żuawi – najlepiej uzbrojeni i wyposażeni żołnierze przeznaczeni do najtrudniejszych zadań, ptasznicy – formacja tyralierów złożona z najmłodszych powstańców, uzbrojona w najlżejszą broń, głównie dubeltówki.
Zgodnie z przedpowstaniowymi regulaminami piechoty, opracowanymi przez Mierosławskiego, podstawową jednostką uderzeniową był batalion kosynierski. Miał on w swym składzie 4 kompanie kosynierskie i piątą strzelecką. Regulamin wydany w 1864 roku przewidywał już 6 kompanii, w tym 4 karabinierskie i 2 strzeleckie. Etat takiego batalionu określał regulamin na 665 ludzi. W wypadku jednak niemożności wystawienia takiego batalionu regulamin przewidywał 4 kompanie kosynierskie wzmocnione 24 strzelcami; razem 689 ludzi.
Regulamin piechoty wydany przez Rząd Narodowy w 1863 roku stworzył batalion 6-kompanijny, w tym dwie kompanie strzeleckie. Etat batalionu wyniósł 682 ludzi.