Rozwijając to ujęcie (w oparciu o wcześniejszą koncepcję Hugo ze św. Wiktora), Akwinata stwierdził, że sakrament składa się ze znaku materialnego (signum per modum materiae) oraz słów stanowiących jego formę (verba per modum formae). Sakramenty zostały ustanowione przez Chrystusa jako lekarstwo na grzech (remedium peccati). Ponieważ Bóg jest przyczyną sprawczą (causa efficiens) każdego sakramentu, udzielają one łaski. W tej koncepcji człowieczeństwo i bóstwo Chrystusa stanowi narzędzie złączone z Bogiem, a sakramenty są narzędziami oddzielnymi. Kapłan szafujący sakramentem działa w imieniu Boga jako Jego ożywione narzędzie.
Oprócz tego, że są lekarstwem na grzech, niektóre sakramenty (chrzest, bierzmowanie, święcenia) wyciskają w duszy niezatarte znamię (charakter sakramentalny) i w związku z tym są niepowtarzalne. Sakrament jest ważny i udziela łaski nawet wtedy, gdy szafarz jest niegodny lub pozbawiony wiary (z mocy samego dokonanego dzieła, ex opere operato), pod warunkiem, że ma odpowiednią intencję czynienia tego, co czyni Kościół.