El ríu Senegal ye un ríu d'África Occidental de réxime tropical, d'unos 1 790 km de llongura cola so cabecera (que naz en Guinea, nel pandu de Fouta Djalon, col nome de ríu Bafing). Dempués de xunise'l Bafing col ríu Baoulé, ye cuando recibe yá'l nome de Senegal, el ríu escurre en direición noreste y depués forma nel so llargu tramu final la frontera ente Mauritania y Senegal. Desagua nel océanu Atlánticu, xunto a la ciudá de Saint Louis, formando un delta irregular con numberoses marismas y islles. Solo ye navegable nel so cursu baxu yá que presenta rabiones nel so cursu altu.
Historia La esistencia del ríu Senegal yera conocida poles civilizaciones mediterránees tempranes. Pliniu'l Vieyu llamar Bambotus (a partir de la pallabra fenicia, behemoth, que significa «hipopótamu»)Pliny, Natural History, Lib. 5, Ch.1 (p.380) y Claudio Ptolomeo Nias. Foi visitáu pol cartaxinés Hannón el Navegante alredor del añu 450 e. C. nel so navegación dende Cartago, pasando al traviés de les columnes d'Hércules hasta Theon Ochema (el monte Camerún), nel golfu de Guinea. Hubo comerciu na rexón procedente del Mediterraneu hasta la destrucción de Cartago y la so rede de comerciu col África occidental nel añu 146 e. C.
Fontes árabes right|thumb|250px|El Nilo Occidental (ríu Senegal-Niger) según al-Bakri (1068)
Na Alta Edá Media (ca.800 d.C.,), la rexón del ríu Senegal restableció'l contautu col mundu mediterraneu col establecimientu de la ruta de comerciu transahariano ente Marruecos y l'Imperiu de Ghana. Xeógrafos árabes, como al-Masudi de Bagdag (957), al-Bakri d'España (1068) y al-Idrisi de Sicilia (1154), apurrieron dalgunes de les primeres descripciones del ríu Senegal.Una traducción del relatu de 1068 d'al-Bakri alcuéntrase en Levtzion & Hopkins., (2000, Corpus: (p.77). In French, see Monteil (1968). For an attempt to reconstruct the Senegal river's course from the accounts of al-Bakri and al-Idrisi, see Cooley (1841: p.52). Los primeros xeógrafos árabes creíen que l'altu ríu Senegal y la parte cimera del ríu Níxer taben coneutaes ente sigo, formando un solu ríu que fluyiría d'este a oeste, lo qu'ellos llamaben el «Nilo occidental» o'l «Nilo de los negros».El términu "Nilu" paez ser aplicáu bien ceo a Senegal. Mientres la conquista árabe del norte d'África nel sieglu VIII, los comandantes d'Ifriqiya llanzaron delles incursiones espedicionaries dende el valle de Sous contra los nómades bereberes qu'habitaben nel desiertu d'El Sáḥara Occidental. Hai un informe d'un comandante árabe de la década de 750 qu'afirma llegar tan al sur como "el Nilu" (esto ye, el Senegal).). Ver Hrbek (1992: p.308). Pensábase qu'o bien yera una caña occidental del ríu Nilu o bien qu'esquitaría de la mesma fonte (que se conxeturó en delles ocasiones seríen dalgunos de los grandes llagos interiores de los montes de la Lluna, o'l Ghir de Ptolomeo o Gihon, la corriente de Guijón bíblicu).e.g. Leo Africanus, p.124
Los xeógrafos árabes Abd al-Hassan Ali ibn Omar (1230), Ibn Said al-Maghribi (1274) y Abulfeda (1331), retularon el Senegal como «Nilo de Ghana» (Nil Gana o Nili Ganah).See R.H. Major (1868) Life of Prince Henry p.114
