El Ducáu de Baviera (n'alemán, Herzogtum Bayern) foi l'únicu de los cuatro antiguos ducaos tribales establecíos na actual Alemaña (los otros fueron, de norte a sur, Saxonia, Turinxa y Alamania), y rellacionaos primero cola Francia en dómina merovinxa y más tarde dientro de la Francia Orientalis, que pudo caltener una esistencia autónoma dientro del so territoriu orixinal dende'l so establecimientu como territoriu tribal de los bávaros na alta edá media (sieglu V-VI, dempués de la cayida del Imperiu romanu), hasta la edá moderna ya inclusive l'actualidá, significándose nel estáu federáu (Land) de Baviera.

Del sieglu VI al VIII, foi una rexón fronteriza nel sureste del reinu merovinxu. Asitiáronse equí tribus bávares y foi gobernáu por duques (duces) sol señoríu cimeru de los francos. Creóse un nuevu ducáu na rexón col cayente del Imperiu carolinxu a finales del sieglu IX. Convertir nún de los ducaos raigañu qu'evolucionaron como Reinu d'Alemaña y el Sacru Imperiu Romanu Xermánicu.

Mientres les lluches internes de la dinastía otoniana nel poder, el territoriu bávaru foi considerablemente amenorgáu pola separación del acabante crear ducáu de Carintia en 976. Ente 1070 y 1180 los emperadores tuvieron una fuerte oposición en Baviera, especialmente pola ducal casa güelfa. Nel conflictu final ente les dinastíes Güelfa y Hohenstaufen, el duque Enrique'l Lleón foi exiliáu y quitáron-y de los sos feudos bávaros y saxones pol emperador Federico Barbarroja. Federico apurrió Baviera a la familia Wittelsbach, que la caltuvo hasta 1918. Los duques bávaros fueron alzaos a príncipes eleutores mientres la Guerra de los Trenta Años en 1623.

Xeografía El ducáu raigañu medieval de Baviera tomaba lo qu'anguaño ye'l sureste d'Alemaña y partes d'Austria a lo llargo del ríu Danubiu, hasta la frontera húngara qu'entós corría a lo llargo del afluente Leitha nel este. Incluyía les rexones de Altbayern del modernu estáu de Baviera, coles tierres de la marca del Nordgau (más tarde Altu Palatináu), pero ensin les sos rexones suaba y francona. La separación del ducáu de Carintia en 976 supunxo la perda de grandes territorios nos Alpes orientales tomando lo qu'anguaño son los estaos austriacos de Carintia y Estiria según les vecines rexones de Carniola no que güei ye Eslovenia. La marca d'Austria oriental -que se correspuende aproximadamente col presente estáu de Baxa Austria— foi de la mesma alzáu a un ducáu por derechu propiu en 1156.

A lo llargo de los sieglos otros territorios fuéronse dixebrando del antiguu ducáu raigañu, como'l condáu del Tirol o'l arzobispáu de Salzburgu, que ganaron inmediación imperial. Dende 1500, una serie d'estos estaos imperiales yeren miembros del Círculu de Baviera del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu.

Formación La tribu predominantemente xermánica de los bávaros puede considerase como productu d'un procesu d'etnogénesis forxáu dende la retirada del Imperiu romanu de los sos provincies de Recia y Nórico tres el fundimientu del llimes pola presión de los bárbaros (burgundios, vándalos, alanos, hérulos, gépidos, suevos y alamanes, pero sobre manera, hunos, visigodos, ostrogodos, ávaros y longobardos). Nórico foi una de les últimes dependencies en manes del Imperiu romanu d'Occidente nel sieglu V, inda controlada dende Roma nel momentu de la cayida de Rómulo Augústulo en 476.

