Doktor Michał Szuman, zestawiając ze sobą awans Szlangbaumów i upadek Łęckich stwierdza, że Społeczeństwo jest jak gotująca się woda: co wczoraj było na dole, dziś pędzi w górę….
Analiza Henryk Markiewicz zwraca uwagę, że Henryk Szlangbaum symbolizuje bankructwo haseł tolerancyjnych i dążeń asymilatorskich, mających miejsce w pozytywizmie. Prus swoje prywatne poglądy (żal z powodu niechęci społeczeństwa wobec Żydów) wplata w wypowiedzi Ignacego Rzeckiego. Markiewicz zwraca uwagę, że nienawiść społeczna bohaterów Lalki wypacza nie tylko prześladowców, ale także prześladowanych, a antysemityzm przyczynia się do wzmocnienia szowinizmu żydowskiego. Analizując postać Szlangbauma, Markiewicz zwraca uwagę, że Prus przedstawił postać grubymi kreskami. Badacz literatury polskiej Samuel Sandler podkreślił, że zdaniem Wokulskiego Rzecki popada w nastroje antysemickie, choć w rzeczywistości był on dobrym człowiekiem, który w imię wolności, równości i braterstwa nie zgadzał się z antysemityzmem.
Maciej Michalski przeciwstawia Szlangbauma Wokulskiemu jako bohatera, który odnajduje względnie spójny dyskurs określający jego miejsce w świecie.