overjustication effect). Obniżenie poczucia własnej wartości – gdy zewnętrzna interwencja uświadamia człowiekowi, że jego motywacja nie jest dostrzegana, motywacja wewnętrzna spada. U osoby, której zaangażowanie i kompetencje nie są doceniane spada poczucie własnej wartości.
Geneza teorii W 1970 brytyjski badacz społeczny Richard M. Titmuss w swojej książce The Gift Relationship dowiódł, że rekompensata finansowa za oddanie krwi może zmniejszyć chęć dostarcznia krwi przez krwiodawcówMellström, C. i Johannesson, M. (2008) „Crowding Out in Blood Donation: Was Titmuss Right?” Journal of the European Economic Association 6(4):845–863..
Również psychologowie zidentyfikowali zjawisko obniżania się w pewnych warunkach poziomu motywacji wewnętrznej u osób badanych, pod wpływem otrzymywanych nagród. W 1973 roku Mark R. Lepper, David Greene i Richard E. Nisbett zdefiniowali swoje obserwacje w tym zakresie jako efektem nadmiernego uzasadniania (ang. overjustication effect), a Edward L. Deci w 1975 roku opisali zjawisko znane jako efekt korupcyjny (ang. corruption effect), który stanowił podstawę do rozwinięcia teorii oceny poznawczej (ang. Cognitive evaluation theory). W 1978 roku Lepper i Greene w swoim artykule The Hidden Cost of Reward opisali możliwe negatywne konsekwencje stosowania nagródWeibel, A., Rost, K.