El Ballspielverein Borussia 09 e. V. Dortmund, conocíu simplemente como Borussia Dortmund o poles sos sigles BVB, ye un club de fútbol del oeste d'Alemaña, de la ciudá de Dortmund, nel estáu federáu de Renania del Norte-Westfalia. Foi fundáu'l 19 d'avientu de 1909 y utiliza históricamente como uniforme titular camiseta mariella y pantalón negru. Xuega na primer división de la Bundesliga, onde s'alluga na cuarta posición na tabla histórica con ocho títulos. Anguaño'l númberu de los sos socios entepasa los 115.000,Online Ticker www.ruhrnachrichten.de de la xunta xeneral 2014 convirtiéndolo nel tercer club con mayor cantidá de socios n'Alemaña. El so lema ye Echte Liebe, que traducíu significa amor verdadero.
Ye unu de los clubes más gallardoniaos d'Alemaña. Nel so palmarés destaquen: ocho Bundesligues, cuatro Copes d'Alemaña, cinco Supercopes a nivel nacional; y a nivel internacional, una Recopa d'Europa (llograda en 1966, siendo'l primer club alemán en ganar un títulu internacional), una Lliga de Campeones de la UEFA (1997 al vencer 3-1 a la Juventus na final) y una Copa Intercontinental en 1997.
El so estadiu ye'l Signal Iduna Park (históricamente, el Westfalenstadion), con capacidá pa 80 720 espectadores (el mayor d'Alemaña), y ta catalogáu como de 5 estrelles pola UEFA. El club tien el mayor permediu d'asistencia de cualquier club de fútbol nel mundu, y la so afición ye considerada de les más vistoses y animadores. El Borussia Dortmund xuega'l Derbi del Ruhr contra'l Schalke 04, y desenvolvió tamién rivalidá col Bayern München, con quien apostó dellos títulos, incluyida la final de la Lliga de Campeones 2013. Col Hamburger SV nel clásicu de zona norte central contra noroeste. Tamién tien una rivalidá contra'l Borussia Monchengladbach, nel clásicu de los Borussias. Últimamente, tuvo rivalidá contra'l RB Leipzig, tres el constante refugu del Borussia Dortmund ante la propietaria Red Bull. Según el Ranking Económicu de Clubes de la firma Deloitte, el Borussia Dortmund asitiar ente los clubes con mayores ingresos n'Alemaña, y como'l segundu club del fútbol alemano más importante a nivel mundial.
Historia
Primeros años thumb|Borussia Dortmund en 1913. El club fundóse'l 19 d'avientu de 1909 por un grupu de mozos del equipu patrocináu por una parroquia católica, equipu llamáu "Mocedá de la Trinidá", onde se sentaron les bases pa la fundación del nuevu club. Esta xunta tuvo llugar nuna sala del restorán de Dortmund llamáu Zum Wildschütz. Los fundadores fueron Franz y Paul Braun, Henry Cleve, Hans Debest, Paul Dziendzielle, Julius y Wilhelm Jacobi, Hans Kahn, Gustav Müller, Franz Risse, Fritz Schulte, Hans Siebold, August Tönnesmann, Heinrich y Robert Unger, Fritz Weber y Franz Wendt. El nome del club, Borussia (en llatín Prusia), deber al nome d'una cerveza producida en Dortmund por una fábrica local. L'equipu empezó xugando con camiseta a rayes verticales azules y blanques con una franxa diagonal colorada y pantalón negru. En 1913 adoptaron los colores mariellu y negru que se caltienen a día de güei.
La so participación na "Gauliga Westfalen"
Cola llegada al poder del réxime Nazi l'equipu foi incorporáu a una de les acabante crear gauligas, nesti casu la de la rexón de Westfalia. Ellí siempres se vio opacado pol so eternu rival; el FC Schalke 04, que llogró tolos campeonatos que s'apostaron hasta 1944.
Los sos meyores resultaos fueron un par de segundos llugares y terceros llugares, tamién tuvo delles participaciones nos campeonatos nacional pero nenguno con una destacada actuación. La Segunda Guerra Mundial tuvo nel club bien dures repercusiones yá que dellos de los sos xugadores y directivos fueron unviaos a la guerra o secuestraos y asesinaos pol réxime Nazi.
