Ostatnia część ma formę dziennika prowadzonego w latach 1915–1916. Zeno opisuje przerwanie psychoanalizy, wybuch wojny oraz przypadkowe oddzielenie od rodziny po zamknięciu granicy między Austro-Węgrami a Włochami. Działalność handlowa prowadzona w warunkach wojennych przynosi mu zyski, co uznaje za dowód odzyskania zdrowia. Powieść kończy wizja rozwoju cywilizacji prowadzącego do stworzenia broni zdolnej zniszczyć Ziemię.
Kompozycja i narracja Utwór nie zachowuje chronologicznego porządku tradycyjnej autobiografii. Po przedmowie doktora S. i wstępie Zena następuje pięć obszernych części tematycznych: „Palenie”, „Śmierć mojego ojca”, „Historia mojego małżeństwa”, „Żona i kochanka” oraz „Historia spółki handlowej”. Ostatni rozdział, „Psychoanaliza”, przyjmuje formę datowanego dziennika.
Wspomnienia są opowiadane przez starszego Zena, który interpretuje własne wcześniejsze zachowania z perspektywy czasu. Różnica pomiędzy bohaterem wydarzeń a narratorem powoduje przesunięcia chronologiczne, powtórzenia i sprzeczne oceny. Zeno wielokrotnie stara się przedstawić swoje działania jako rozsądne lub moralnie usprawiedliwione, ale szczegóły narracji podważają jego deklaracje.