Créese que la nación bávara formar nel procesu de colonización de la so sele pobláu territoriu (ocupáu mayoritariamente pola selva hercinia) per parte de cles xermánicos, celtes y marcomanos.Los primeros duques de Baviera (420-690) en Earth Countries . Visitáu'l 8 de marzu de 2008, n'inglés. Asina lo atestigua la Lex Baiuvariorum, la más antigua escoyeta (sieglu VIII, pero con reminiscencies del sieglu VI) de Derechu Públicu del Ducáu de Baviera, inspiráu, como práuticamente tol derechu xermánicu de la dómina, nel Códigu d'Euricu visigodu. Nel títulu III de la citada "Llei de los bávaros" establezse que los gobernantes de Baviera tienen de ser escoyíos ente los miembros de la dinastía Agilolfinga, tal que fueron entronizados polos merovinxos en Reims, nel añu 555. Nómense espresamente como otres cles nobiliaries gobernantes menores a los huosi, los trozza, los fagana, los hahilinga y los anniona, representando a les grandes families nobiliaries d'ente los bávaros, por ser descendientes de los reis o xefes de cles que s'integraron na nación bávara.

Ente merovinxos y carolinxos

thumb|200px|El ducáu tribal de Baviera nel añu 788. Cola intervención de los reis merovinxos de Austrasia nes Guerres Gótiques d'Italia (535-554) empezó'l protectoráu francu sobre Baviera, gobernada por duques de la dinastía Agilolfinga. Los oríxenes del antiguu ducáu raigañu pueden trazase nos años 551/555. Nel so Getica, el cronista Jordanes escribe: "Esa rexón de los suabos tien a los Bavarii nel este, los francos nel oeste..."

Hasta'l final del primer ducáu, tolos gobernantes baxaben de la familia de los agilolfingos. Los bávaros entós colonizaron la rexón de la marca del Nordgau a lo llargo del ríu Naab (más tarde llamáu'l Altu Palatináu) hasta'l Enns nel este y escontra el sur cruciando'l pasu del Brennero al Altu Adigio no qu'anguaño ye'l Tirol del Sur. El primer duque documentáu foi Garibaldo I, un agilolfingo que gobernó de 555 d'equí p'arriba como un vasallu merovinxu abondo independiente. Estos duques agilolfingos consiguieron caltener Baviera más o menos independiente del poder merovinxu dende mediaos del sieglu VII, aliándose colos lombardos d'Italia y llegando a cinxir la Corona Ferrial.

Na frontera oriental, produciéronse cambeos cola partida de les tribus lombardes xermániques occidentales de la cuenca panonia escontra'l norte d'Italia en 568 y la socesión de los ávaros, según col asentamientu de los checos eslávicos occidentales nel territoriu vecín al otru llau de la Selva de Bohemia aproximadamente na mesma dómina. Alredor del añu 743, el duque bávaru Odilón fixo vasallu a los príncipes eslavos de Carantania (que se correspuende aproximadamente cola posterior marca de Carintia), que-y pidieren proteición contra los ávaros invasores. La residencia de los bastante independientes duques agilolfingos yera entós Ratisbona, l'anterior Capa Regina romana, a veres del Danubiu.

Los carolinxos fueron menos tolerantes con esta situación y l'autonomía que los duques bávaros tuvieron colos merovinxos, llegó al so fin. En 716 los carolinxos incorporaren les tierres de Franconia nel norte qu'enantes tuvieron los duques de Turinxa, per mediu de lo cual los obispos de Wurzburgu ganaron una posición dominante. Carlos Martel invadió Baviera en 724, 743 y 749. El so fíu Carlomán reprimió la postrera revuelta alamánica na masacre de Cannstatt (746). Sicasí, nun consideraron al ducáu de Baviera como parte de les sos posesiones "nacionales", y nun entró ente los territorios heredaos polos socesores de Carlos Martel o Pipino el Curtiu, sinón que caltuvo los sos propios duques agilolfingos. Carlomagno conquistó finalmente'l postreru ducáu raigañu, Baviera, en 788, obligando a abdicar al últimu duque agilolfingo Tasilón III, nietu como'l mesmu Carlomagno de Carlos Martel, y qu'intentara en devanéu caltener la so independencia al traviés d'una alianza colos lombardos. La conquista del reinu lombardu por Carlomagno implicó la cayida de Tasilón, que foi depuestu aquel añu de 788. Baviera foi incorporada al Imperiu carolinxu como una provincia o regnum, gobernada dende entós por prefeutos francos.