La Oberliga y los primeros ésitos
Depués de la Segunda Guerra Mundial empezó un procesu de reconstrucción bien importante y de la mesma empezó a xugar na acabante crear Oberliga, nesta competición el Borussia facer colos campeonatos del añu 1947, ganándo-y per primer vegada na so historia al Schalke, na final, 1948, 1949 y 1950 convirtiéndose asina nel primer tetracampeón consecutivu de la so zona, depués ganó'l campeonatu nos años 1953, 1956 y 1957, amás foi subcampeón en dos ocasiones.
Esto aseguró-y una constante participación nes rondes finales del campeonatu Alemán, na Oberliga los "canarios" ocupen la primer clasificación na tabla histórica.
Na primer final qu'apuesto'l club nun pudo faese col títulu nacional una y bones cayó contra'l VfR Mannheim por 3 a 2.
Los sos primeros dos campeonatos alemanes, los de 1956 y 1957, el Borussia llograr con esautamente la mesma alliniación de xugadores, nestos campeonatos que supunxeron los primeres na historia del club, ganáralu na final al Karlsruher SC por 4 a 2 y al Hamburger SV por 4 a 1. Esti fechu ye una ocasión singular nel fútbol alemano.
Foi l'últimu campéon d'Alemaña antes de la fundación de la Bundesliga, cuando ganó la final del añu 1963 al F.C. Colonia por 3 a 1, equipu que-y arrampuñara la última Oberliga de la historia na última xornada. Antes d'esto fuera subcampeón nel añu 1961.
Nel añu 1963 llega a la final de la copa alemana pero pierde ante'l Hamburger SV por 3 a 0.
Gracies a estos y otros ésitos el club foi escoyíu pa ser miembru fundador de la Bundesliga que s'empezó a apostar en 1963, a partir de la unificación de los antiguos campeonatos zonales o Oberligas.
La creación de la Bundesliga, l'ésitu internacional y la recaída
El Borussia foi almitíu na acabante formar Bundesliga y na primer temporada acabó en cuarta posición y el so xugador Friedhelm "Timo" Konietzka convirtió'l primer gol na historia de la Bundesliga al marca-y al Werder Bremen nel primer partíu de la historia de la competición, nesi mesmu na Copa d'Europa'l club llegó a les semifinales dempués de ganalu, ente otros equipos, al Benfica d'Eusebio por 5 a 0 en Dortmund, siendo esaniciaos en semifinales pol Inter de Milán.
Na temporada 1964-1965 ganó la so primer copa d'Alemaña al ganar na final al Alemannia Aachen en Hannover.
Na temporada 1965-1966 el club diba ser subcampeón de la Bundesliga por detrás del TSV 1860 München pero diba convertise nel primer equipu alemán que gana una copa internacional, esta foi la Recopa d'Europa de fútbol del añu 1966 na que ganó a Liverpool na final apostada nel Hampden Park de Glasgow con gol na prórroga de Reinhard Libuda. Nes rondes anteriores dende octavos de final d'equí p'arriba esaniciara al CSKA Sofia, Atlético de Madrid y al West Ham United Football Club.
Dempués d'estes bones actuaciones tanto local como internacionalemente el club diba empezar a aparrar nel so rendimientu y onde los sos meyores allugamientos diben ser el tercer llugar de 1967 y el quintu de 1970. Dempués d'esto empezaría un momentu de crisis nel club.
Los tiempos difíciles
El 3 de xunu de 1972 peracábase'l so primer descensu na so historia desque participa na Bundesliga, dempués de cayer por 2-0 contra'l Stuttgart de visitante. El club tópase dempués d'esto nuna grave crisis económica que foi una de les principales causes de les males resultaos y el posterior descensu.
En 1974 el club inauguró'l Westfalenstadion, güei Signal Iduna Park y en 1976, depués de 4 temporaes en segunda, xubió a la Bundesliga nuevamente pero nun pudo volver llograr los ésitos consiguíos enantes. Na promoción d'ascensu ganó-y al FC Nuremberg nuna serie d'ida y vuelta que quedó foi un finxu na historia del club, yá que se terminaba una de les etapes más murnies na historia del club.
Na so primer temporada en primer depués del ascensu, l'equipu diba rexistrar una media d'espectadores de 42 000 espectadores y marcar un récor na dómina no qu'a permediu d'espectadores refierse, bien cimeru a equipos qu'engarraben el títulu. Nel añu 1978 diba encaxar la derrota más amplia na historia de la Bundesliga al perder por 12 a 0 frente al Borussia Moenchengladbach.
Per estos años los meyores allugamientos na lliga fueron el cuartu llugar del añu 1987 y el sestu llugar llográu nos años 1980 y 1982.
