Na północy granice Szwecji z Danią i Norwegią oraz Rosją nie były wówczas ściśle wytyczone i stanowiły region sporny. Ze szwedzkiego punktu widzenia granice te były szczególnie narażone na atak. Było też jasne dla władz w Sztokholmie, że handel szwedzki będzie hamowany przez sąsiednie kraje. Złamanie duńsko-norweskiego „osaczenia” stało się głównym celem szwedzkiej polityki zewnętrznej.

Także w duńskiej polityce zagranicznej Szwecja pozostawała głównym przeciwnikiem. W liście do duńskiej Rady Państwa (Rigsrådet) z 1603 król Chrystian IV (1588–1648) pisał o Szwecji jako „złym sąsiedzie” (den onde nabo). Stosunki ze Szwecją usuwały na bok wszystkie inne problemy polityczne podczas jego panowania, podobnie jak i jego poprzednika oraz następcy.

Walka pomiędzy Szwecją a Danią o panowanie na Bałtyku miała także swoją genezę w stopniowym upadku w ciągu XVI w. dwóch istotnych sił – Hanzy i inflanckiej gałęzi zakonu krzyżackiego, które dotychczas dominowały na tym obszarze. Pozostawiły one po sobie polityczną próżnię, którą wypełnić miały oba kraje nordyckie oraz Rzeczpospolita i Carstwo Rosyjskie (Dominium Maris Baltici).