A midida que el ríu Senegal enfusar nel corazón del imperiu de Ghana, productor d'oru, y más tarde, del Imperiu de Malí, los comerciantes transahararianos dieron al Senegal el so famosu llamatu como «ríu d'Oru». Les hestories transahararianas sobre esi ríu d'Oru» llegaron a oyíos de los comerciantes del Mediterraneu que frecuentaben los puertos de Marruecos y el señuelo foi irresistible. Los historiadores árabes informen siquier de tres espediciones marítimes separaes árabes —la postrera entamada por un grupu d'ocho mughrarin (errantes) de Lisboa (antes de 1147)— que trataron de navegar baxando la mariña atlántica, posiblemente nun esfuerciu por atopar la desaguada del Senegal.Ver Beazley (1899: p. xliv, lxxv)
Representación cartográfica right|thumb|250px|Nilo Occidental (ríu Senegal-Niger) según Muhammad al-Idrisi (1154)
A partir de la lleendes clásiques y de les fontes árabes, el "ríu d'Oru" atopó'l so camín nos mapes europeos nel sieglu XIV. Nel mapamundi de Hereford (c.1300), hai un ríu retuláu «Nilus Fluvius» que cuerre paralelu a la mariña d'África, pero ensin comunicación col Atlánticu (yá que termina nun llagu). Representar a unes formigues xigantes desenterrando'l polvu d'oru de los sos sables, cola nota «Hic grandes formice auream serican arenes».Bevan y Phillott (1873: p.105. Nel mapamundi fechu por Pietro Vesconte pal atles de Marín Sanuto El Vieyu Marín Sanuto, (c.1320), hai un ríu ensin nome procedente del interior d'África y que desagua l'océanu Atlánticu. L'Atles Medici-Laurentiano de 1351 amuesa tanto'l Nilo d'Exiptu como'l Nilo occidental surdiendo del mesmu cordal interior, con una nota «Ilic coligitur aureaum».Ver João de Andrade Corval (1882) Roteiro de Lisboa a Goa por D. João de Castru, Lisboa. p.68n. La carta portulana de Giovanni da Carignano (1310s-20s) tien el ríu cola etiqueta, «iste fluuis exit de nilo ubi multum aurum repperitur».Winter (1962: p.18)
Nos portulanos muncho más precisos, qu'empiecen a partir de la carta de 1367 de Domenico y Francesco Pizzigano y presentes en 1375 nel Atles catalán, la carta de 1413 de Mecia de Viladestes etc, el Ríu d'Oru» represéntase (anque namái sía especulativamente), desaguando nel océanu Atlánticu en dalgún llugar al sur del cabu Bojador. La lleenda del cabu Bojador como una tarrecible torga, el cabu de non torna» pa los navegantes europeos, surdió casi coles mesmes (posiblemente afalada polos comerciantes transaharianos que nun queríen ver la so ruta terrestre menguada pel mar).
El ríu ye frecuentemente representáu con una gran islla en metá del cursu, la Islla d'Oru», mentada per primer vegada por al-Masudi, y llamada famosamente «Wangara» por al-Idrisi y «Palolus» na carta de 1367 de los hermanos Pizzigani. Conxetúrase qu'esta islla riberana ta, ello ye que nel distritu aurífero de Bambuk-Buré, que ta práuticamente arrodiáu perdayures per ríos: el Senegal, al norte; el ríu Falémé, al oeste; el ríu Bakhoy, escontra l'este; y el ríu Níxer y el ríu Tinkisso escontra'l sur.Delafosse (1912: v.1, p.55), Crone (1937: p.xv), Mauny (1961: p.302), Levtzion (1973: p.155). Sicasí, McIntosh (1981) suxer una identificación alternativa d'esta "islla" riberana como l'área de Djenné, alredor del requiebru del Níxer.
thumb|650px|center|Cursu del Ríu d'Oru» (Senegal-Niger) na carta portolana de 1413 de Mecia de Viladestes.
