Amaiur foi una coalición política española soberanista y d'izquierda qu'actuó nel País Vascu y Navarra. Foi conformada por Eusko Alkartasuna, Alternatiba, Aralar ya independientes de la izquierda abertzale p'allegar a les eleiciones xenerales de 2011.La Xunta Eleutoral da'l vistu bonu definitivu a la coalición Amaiur, El País, 11 d'ochobre de 2011. Tenía como oxetivu defender dende'l País Vascu y Navarra el derechu d'autodeterminación d'Euskal Herria nel Congresu de los Diputaos y el Senáu d'España.derechu-de-euskal-herria-a-decidir-en-la exa-de-la so-actuacion-en-madrid.html Amaiur asitia "el derechu de Euskal Herria a decidir" nel "exa" de la so actuación en Madrid, La Vanguardia, 2 d'ochobre de 2011.Patxi Zabaleta afirma que Amaiur ye "el símbolu" y un pasu "na nueva situación política de Euskal Herria", El Correo, 28 de setiembre de 2011
La coalición debía'l so nome a la llocalidá de Maya (Amaiur n'eusquera), llugar onde asocedió'l sitiu del Castiellu de Maya, unu de los últimos apartaces de resistencia mientres la Conquista de Navarra.
Orixe N'abril de 2011 formárase la coalición Bildu, integrada polos partíos Eusko Alkartasuna y Alternatiba, y les agrupaciones Llabraba Bai y Herritarron Garaia, xunto con otros independientes de la izquierda abertzale. Nes eleiciones municipales, forales y autonómiques de mayu d'esi añu, Bildu quedó como segunda fuercia política nel País Vascu (detrás del PNV) y cuarta en Navarra (detrás d'UPN, PSN y NaBai). Tres estes bones resultaos, Bildu propunxo la creación d'un posible frente soberanista cola PNV y Aralar pa les eleiciones xenerales de payares.Bildu intenta un frente soberanista pal 20-N, pero'l PNV refugar, El País, 6 d'agostu de 2011.
Pela so parte, Aralar, magar coincidir ideolóxicamente en munchos aspeutos colos integrantes de Bildu, nel País Vascu presentárase en solitario sufriendo un notable descensu eleutoral, ente qu'en Navarra reeditó'l so pactu cola PNV. Darréu, nel so V Congresu, aprobó la ponencia política que-y encamentaba a allegar en coalición con Bildu según estender dichu pactu a NaBai.V Congresu de Aralar. Ponencia política. Testu aprobáu nel V Congresu de Aralar. Magar, esto últimu foi refugáu tantu pol PNV como por Zabaltzen, que decidieron presentase como Geroa Bai en Navarra ante la imposibilidá de faelo coles sigles de NaBai.Geroa Bai ye la nueva marca eleutoral surdida de los restos de Nafarroa Bai, ABC, 2 d'ochobre de 2011. Finalmente, Aralar llegó a un alcuerdu programáticu coles fuercies integrantes de Bildu, ente que la PNV refugó definitivamente confluyir nesta alianza eleutoral.Izquierda abertzale, EA, Alternatiba y Aralar cierren los conteníos del pactu del 20-N, Gara, 15 de setiembre de 2011.
El 27 de setiembre de 2011 realizóse un actu de presentación nel qu'intervinieron Rufi Etxeberria y Txelui Moreno, presentaos como voceros de la izquierda abertzale; el secretariu xeneral d'EA, Pello Urizar; la representante d'Aralar Rebeka Ubera y el voceru d'Alternatiba, Oskar Matute; nel qu'espunxeron que la coalición reivindica "la reconocencia nacional y el derechu a decidir que-y garrasti a Euskal Herria".Amaiur va allegar al 20-N pa reivindicar “la nación vasca, El País, 27 de setiembre de 2011. Igualmente, definen el Alcuerdu de Gernika como "la única fueya de ruta esistente anguaño que nos llevará a la paz".Amaiur lleva a Madrid un equipu de claru compromisu abertzale y social, Gara, 16 d'ochobre de 2011. Tamién consideren necesariu un marcu vascu de rellaciones llaborales que dexe "establecer polítiques d'empléu y proteición social soberanes", y defenden los "modelos públicos n'educación, sanidá y polítiques sociales".Amaiur quier ser "referencia d'una nación qu'esixe reconocencia y derechos", Europa Press, 16 de payares de 2011.
A principios d'ochobre'l coleutivu Erabaki, formáu por antiguos miembros del POR, abandonó Ezker Batua-Berdeak y anunció que pidiría'l votu pa Amaiur.izquierda vasca-20111001174739.html El coleutivu Erabaki de EB va pidir el votu pa 'Amaiur' n'eleiciones y reclama la unidá de "tola izquierda vasca", Europa Press, 1 d'ochobre de 2011.La plataforma Erabaki, biforcada de EB, pide'l votu pa Amaiur, Gara, 15 de payares de 2011. Coles mesmes, Euskal Herriko Komunistak (EHK) tamién pidió'l votu pa la coalición.Amaiur, el 20N y la república socialista de Euskal Herria, La Haine, 13 de payares de 2011.