Mientres la cristianización, l'obispu Corbiniano estableció les bases de lo que depués sería la diócesis de Frisinga antes de 724; Kilian nel sieglu VII fuera un misioneru nel territoriu franconio nel norte, entós gobernáu polos duques de Turinxa, onde Bonifacio fundó la diócesis de Wurzbugo en 742. Nes vecines tierres alamánicas (Suabia) al oeste del Ríu Lech, Augsburgu foi sede obispal. Cuando Bonifacio estableció la diócesis de Passau en 739, podía yá construyir sobre tradiciones cristianes locales. Nel sur, Ruperto fundara en 696 la diócesis de Salzburgu, probablemente dempués de que bautizara al duque Teodón II de Baviera na so corte de Ratisbona, dando la bienvenida al "apóstol de Baviera". En 798, el papa Lleón III creó la provincia eclesiástica bávara con Salzburgu como sede metropolitana y Ratisbona, Passau, Frisinga y Säben (más tarde Brixen) como diócesis sufragáneas.

En Francia Orientalis thumb|Baviera alredor de 788 Nel so Ordinatio Imperii de 817, el fíu y socesor de Carlomagno, l'emperador Ludovico Pío intentó caltener la unidá del Imperiu carolinxu: mientres l'autoridá imperial a la so muerte pasó al so fíu mayor Lotario I, los hermanos menores recibiríen reinos subordinaos. Dende 825 Luis el Xermánicu llamar a sí mesmu "rei de Baviera" nel territoriu que se convertiría nel centru del so poder. Cuando los hermanos estremaron l'imperiu per mediu del tratáu de Verdún (843), Baviera pasó a formar parte de Francia Oriental col rei Luis el Xermánicu, quien a la so muerte mandó'l títulu real bávaru al so fíu mayor, Carlomán en 876. El fíu natural de Carlomán, Arnulfo de Carintia, que creció nes antiguar tierres de Carantania, aseguróse la posesión de la marca de Carintia a la muerte del so padre en 880 y convirtióse en rei de Francia Oriental en 887. Carintia y Baviera fueron la base del so poder, con Ratisbona como la sede del so gobiernu.

Debíu principalmente al sofitu de los bávaros, Arnulfo pudo salir y enfrentase a Carlos en 887 y asegurar la so propia eleición como rei alemán al añu siguiente. En 899 Baviera pasó a Luis el Neñu, mientres que'l so reináu asocedieron repitíos ataques de los húngaros. La resistencia a estes incursiones foi cada vez menor, y según la tradición, el 5 de xunetu de 907 cuasi tola tribu bávara pereció na batalla de Bratislava contra estos terribles enemigos.

Dempués de más de dos sieglos como feudu del Imperio Franco, la dinastía Luitpoldinga algamó'l poder nel Ducáu de Baviera y reafitó l'autonomía bávara a principios del sieglu X, nun momentu nel que'l poder centralizáu de los carolinxos tornaba. Foi mientres el reináu de Luis el Neñu cuando Luitpoldo, conde de Scheyern, que tenía grandes dominios en Baviera, gobernó la marca de Carintia, creada na frontera sureste pa defender Baviera. Taba rellacionáu familiarmente col emperador Arnulfo de Carintia, pero desconoz la rellación exacta. Ye l'ancestru de la Dinastía Luitpoldinga que gobernó'l Ducáu de Baviera y la Marca de Carantania. Delles fontes contemporánees atribúyen-y el títulu de dux (a él y al so socesor, el so fíu Arnulfo el Malu), anque otres fontes referir a ellos como margraves. Lo que ye claro ye que'l títulu de duque nun foi de primeres reconocíu formalmente pola autoridá central de los reis de Francia Orientalis: los títulos solo refiérense a los primeros duques de Baviera a partir de los diplomes imperiales d'adhesión (enfeudamiento) a Otón I d'Alemaña, emperador del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu (962-973).

Luitpoldo morrió na gran batalla de 907, pero'l so fíu Arnolfo el Malu axuntó'l sofitu de los restos de la tribu n'alianza colos húngaros y convirtióse en duque de los bávaros en 911, xuniendo Baviera y Carintia nes sos manes. El rei alemán Conrado I atacó, ensin ésitu, a Arnulfo cuando esti postreru refugó reconocer la so supremacía real.

Nel Sacru Imperiu