Nebpehtyra Ahmose, o Ahmose, foi'l faraón fundador de la Dinastía XVIII del Imperiu Nuevu d'Exiptu, anque ye más conocíu como Ahmose I, o como lo denominó Manetón, Amosis,Nome del faraón nos epítomes de Manetón: Tetmosis (Flavio Josefo, Contra Apión) Tetmosis (Flavio Josefo, de Teófilo) Amos (Julio Africanu, versión de Jorge Sincelo) Amosis (Eusebio de Cesarea, versión de Sincelo) Amoses (Eusebio de Cesarea, versión armenia) Otres grafíes del so nome: Aahmes, Aakheperu, Ahmes, Ahmosi, Ahmosis, Amasis, Amosis, Chaemuaset, Chaemwese, Hekataui, Iahmes, Khaemuaset, Khaemuast, Khaemuse, Khaemwaset, Khaemweset, Khamouas, Khamus, Nakht, Nebpehtire, Nebpehtyre, Nibpehtire, Nibpehtireaahmes, Uatchkheperu. según Eusebio de Cesarea na versión del monxu Jorge Sincelo. Reinó de c. 1550 a 1525 e.C.Cronoloxía según von Beckerath, Shaw, Kitchen, Arnold y Reeves. Los sos títulos de tronu y nacencia yeren Neb-pehty-Ra Ah-mose.
Yera miembru de la casa real de Tebas, fíu del faraón Seqenenra Taa y hermanu del que sería l'últimu faraón de la Dinastía XVII, Kamose. Mientres el reináu del so padre —o del so güelu–, Tebas remontar contra los hicsos, que gobernaben el Baxu Exiptu. Cuando cuntaba con siete años'l so padre finó de forma violenta, posiblemente engardiendo,Shaw, Ian. The Oxford History of Ancient Egypt. p. 199. Oxford University Press, 2000. y tenía alredor de diez años al morrer el so hermanu por causes desconocíes,tres un curtiu reináu de probablemente unos trés años. Amosis I asumió'l tronu tres la muerte del so hermanu,Grimal, Nicolas. A History of Ancient Egypt. p. 192. Librairie Arthéme Fayard, 1988. y tres la so coronación foi conocíu como Neb-pehty-Ra.
Mientres el so reináu, Amosis completó la conquista del baxu Exiptu y la espulsión de los hicsos del delta del Nilu, restaurando'l gobiernu de Tebas sobre manera'l territoriu d'Exiptu. Tamién restauró'l poder exipcio sobre los territorios de Nubia y Canaán. Dempués reorganizó l'alministración del país, reabrió canteres, mines y rutes de comerciu, empezando grandes proyeutos de construcción d'un tipu que nun s'encetó dende la dómina del Imperiu Mediu. El reináu de Amosis punxo los cimientos de la creación del Imperiu Nuevu, nel que'l poder exipcio llegó al so cumal.
Cronoloxía del so reináu
El reináu de Amosis foi datáu de forma distinta, según distintos autores: 1570–1546, 1560–1537 ó 1551–1527.Grimal, Nicolas. A History of Ancient Egypt, p. 193. Librairie Arthéme Fayard, 1988.Helk, Wolfgang. Schwachstellen der Chronologie-Diskussion páxs. 47-9. Göttinger Miszellen, Göttingen, 1983. Manetón escribe que'l reináu de Amosis foi de 25 años y 4 meses, y el datu ta sofitáu por una inscripción que fai mención al añu 22 del so reináu, atopada nes canteres de Tura.Breasted, James Henry. Ancient Records of Egypt, Vol. II p. 12. University of Chicago Press, Chicago, 1906. L'exame médicu de la so momia indica que morrió con una edá averada de trenta y cinco años, lo que sofita tamién una duración del reináu de 25 años, si tenemos en cuenta que llegó al tronu con diez años d'edá. L'historiador David Rohl suxirió feches alternatives pal so reináu (de 1194 a 1170 e.C.), pero les sos conclusiones son refugaes pola mayoría de los exiptólogos.Rohl, David. Pharaohs and Kings, ISBN 0-609-80130-9
Campañes militares
El conflictu ente los reis locales de Tebas y el rei de los hicsos Apepi Aauserra yá empezara en dalgún momentu del reináu de Seqenenra Taa, y remataría tres cuasi trenta años de guerra intermitente mientres el reináu de Amosis I. Ye probable que'l mesmu Seqenenra Taa morriera lluchando contra los hicsos, tal que suxer el gran númberu de firíes topaes na so momia. Sábese que'l so socesor, Kamose (probablemente l'hermanu mayor de Amosis), prosiguió la guerra, yá qu'atacó y escaló les tierres qu'arrodiaben la capital de los hicsos (Avaris, na actual Tell el-Daba).Shaw, Ian. The Oxford History of Ancient Egypt, p. 199. Oxford University Press, 2000. Kamose, consideráu l'últimu rei de la dinastía XVII, tuvo más ésitu que Seqenenra Taa na guerra y consiguió faer recular a los enemigos: nel sur recuperó Elefantina y llogró lliberar Menfis y tol Delta del Nilu sacante Avaris, la última fortaleza hicsa. Rescampla que'l reináu de Kamose foi curtiu, yá que tan solo rexístrense datos relativos al tercer añu del so reináu, y que foi asocedíu por Amosis. Apepi, el rei de los hicsos, pudo morrer tamién por aquella dómina. Esisten duldes sobre si los nomes "Apepi" atopaos nos rexistros históricos pertenecen a dos monarques, o si son dos nomes del mesmu rei. Si tratar de reis distintos, créese que Apepi Awoserre morrería aproximadamente pol mesmu tiempu que Kamose, y que foi asocedíu por Apepi II Aqenienre.
