Fabuła Powieść rozpoczyna przedmowa fikcyjnego psychoanalityka, doktora S. Lekarz informuje, że publikuje zapiski byłego pacjenta w odwecie za przerwanie terapii. Jednocześnie uprzedza czytelnika, że wspomnienia Zena zawierają zarówno prawdy, jak i kłamstwa. Następujący po przedmowie wstęp bohatera opisuje jego nieudane próby przywołania najwcześniejszych wspomnień zgodnie z zaleceniami psychoanalizy.
W rozdziale poświęconym paleniu Zeno przedstawia wieloletnie próby zerwania z nałogiem. Wielokrotnie wypala papierosa, którego określa jako „ostatniego”, zapisując daty kolejnych postanowień. Palenie staje się dla niego symbolem braku konsekwencji oraz sposobem odsuwania decyzji i odpowiedzialności.
Następna część dotyczy relacji Zena z ojcem. Bohater opisuje różnice charakterów, poczucie zależności oraz niejednoznaczne emocje towarzyszące chorobie i śmierci ojca. Szczególne znaczenie nadaje ostatniemu gestowi umierającego, który uderza syna w twarz; Zeno nie potrafi rozstrzygnąć, czy był to świadomy akt, czy mimowolny ruch chorego.