W Atenach od schyłku tak zwanych wieków ciemnych do wojen z Persami władzę sprawowała arystokracja, a po reformach Solona dostęp do urzędów zależał od cenzusu majątkowego i przysługiwał trzem najbogatszym z czterech klas obywateli. Oligarchiczny charakter miał też ustrój Sparty, w której rządzili dwaj królowie oraz rada starszych, zwana geruzją. W republikańskim Rzymie cechy oligarchii nosiła dominacja patrycjuszy, najznakomitszych i najbogatszych rodów mających pełnię praw politycznych i początkowo wyłączność na urzędy, podczas gdy stanowiący większość społeczeństwa plebejusze byli ich przez długi czas pozbawieni. Najstarsi patrycjusze tworzyli senat rzymski.

Oligarchia magnacka

W XVII i XVIII wieku w Rzeczypospolitej, wskutek osłabienia pozycji króla, ukształtowała się oligarchia magnacka. Najbogatsze rody możnowładcze uzyskały przemożny, jeśli nie wyłączny, wpływ na politykę zewnętrzną i wewnętrzną państwa, a z ich grona wywodzili się niemal wszyscy urzędnicy centralni. Apogeum tego układu przypadło na okres od pierwszego zerwania obrad sejmu przez pojedynczego posła w 1652 roku (Władysław Wiktoryn Siciński) do reform sejmu konwokacyjnego z 1764 roku.