Jej obecność umożliwiła skonstruowanie narratora niewiarygodnego oraz swobodne naruszanie chronologicznego porządku opowieści.
W powieści powraca motyw niezdolności do działania, określanej we włoskiej krytyce pojęciem inettitudine. Zeno odwleka decyzje, zastępuje działanie analizowaniem własnych motywacji i przekształca niepowodzenia w kolejne okazje do samousprawiedliwienia. Jednocześnie jego elastyczność oraz brak stałych zasad pozwalają mu przetrwać sytuacje, w których bardziej zdecydowani bohaterowie ponoszą klęskę.
Tłem wydarzeń jest Triest przełomu XIX i XX wieku – wielojęzyczne miasto portowe należące początkowo do Austro-Węgier. Środowisko kupców, bankowców, przedsiębiorców i pośredników handlowych odzwierciedla zawodowe doświadczenia Sveva, który pracował w banku, a następnie w przedsiębiorstwie przemysłowym rodziny żony.
Recepcja Pierwsze wydanie spotkało się z ograniczonym zainteresowaniem włoskiej prasy. Podobnie jak wcześniejsze książki Sveva zostało w znacznej mierze pominięte przez krytyków, a autor sam finansował jego publikację.