Nel añu 1986 xuega la promoción pa caltenese en primer división y la gana depués d'apostar un tercer partíu de desempate frente al SC Fortuna Köln, nesi partíu'l Borussia imponer por 8 a 0, na eliminatoria d'ida y vuelta empataren na resultáu global en tres goles.
La dómina Dorada, la conquista d'Europa y el mundu Depués d'un periodu de seca de títulos en 1989 llogren la copa d'Alemaña al vencer na final apostada nel Estadiu Olímpicu de Berlín al Werder Bremen d'Otto Rehhagel y dan entamu a una bona dómina del club de Westfalia. Depués el club gana'l so primera Supercopa d'Alemaña al ganar na final al Bayern por 4 a 3 nel Fritz-Walter-Stadion.
En 1991 asume la direición téunica del equipu'l téunicu que-y va a dar forma al meyor equipu na historia del club, con esto referímonos al téunicu Ottmar Hitzfeld.
En 1992 asítiase subcampeón de la Bundesliga pola diferencia de goles contra'l campeón VfB Stuttgart, depués nes siguientes dos temporaes l'equipu acaba dambes temporaes nel cuartu allugamientu.
Hasta que na temporada 1995-1996, consagróse Deutscher Meister (Campeón Alemán), y amás llogra diversos trofeos a nivel nacional, ente los que se destacar los dos supercopes d'Alemaña consiguíes consecutivamente. Nel añu 1995 tamién llega a les semifinales de la Europa League pero cai ante la Juventus.
Apostó na temporada 1995-1996 per primer vegada la Champions League nel so nuevu formatu y nome, llegando hasta los cuartos de final, onde fueron esaniciaos pol Ajax Ámsterdam, que depués se consagraría subcampeón en perdiendo la final ante la mesma Juventus.
Cola base del equipu que consiguiera ganar 2 Bundesligues consecutivamente en 1997 l'equipu llega al visu del fútbol mundial a nivel de clubes al ganar la UEFA Champions League ganando a la Juventus de Turín por 3 goles a 1. Los tantos fueron de Karl-Heinz Riedle por partida doble y de Lars Ricken, ente que Alessandro Del Piero anotó'l descuentu pa los bianconeri. Foi una suerte de vengación pal BVB, que 4 años antes perdiera la final de la Lliga Europea de la UEFA ante -y mesmu rival por un global de 6 a 1.
Nesti equipu había xugadores de la talla d'Andreas Möller, Stéphane Chapuisat, Matthias Sammer y Jürgen Kohler ente otros.
Con esti trunfu'l Borussia foi'l primer equipu alemán en ganar la UEFA Champions League, una y bones el FC Bayern München ganar en tres ocasiones na década del 70, lo mesmo que'l Hamburger SV en 1983; pero sol formatu de "Copa d'Europa". Darréu, el Dortmund gana la Copa Intercontinental de clubes el mesmu añu venciendo al Cruzeiro de Brasil por 2 a 0 nel Estadiu Olímpicu de Tokiu, pero pierde la Supercopa d'Europa frente al FC Barcelona. Na lliga d'aquel añu acabó na tercer posición. Nel añu siguiente'l club llega hasta les semifinales de la UEFA Champions League pero queden esaniciaos contra'l Real Madrid Club de Fútbol a lo postrero campeón.
Per estos años yera un participante asiduo de les competiciones internacionales. Nel añu 2000 convertir nel primer, y hasta agora únicu club alemán, en cotizar na bolsa de valores d'Alemaña y n'ingresar al acabante formar G-14 qu'axuntaba a los clubes más poderosos d'Europa.
Nuevu sieglu, crisis y resurdimientu thumb|Los aficionaos nel famosu Südtribüne (n'español: Tribuna del Sur) en Signal Iduna Park. Dempués d'esti periodu tan esitosu'l club consigue'l tercer llugar nel añu 2001, ganó la lliga nel añu 2002 dempués de remontar nes últimes xornaes la desventaxa de puntos con respectu al Bayer Leverkusen que liderara tola competición. Foi finalista de la Lliga Europea de la UEFA nesi mesmu añu na que perdió frente al Feyenoord Rotterdam n'Holanda, dempués de vencer al AC Milan por un global de 5-3 en semifinales. Tres ganar ante'l Feyenoord esbardió otra vegada la oportunidá de llograr esta copa y convertise nel cuartu equipu n'Europa que gana los trés grandes trofeos de la UEFA.