Obraz nicponia Nicpoń, protagonista noweli, zostaje przez pracowitego ojca wysłany w świat, by nauczyć się samodzielności i odpowiedzialności. Już w tym momencie uwidaczniają się różne filozofie życiowe. Ojciec podkreśla rolę samodzielnego zarabiania na własne utrzymanie, podczas gdy nicpoń żyje marzeniami na błogą i szczęśliwą egzystencję.
Autorowi udaje się scharakteryzować i stworzyć wymowny obraz protagonisty poprzez przedstawienie licznych wydarzeń z jego udziałem i jak przez samo określanie go mianem nicponia. Dzięki temu charakterystyka zewnętrzna nie jest w noweli niezbędna i staje się drugorzędnym elementem.
Bohater zachowuje się bardzo otwarcie w stosunku do napotkanych nieznajomych, potrafi także zrobić na nich dobre wrażenie dzięki bezstronnemu i spokojnemu zachowaniu, jak i bezpretensjonalności. Z punktu widzenia racjonalistycznego nie posiada on natomiast żadnych przydatnych zdolności, co więcej jest bezużyteczny i chce on także przez ten pryzmat widzieć resztę świata (patrz: opieka nad ogrodem – kwiaty zamiast ziemniaków czy obdarowywanie damy prezentami). Potrafi grać na skrzypcach, co pozwala mu na wyrażanie emocji i na rozweselanie innych ludzi.