Wielu Polaków, mieszkańców Bydgoszczy, nie zaangażowanych w towarzystwa niemieckie – współpracowało natomiast z Poznańskim Towarzystwem Przyjaciół NaukBednarski Henryk. Bydgoskie Towarzystwo Naukowe (1959-1979). Studium historyczno-socjologiczne. Prace Wydziału Nauk Humanistycznych. Seria F, nr 12. Bydgoszcz 1979. .. Wszystkie te działania podniosły poziom kultury, sztuki i nauki w Bydgoszczy i stworzyły odpowiedni klimat dla rozwoju szkolnictwa wyższego.
Pierwsze konkretne działania władz miasta o ulokowanie w mieście uczelni typu uniwersyteckiego podjęto w 1873 r. (w setną rocznicę przyłączenia Obwodu Nadnoteckiego do Prus), kiedy magistrat z burmistrzem Reinholdem Boie na czele, wystosował w tej sprawie petycję do rządu w Berlinie. Idea ta wówczas nie doczekała się aprobaty. Uzasadnieniem odmowy było stwierdzenie, że miasto nie posiada wystarczającej liczby absolwentów szkół średnichGrzybowska Maria, Werterowska Zofia: Przyczynki do historii architektury zespołu naukowych Instytutów Rolniczych w Bydgoszczy., [w:] Materiały do Dziejów Kultury i Sztuki Bydgoszczy i Regionu, zeszyt 4, Pracownia Dokumentacji i Popularyzacji Zabytków Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Bydgoszczy, 1999. ISSN 1427-5465..