Gustaw I Waza (1523–1560) zaangażował swe siły przede wszystkim w uporządkowanie polityki wewnętrznej Szwecji. W polityce zagranicznej nastawił się raczej na obronę niż na podejmowanie śmielszych działań ofensywnych. Poprzez budowę jak na owe czasy nowoczesnej floty wojennej Gustaw I położył podstawę do późniejszej aktywnej polityki zagranicznej Szwecji w obszarze bałtyckim. Okręty zakupione od Lubeki podczas wojny z Danią (1521–1523) dały początek flocie szwedzkiej, którą następnie stale wzmacniano poprzez budowę nowych okrętów w czasie całego panowania króla. W tym celu stworzono wiele stoczni okrętowych, m.in. w Sztokholmie, Kalmarze, Älvsborgu, Västervik i Åbo. Główną bazą floty szwedzkiej był Sztokholm, co miało wiele ujemnych następstw w konflikcie z Danią. Flota duńska mogła ze swej głównej bazy w Kopenhadze wypłynąć w morze wcześniej niż Szwedzi, gdyż na południowym Bałtyku pokrywa lodowa ustępowała szybciej. Także wiatry sprzyjały okrętom duńskim, które mogły żeglować bezpośrednio albo w kierunku północnym, albo wschodnim.