thumb|300px|Pygocentrus nattereri thumb|300px|Serrasalmus rhombeus thumb|300px|Pygopristis denticulata

As piranyas (d'o portugués piranha) son un grupo de peixes omnivoros d'augua dolza endemica d'os ríos de Sudamerica. Lo taxón d'as piranyas abarca unas setanta especies distribuyidas en cinco cheneros diferents. De normal miden entre 15 y 25 cm de longaria, manimenos s'han trobau individuos que superoron os 40 cm de longaria. Son conoixius per os suyos dients esmolaus y per a suya voracidat.

Totas as piranyas tienen una sola ringlera de dients esmolaus en toz dos maxilars. Os dients esmolaus permiten tallar y foratan a las suyas presas a escape.

As piranyas poseyen una d'as mosegadas mas fuertes d'os peixes osios, destacando a piranya negra. Ye a resultas d'os grans musclos maxilars, que plegan dica la punta d'a variella, dando una avantalla mecanica en l'inte de mosegar. Vive y ataca con a suya bandada: cuan una piranya mosiega, retacula pa dar paso a unatra sistematicament.

Encara que una buena parti d'a suya dieta ye carnucera, tamién ye un peix depredador, rapido y voraz, que ataca a tota hora que se sienten estimulaus, habendo cualques especies que son canibals. Os ataques a sers humans no son comuns, os casos reportaus han estau sobretot debius per dentrar en l'augua tenendo una ferida ubierta, nadar amán d'un aria de reproducción u causar corrients d'augua inasperadas, per eixemplo en capuzar-se.

As piranyas que viven en os ríos de tota Sudamerica. Os ríos con mayor concentración de piranyas son l'Amazonas y l'Orinoco. Germain, Marie Sophie. Las pirañas. De Vecchi, 17/11/2017. ISBN 978-1646990917.

A piranya se consume en diferents puestos de Brasil, como lo pantanal, an se preparan as sopas de piranya y tamién se puede aprestar en esparrillas. En cualques pueblos indichenas de l'Amazonia, manimenos, o consumo d'a piranya ye considerau un tabú.

Etimolochía Piranya promana d'a palabra portuguesa piranha. Ista palabra fue adaptada d'as luengas indichenas que poblaban Brasil mientres a suya colonización. S'han trobau dos explicacions posibles etimolochicas d'orichen tupi: chunta d'as palabras pirá (peix) y aia (dients) Cunha, Antônio Geraldo da. Dicionário etimológico da língua portuguesa. LEXIKON Editora, 22/03/2019, p. 498. . chunta d'as palabras pira (pelleta) y raim (tallar). Ferreira, Aurélio Buarque de Holanda. Novo dicionário Aurélio da língua portuguesa : [conforme a nova ortografia]. 4. ed., atualizada e rev. Curitiba: Editora Positivo, 2009. .

I hai unatra alternativa, d'orichen guaraní, que significaría peix d'o diaple.

Cheneros y especies Pygocentrus Piranya en Encyclopaedia Britannica Pygocentrus caribaAtlas Dr. Pez, Pygocentrus cariba Pygocentrus nattereri (u Serrasalmus nattereri ) El alquimista de los acuarios, Pygocentrus nattereriAtlas Dr. Pez, Pygocentrus nattereri Pygocentrus nattereri ternetzi Pygocentrus pirayaAtlas Dr. Pez, Pygocentrus piraya Serrasalmus Serrasalmus altispinis Serrasalmus altuvei Serrasalmus aureusBarrameda.com.ar, Peces del Paraná - Palometas y pirañas Serrasalmus brandtii Serrasalmus calmoni Serrasalmus compressus FishBase, Nombre común de Serrasalmus compressus Serrasalmus eigenmanni Serrasalmus elongatus FishBase, Nombre común de Serrasalmus elongatus Serrasalmus geryi Serrasalmus gibbus Serrasalmus gouldingi Serrasalmus hastatus Serrasalmus hollandi Serrasalmus humeralis Serrasalmus irritans Serrasalmus manueli Serrasalmus marginatus Secretaría de Minería de la Nación (Argentina), Peces del Nord-este Argentino - Clasificación Sistemática de Especies - Tabla Nº 4.2.3.5.2 Serrasalmus medinai Serrasalmus nalseni Serrasalmus neveriensis Serrasalmus rhombeus Serrasalmus sanchezi Serrasalmus serrulatus Serrasalmus spilopleura (u Pygocentrus nigricans ) Pristobrycon Pristobrycon aureus Pristobrycon calmoni Pristobrycon careospinus Pristobrycon eigenmanni Pristobrycon maculipinnis  Pristobrycon striolatus (u Serrasalmus antoni )Aquatica Aquarium, Guía de peces por nombre común - P Pygopristis Pygopristis denticulata Catoprion Catoprion mento (u Serrasalmus mento )

Referencias

Categoría:Peixes d'augua dolza Categoría:Zoonimia