusu archaicznego E (recytacja na e), ale późnośredniowieczna zmiana tenoru recytacji z e na f zaciera oryginalny charakter modalny utworu.
Responsoria dłuższe mały|Responsorium dłuższe Vinea mea (trzecie z ciemnej jutrzni Wielkiego Piątku; Liber usualis, 1954). Widoczne: ℟ Vinea mea; werset solisty ℣. Sepivi te; miejsce, od którego chór powtarza część ℟ oznaczone gwiazdką (Quomodo) oraz powtórzenie całości ℟. Vinea.
Budowa responsoriów dłuższych Responsoria dłuższe (responsoria prolixa) występują w nocnej godzinie kanonicznej czyli matutinum (w obrządku monastycznym zwanej wigiliami). Są to utwory o skomplikowanych melodiach, zasadniczo każde responsorium ma własną melodię. Najprostszy schemat responsorium prolixum przedstawia się następująco:
Całość ℟ śpiewana przez chór Werset solisty Powtórzenie drugiej części ℟ przez chór.