Paryż silnie kontrastuje położenie najbiedniejszych z działalnością polityków, Kościoła oraz najbogatszych warstw społecznych Francji, podkreślając jednak równocześnie nieskuteczność taktyki zamachowej proponowanej przez anarchistów. Wyrazem krytyki tej ideologii jest fakt „nawrócenia” Wilhelma, głównego wyraziciela konsekwentnego anarchizmu w utworze, który sam, pod wpływem obserwacji i przemyśleń, rezygnuje z dotychczasowych poglądów.
Ważnym motywem utworu jest literacka polemika z romantyczną monumentalizacją śmierci za swoje przekonania oraz swoisty pastisz frenetycznej fascynacji romantyków momentem wymierzania kary śmierci, którą wyraża scena egzekucji Salvata na gilotynie. Drobiazgowy opis ucieczki Salvata przed policją i strach w obliczu śmierci kontrastuje z obecną we wcześniejszej literaturze francuskiej wizją bohatera oddającego życie za idee, natomiast sam przebieg egzekucji odziera ją z wcześniejszego monumentalizmu (obecnego np. u Wiktora Hugo) – stracenie zamachowca ma miejsce na dziedzińcu więziennym, bez udziału publiczności, a sama gilotyna (co ma znaczenie symboliczne) znajduje się na ziemi, a nie na wynoszącym ją ponad tłum rusztowaniu.