Benito Pablo Juárez García foi un abogáu y políticu mexicanu, d'orixe indíxena (de la etnia zapoteca), presidente de Méxicu en delles ocasiones, del 18 d'avientu de 1857 al 18 de xunetu de 1872. Conózse-y como'l «Beneméritu de les Amériques».Títulu concedíu pol Congresu de los Estaos Xuníos de Colombia el 2 de mayu de 1865 Ye célebre la so frase: «Ente los individuos, como ente les naciones, el respetu a dereches ayenu ye la paz».Frase pronunciada dientro de la so Manifiestu, al volver a la capital de la República, al cayer el II imperiu mexicanu, na Ciudá de Méxicu, el 15 de xunetu de 1867. Benito Juárez: Documentos, discursos y correspondencia, seleición y notes de Jorge L. Tamayo, Secretaría del Patrimoniu Nacional, Méxicu, 1967, t. 12, páxs. 248-250. Una frase con una idea similar citar en La paz perpetua (n'inglés), d'Immanuel Kant, nel so discursu trunfal de la república sobre la monarquía, depués de la Revolución Francesa).
Benito Juárez vivió una de les dómines más importantes de Méxicu, considerada por munchos historiadores como l'afitamientu de la nación como república. Juárez marcó un finxu na historia nacional, y foi protagonista de primer nivel d'esta dómina. La so biografía mientres los años qu'ocupó la presidencia ye parte importante de la historia de Méxicu.
Biografía
Primeros años y formación elemental Benito Juárez García nació'l 21 de marzu de 1806 nel pobláu de San Pablo Guelatao, Oaxaca, población allugada na cadena montascosa agora conocida como La Sierra Juárez de Marcos y entós perteneciente a la xurisdicción de Santu Tomás de Ixtláncotoyol. Bautizáu un día dempués de la so nacencia na parroquia de Santu Tomás Ixtlán.Copia de la fe de bautizu de Benito Pablo Juárez García, del 22 de marzu de 1806, tomada del llibru respeutivu de la parroquia de Santu Tomás Ixtlán. Los padres de Benito Juárez, Marcelino Juárez y Brígida García, yeren, según les sos propies pallabres, «indios de la raza primitiva del país»*Juárez Benito, Apuntes pa los mios fíos. 1857?. Documentu Orixinal en lletra manuscrita almacenáu nel Archivu Xeneral de la Nación de Méxicu. Una trescripción del orixinal puede atopase equí que fueron llabradores. Dambos morrieron cuando él tenía tres años, la so madre mientres l'allumamientu de la so hermana María Alberta Longinos. Benito xunto coles sos hermanes María Josefa y Rosa quedaron sol amparu de los sos güelos paternos Pedro Juárez y Xusta López igualmente indios de la nación zapoteca» y la so bien pequeña hermana María Longinos cola so tía materna Cecilia. A los pocos años morrieron tamién los sos güelos y les dos hermanes mayores de Benito casáronse, quedando él finalmente so la custodia del so tíu Bernardino Juárez. A partir d'entós trabayó como peón del campu y como pregueru d'oveyes hasta la edá de doce años. El so tíu Bernardino conocía los castellán y enseñar a Benito qu'amosaba entusiasmu n'aprendelo sicasí los llabores del campu y el fechu de que nel pueblu nun se falara'l castellán nun dexaron que Benito avanzara enforma nel so aprendizaxe. Nel so pueblu, como asocedía nes poblaciones pequeñes, nun esistía nin la más elemental escuela. Benito daba cuenta que quien aprendíen a lleer facer viaxando a la ciudá, yá seya costeándose una pensión o trabayando como sirvientes nes cases riques, lo qu'alimentó'l so deséu de dir a la ciudá, cosa que frecuentemente-y pidía al so tíu que namái-y daba llargues. El día 17 d'avientu de 1818 Benito fugar del so pueblu, depués d'enforma sopesar ente los sentimientos y el so deséu d'educase, con destín a la ciudá d'Oaxaca. Esta fuga pudo motivase en perdiendo un par d'oveyes. Hasta esti momentu la llingua única de Juárez yera l'zapoteco siendo les sos conocencies de castellán básicos.