La carta portulana de 1413 de Viladestes da quiciabes la descripción más detallada de la conocencia europea sobre'l ríu Senegal antes de la década de 1440. Viladestes retular como «Ríu d'Oru» ("riu del or») y asitiar a considerable distancia al sur del cabu Bojador (buyeter) —ello ye que al sur d'un misteriosu «cap de abach» (posiblemente'l cabu Timris). Hai estenses notes sobre la plenitú de marfil y oru na zona, incluyendo una nota que diz:
La galera de Jaume Ferrer represéntase frente a la mariña a la izquierda, con una curtia nota alrodiu del so viaxe de 1346. La islla redonda dorada na desaguada del ríu Senegal ye la indicación (habitual en portulanos) de les barres de la boca del ríu o islles —nesti casu, probablemente una referencia a la Langue de Barbarie o la islla de Saint-Louis). La primer ciudá, na desaguada del Senegal, llámase "isingan" (posiblemente l'orixe etimolóxicu del términu "Senegal"). Al este d'eso, les formes Senegal una islla fluvial llamáu "ínsula de bronquiolu" (Île à Morfil). N'el so vera atopa la ciudá de "tocoror" (Takrur). Sobre ella hai una representación de los almorávides polo xeneral Abu Bakr ibn Umar ("Rex Bubecar") nun camellu. Más al este, a lo llargo del ríu, ye l'asientu emperador (mansa) de Malí ("Rex Musa Meli", prob. Mansa Musa), con una pebida d'oru. La so capital, "civitat musa meli" amosar nes veres del ríu, y el rangu d'emperador del imperiu de Malí suxerir por toles banderes negres (una inscripción que señala "Esti señor de los negros llámase Musa Melli, Señor de Guinea , el gran señor noble d'estes partes pola bayura del oru que se recueye nes sos tierres ". Curiosamente, hai un griespu oru bannered ciudá al sur del ríu, cola etiqueta" tegezeut "(probablemente la Ta'adjast d'Al-Idrisi), y podría ser una referencia a ichoate Djenné.
Al este de Malí, el ríu forma un llagu o «Islla d'Oru» que s'amuesa equí llaráu de pebíes d'oru llavaes del ríu (esto ye lo que los hermanos Pizzigani llamaron la islla de Palolus, y la mayoría de comentaristes tomen pa indicar los xacimientos d'oru Bambuk-Buré). Ta conectáu por munches corrientes coles meridionales montes d'oru (col rótulu «montanies del lor», montes Futa Djallon/Bambouk y montaña Loma de Sierra Lleona). Rescampla que'l ríu Senegal tresformar al este, ensin romper, nel ríu Níxer: les ciudaes de «tenbuch» (Tombuctú), «geugeu» (Gao) y «mayna» (Niaméi? o fuera de sitiu Niani) indicar a lo llargo del mesmu únicu ríu. Al sur d'elles (apenes visible) tán lo que paecen ser les ciudaes de Kukiya (na mariña oriental de la Islla d'Oru), y al este d'esta, probablemente Sokoto (llamada «Zogde» nel Atles catalán) y muncho más al sureste, probablemente Kano.La inscripción sobre Kano diz a cencielles: "Africa es apelada la terca part del mon, per rao dun rey afer fill d'abrae, qui la senyorega, laquai partida comensa en les pars degipte al flum del cales, e finey en gutzolanes les pars hoccidentals e combren tota la barberia environant tôt lo mis jorn" (traducción: "África ye llamada la tercer parte del mundu, pol rei Afer, fíu d'Abraham, que la gobernó, el so entamu empecipia na parte d'Exiptu xunto al ríu d'El Cairu (Cales = axetivu d'El Cairu) y la parte occidental parte termina nel Cabu Chaunar ("gutzolanes"; el Chaunar llamábase "Caput finis Gozolae" n'honor a los bereberes Gazzula El Sáḥara Occidental) y cubre toa Berbería (la tierra de los bereberes).
Al norte del Senegal-Níxer hai distintos oasis y estaciones de la ruta transahariana («Tutega» = Tijigja, «Anzica» = In-Zize, «Tegaza» = Taghaza, etc.) en direición a la mariña mediterránea. Hai una representación ensin retular d'un home africanu negru viaxando nun camellu dende «Uuegar» (prob. Hoggar) a la ciudá de "Organa" ("ciutat organa», diversamente identificada como Kanem o Ouargla o inclusive una representación equivocada de Ghana - tiempu sumida, pero, per otru llau, contemporaneu col representáu Abu Bakr). Cerca atópase'l rei árabe d'aspeutu ("Rex Organa") la celebración d'una cimitarra. El Ríu d'Oru tien el so orixe nuna islla circular, lo que paecen ser los montes de la lluna (anque ensin etiqueta equí). D'esta mesma fonte tamién flúi escontra'l norte del Nilo Blanco escontra Exiptu, que forma la frontera ente los musulmanes "rei de Nubia" ("Rex Onubia", el so rangu representáu pola media lluna-en-oru banners) y el cristianu Preste Xuan ("Empreste Joha "), esto ye, l'emperador d'Etiopía col paxellu d'un obispu cristianu (de casualidá, esta ye la primer representación visual del Preste Xuan nuna carta portulano).