La Fábula de Polifemo y Galatea thumb|Nicolas PoussinPejzaż z PolifememJedno z największych dzieł hiszpańskiego i europejskiego baroku. Napisany w 1612 utwór składa się z 63 oktaw (octava real) o układzie rymów ABABABCC. Opowiada o Galatei, pięknej nimfie, w której zakochuje się cyklop Polifem. Ta jednak odrzuca jego zaloty, gdyż darzy uczuciem pasterza Acisa. Pewnego dnia kochankowie zostają przyłapani przez Polifema. Uciekają, ale cyklop rzuca w nich olbrzymią skałą, która przygniata Acisa. Krew pasterza jest potem przemieniona w rzekę.
La Fábula de Polifemo y Galatea jest szczytowym osiągnięciem gongoryzmu. Głównym konceptem utworu jest kontrast pomiędzy urodą Galatei i brzydotą Polifema, wyrażany na najróżniejsze sposoby. Mamy zatem zestawienia światło-mrok, mamy różne barwy, którymi opisywane są postaci (biel, złoto, srebro w przypadku nimfy oraz czerń, szarość, kolor brunatny w przypadku cyklopa), mamy łagodność i spokój przeciwstawioną brutalności i gwałtowności. Mit o Polifemie i Galatei jest zresztą bardzo częstym tematem literackim (Góngora, Owidiusz) i malarskim (Poussin).