Al llegar a la ciudá, pela nueche del mesmu día, Benito pidió-y agospio a la so hermana Josefa quien trabayaba como cocinera pa una rica familia d'un comerciante estranxeru de nome Antonio Maza. Col vistu bonu del señor Maza, Benito empecipióse curiando la granxa teniendo asignáu un salariu de dos reales. La fía adoptiva del señor Maza, Margarita Maza, munchos años dempués convertiríase na esposa de Benito.
En pocos díes Benito conoció al sacerdote franciscanu de la orde tercer Antonio Salanueva quien lu almitió como aprendiz d'encuadernador. En pallabres de Benito: «anque bien dedicáu a la devoción y a les práutiques relixoses yera bastante despreocupado y amigu de la educación de la mocedá». El 7 de xineru de 1819, teniendo solo 21 díes de llegar a la ciudá, Salanueva recibe a Benito nel so llar y taller, amás d'ufierta-y unvialo a la escuela. Depués de camudase una vegada d'escuela por cuenta de que nun sentía meyora nel so aprendizaxe empecipia en La Escuela Real sol preceptorado de José Domingo González quien-y dio un fuerte regaño por considerar la so escritura deficiente, cuestión qu'ofendió fondamente al nuevu Benito. Benito sufría amás, xunto colos demás neños de la so condición indíxena y probe, de discriminación, yá que ente que'l preceptor impartía a los neños llamaos "decentes" a los de la so condición instruyía-yos l'ayudante. Polo anterior Benito abandona la escuela a la que consideraba tenía un pésimu métodu d'enseñanza y decide aprender pola so cuenta.
Juárez seminarista Decatándose de que los mozos seminaristes d'esi entós gociaben de bona educación y reconocencia social, sofitáu tamién polos conseyos que-y daba'l so tíu Bernardino y a pesar de sentir «instintiva repunancia» polos asuntos clericales, decide pidi-y al clérigu Salanueva que lo sofite a entrar al seminariu de la ciudá.
Salanueva foi pieza clave na formación intelectual de Juárez, al qu'ésti-y considerará nel futuru'l so padrín. Salanueva tenía ente les sos llectures predilectes les obres de Benito Jerónimo Feijoo y Les epístoles de San Pablo.
Gracies al sofitu de Salanueva, Juárez llogró salvar el requisitu de tener bienes pa sostenese mientres los sos estudios y de tener una llingua indíxena como llingua materna, según lo axustao poles lleis eclesiástiques d'América d'esi tiempu.
El 18 d'ochobre de 1821 empecipió estudios de gramática llatina nel Seminariu de Santa Cruz como capense. N'agostu de 1823 conclúi estos estudios dempués de llograr nos dos exámenes realizaos nota d'escelente. Preséntase-y entós a Juárez una dificultá grave consistente en que la so mentor Salanueva deseyaba qu'él estudiara teoloxía moral y recibir asina les órdenes sagraes, idea qu'anoxaba a Juárez non yá pol so desdeñu escontra lo clerical sinón tamién pola fama que teníen los qu'a esi camín aspiraben nel Seminariu, a los cualos llamábase-yos "padres de misa y olla" o "lárragos"."Dábase-yos el primer llamatu porque pola so inorancia namái dicíen misa pa ganar la subsistencia y nun-yos yera dexáu predicar nin exercer otres funciones que riquíen instrucción y capacidá; y llamábase-yos Lárragos, porque namái estudiaben Teoloxía moral pol Padre Lárraga", Juárez, Benito, en Apuntes pa los mios fíos. Juárez convence a Salanueva col argumentu de que la so edá nun yera abonda entá pa ordenar polo que, mentanto, podía estudiar el cursu d'artes. Empecipia nel añu de 1824 cursando llatín, filosofía y teoloxía. El seminariu nun yera la so vocación y n'especial aburría-y la teoloxía, clase onde se dormía. Conclúi esti cursu d'artes en 1827 dempués de sostener dos actos en públicu y aprobáu, con calificación de Escelente nemine discrepante, los exámenes reglamentarios y con notes honroses de los sos sinodales. Sicasí la oposición del so proteutor Salanueva, abandonó'l seminariu ya inclinóse pol derechu.
Juárez abogáu Ingresó na carrera de Xurisprudencia nel Institutu de Ciencies y Artes d'Oaxaca, onde llogró en 1834 la llicenciatura; estudió con gran méritu, desempeñó delles cátedres. Dellos de los sos profesores yeren masones. Nuna ocasión pidiéron-y representar un papel d'una obra de Virxiliu nuna escenificación onde s'incluyía recitar dellos versos en llatín, pa paecer griegu siendo él bien moricu, siguiendo un conseyu d'un compañeru, blanquióse la cara, facer tan grotescamente que daba risa velo. Sicasí cuando empecipió'l recital faló en perfectu llatín por ello almiráronlu y aplaudiéronlu.