Candidatos Maite Aristegi (ex secretaria xeneral d'EHNE y venceyada a la rede Independentistak) encabezaba la llista de Guipúzcoa pal Congresu, siguida por Rafael Larreina (EA) y Xabier Mikel Errekondo; Sabino Corte (LAB) encabezaba la de Navarra, siguíu por Aritz Romeo (Aralar); la llista por Vizcaya taba encabezada por Iñaki Antigüedá (catedráticu de la UPV y ex parllamentariu por HB y EH), siguíu de Jon Iñarritu (Aralar); y l'abogáu Iker Urbina (defensor nos últimos años de dellos miembros de Segi) encabezaba la d'Álava, siguíu por Begoña Garaigordobil (EA).
Los númberos unu al Senáu correspondieron a Jonathan Martínez (Alternatiba), per Vizcaya; Amalur Mendizabal, per Guipúzcoa; Pedro Mari Olaeta (EA), per Álava; y Maite Iturre (Aralar), per Navarra.Maite Aristegi y Rafa Larreina van ser les cabeza de llista de Amaiur por Gipuzkoa, Diario Vasco, 16 d'ochobre de 2011.Amaiur cien per cien Batasuna, La Razón, 17 d'ochobre de 2011.
Nes llistes tamién figuraben Iñigo Iruin (senador por HB en 1989, defensor d'ANV ante'l Tribunal Constitucional y abogáu nel casu Lasa y Zabala), per Guipúzcoa; Ane Muguruza, fía de Josu Muguruza, per Vizcaya; el fíu de Carlos Garaikoetxea como suplente al Senáu per Navarra, y el pelotari Oier Zearra como suplente al Senáu per Álava.L'antigua Batasuna lidera les candidatures de Amaiur al Congresu, El País, 16 d'ochobre de 2011.
Resultaos Nes eleiciones xenerales del 20 de payares de 2011 Amaiur rexistró un total de 333.628 votos, que-y dieron siete diputaos y tres senador, siendo la segunda fuercia más votada na comunidá autónoma del País Vascu (primer en númberu de diputaos) y tercera na de Navarra. D'estos diez parllamentarios electos, un diputáu y un senador pertenecen a Eusko Alkartasuna (EA), un diputáu ye d'Aralar y los otros siete figuren como independientes de la izquierda abertzale.
N'Álava llogró 32.267 sufraxos (19,11%) y el primer diputáu de la izquierda abertzale por esa circunscripción de la historia; siendo la primer fuercia en diez conceyos del territoriu históricu, ente ellos Laudio onde empató en númberu de votos col PNV, y la tercera nel conxuntu de la circunscripción, por detrás de PP y PSE-EE. En Guipúzcoa consiguió trés diputaos y tres senador al llograr 129.655 votos, el 34,81% de los votos válidos; siendo la fuercia más votada en dicha circunscripción y en tolos conceyos del territoriu históricu, sacante Eibar, Irun, Zumarraga y Lasarte-Oria, onde venció'l PSE-EE, y Hondarribia, onde ganó la PNV. En Navarra la coalición rexistró 49.100 votos (14,86%) y consiguió un diputáu; siendo la tercer fuercia de la circunscripción, por detrás d'UPN-PP y PSN. En Vizcaya llogró 122.606 votos (19,21%) y dos diputaos; siendo la fuercia más votada en 29 conceyos y la tercera nel conxuntu del territoriu históricu, por detrás de PNV y PSE-EE.
Anque nun primer momentu los representantes de Amaiur aseguraron que tendríen grupu propiu nel Congresu al nun tomar posesión el diputáu por Navarra, Sabino Corte, que nun asistió a la sesión de constitución de les Cortes,tomar-posesion-diputado-navarra/481626.shtml Amaiur asegura que va tener grupu propiu nel Congresu al nun tomar posesión el diputáu por Navarra, RTVE, 13 d'avientu de 2011. la Mesa del Congresu nun almitió esti pidimientu amparándose n'informes xurídicos y na llectura estricta de la llei. Amaiur presentó ante'l Tribunal Constitucional un recursu d'amparu contra dicha decisión al considerar que s'adoptó por motivos puramente políticos,Amaiur recurre los 'motivos políticos' del PP pa nega-y el grupu parllamentariu, El Mundo, 13 de marzu de 2012. sicasí finalmente esti recursu nun foi almitíu a trámite.El TC nun almite'l recursu de Amaiur contra la decisión que-y dexó ensin grupu, El País, 1 de mayu de 2013.
Nes eleiciones xenerales de 2015 presentar col nome d'Euskal Herria Bildu, llogrando dos diputaes pero nengún senador.
Ver tamién Bildu Euskal Herria Bildu Polu soberanista
Referencies
Categoría:Coaliciones eleutorales d'España Categoría:Izquierda abertzale Categoría:Partíos nacionalistes vascos Categoría:Partíos políticos de Navarra Categoría:Partíos políticos del País Vascu Categoría:Partíos políticos fundaos en 2011 Categoría:Partíos independentistes d'España Categoría:Partíos políticos disueltos en 2016