Depués de graduase como abogáu trabayó mientres dalgún tiempu defendiendo comunidaes indíxenes, trabayu que lu faía viaxar ente diverses comunidaes y la ciudá d'Oaxaca ya inclusive lo llevó a la cárcel.
Juárez podía lleer testos en llatín, francés ya inglés amás de que conocía los derechu canónicu y el derechu civil.Zoraida Vázquez, Josefina (2006). Juárez, el republicanu. Méxicu: Secretaria d'Educación Pública. ISBN 970-9765-02-07. páx. 7 thumb|250px|Benito Juárez en compañía de la so hermana Nela (izquierda) y de la so esposa Margarita.
Empecipia la so carrera política El 26 de mayu de 1830 Juárez ye nomáu encargáu de l'Aula de Física del Institutu de Ciencies y Artes d'Oaxaca.Herrera, Juán Manuel, coordinador, Catálogu del Archivo Benito Juárez, ISBN 970-18-8167-2, Universidá Autónoma "Benito Juárez" d'Oaxaca, 2005
Desempeñóse como rector del so Institutu en 1831, nel cual siempres profesó y defendió primero de too les idees lliberales. El 11 d'avientu de 1831 el conceyu d'Oaxaca comunica a Juárez ser escoyíu rexidor pal periodu qu'empecipiaba'l 1 de xineru de 1832 empezando asina la so carrera política. El 25 d'agostu de 1832 el gobernador d'Oaxaca José López de Ortigoza emite un decretu comunicando los nomamientos pa la Corte de Xusticia del estáu d'Oaxaca, siendo Benito Juárez nomáu ministru suplente. El 11 de febreru de 1833 Juárez ye nomáu formalmente diputáu electu de la Honorable Llexislatura del estáu d'Oaxaca, esto ye, diputáu llocal. Nel so cumpleaños 26 Juárez ye nomáu capitán de la 5ª Compañía del 1ᵉʳ Batallón de Milicia Cívica del so estáu. El 3 de febreru de 1834 nomar a Benito miembru de la Xunta de Sanidá del so estáu. El 7 de febreru nomar a Benito ministru interín de la Corte de Xusticia del estáu. El 7 d'abril ye nomáu miembru de la Xunta Calificadora y Premiadora de los méritos que, nel fuerte de Santu Domingu, contraxeron los valientes defensores de les nueses instituciones. El 6 d'abril de 1838 nomar a Juárez secretariu interín de la Primer Sala del Tribunal Cimeru de Xusticia del departamentu d'Oaxaca. El 31 d'avientu de 1839 ye nomáu ministru suplente del mesmu Tribunal Cimeru de Xusticia. El 23 d'agostu de 1840 nomar a Juárez compositor pola Quinta Seición d'Oaxaca. El 31 d'avientu de 1840 ye nomáu de nuevu ministru suplente del mesmu Tribunal Cimeru de Xusticia. El 22 de xunetu de 1841 el Tribunal Cimeru de Xusticia del departamentu oaxaqueño emite a favor de Juárez un despachu de xuez de la instancia del ramu civil pa la ciudá d'Oaxaca. El 3 d'ochobre de 1843 recibe un nomamientu como segundu vocal suplente de la Xunta Eleutoral d'Oaxaca. El 1 de xunu de 1844 emítese un comunicáu a la Honorable Asamblea Departamental del estáu alrodiu de que Juárez nun puede cubrir la plaza de vocal d'esa Asamblea por tar desempeñando'l cargu de secretariu de Gobiernu del departamentu del estáu. El 3 de xineru de 1853 Juárez recibe un despachu de catedráticu sustitutu de Derechu Civil nel Institutu de Ciencies y Artes d'Oaxaca. El 22 de febreru concédese-y una llicencia ensin gocie de sueldu per un mes a Juárez p'ausentase del Institutu. El 30 de setiembre de 1858 ye inscritu Juárez como sociu honorariu del Conservatoriu Dramáticu Mexicanu por aciu un documentu robláu pol presidente del mesmu, José Valero y el prosecretario Justo Sierra.