La temprana muerte de Kamose implicó que Ahmose xubiera al tronu siendo namái un neñu, polo que la so madre, Ahhotep, foi rexente hasta la so mayoría d'edá. A xulgar por delles descripciones sobre los sos títulos reales mientres taba nel poder, ya incluyendo el xeneral y honoríficu "cuidadora d'Exiptu", paez que consolidó efeutivamente la base de poder tebanu nos años previos a que Amosis asumiera'l control. L'asediu a Avaris nun cesó mientres tou aquel tiempu, y la eficacia de Ahhotep como gobernante y xefe de les tropes nun tardaría en ser compensada pol so fíu col mayor gallardón militar exipciu, trés grueses «mosques d'oru» qu'amosaríen a la reina como una auténtica heroína nesa llarga guerra. Si realmente Apepi Aqenienre fuera'l socesor de Apepi Awoserre, entós créese que permaneció nel delta mientres la rexencia de Ahhotep, porque esi nome nun apaez en nengún monumentu o oxetu al sur de Bubastis.Grimal, Nicolas. A History of Ancient Egypt p. 194. Librairie Arthéme Fayard, 1988.
thumb|150px|right|Daga col nome de Amosis I inscritu nella. Royal Ontario Museum, Toronto
La independencia de Tebas
Amosis empezó la conquista del territoriu del baxu Exiptu, que yera'l que s'atopaba sol control de los hicsos, alredor del oncenu añu del reináu de Jamudy (rei de los hicsos), pero esiste ciertu discutiniu alrodiu de la secuencia exacta de los fechos.Ian Shaw, The Oxford History of Ancient Egypt, Oxford University Press 2004, p.203
Analizar los eventos que tuvieron llugar mientres la conquista y antes del asediu de la capital de los hicsos ye desaxeradamente difícil, por cuenta de que práuticamente tola información de la que disponemos vien de un curtiu anque valiosísimo comentariu de calter militar, allugáu nel aviesu del Papiru d'Ahmes (tamién llamáu Papiru Rhind), que consiste nunes curties notes fechaes,Spalinger, Anthony J. War in Ancient Egypt: The New Kingdom, p. 23. Blackwell Publishing, 2005. una de les cualos diz lo siguiente:
Magar nel pasáu asumíase que la mención al añu de reináu faía referencia al añu de reináu de Amosis, anguaño créese que realmente fai referencia al reináu del oponente de Amosis, Jamudy, yá que el documentu referir a Amosis pol títulu inferior de "Príncipe del Sur", y non como rei o faraón, que sería la forma na que se dirixiría a él un súbditu so.Schneider, Thomas. «The Relative Chronology of the Middle Kingdom and the Hyksos Period (Dyns. 12-17).» En Erik Hornung, Rolf Krauss & David Warburton (editors), Ancient Egyptian Chronology (Handbook of Oriental Studies), Brill: 2006, p. 195.
Anthony Spalinger, faciendo una revisión del llibru de Kim Ryholt de 1997, The Political Situation in Egypt during the Second Intermediate Period, c.1800-1550 BC, fai notar que la traducción que Ryholt fai de la parte central del testu realmente quier dicir "mes de ajet, día 23. Él, el del Sur, ataca contra Tyaru.Spalinger, Anthony. Reseña, Vol.60, Non.4. October 2001, p. 299. Spalinger, que prefier nun cuestionar la traducción de Ryholt, preguntar na so revisión del llibru lo siguiente:
El Papiru Rhind tamién ilustra parte de la estratexa militar de Amosis cuando atacó'l delta. Amosis entró nel delta pela ciudá sagrada de Heliópolis en xunetu, y depués movióse escontra la parte oriental del delta pa tomar n'ochobre la ciudá de Tyaru, la mayor fortificación fronteriza del Camín de Horus, la principal vía de comunicaciones ente'l Baxu Exiptu y Canaán. Con esto bloquiaba dafechu a los hicsos en Avaris, ciudá qu'evitara nel so movimientu, lo qu'indica que taba entamando aisllar la ciudá, quitando a la capital de los hicsos de l'ayuda y suministros que pudieren consiguir de los sos aliaos de Siria y Palestina (Canaán).
Atopáronse rexistros nos que se describen los acontecimientos posteriores de la campaña nes parés de la tumba d'un soldáu que participó na guerra, y que curiosamente comparte'l mesmu nome que'l faraón, Amosis, fíu de Abana. Según estos rexistros, Amosis I dirixiría trés ataques fallíos contra'l bastión de Avaris, la capital de los hicsos. Amás, Amosis viose tamién obligáu a tornar al sur a encalorar una rebelión interna, a la que nin siquier la reina Ahhotep pudo faer frente.
Avaris aguantaría ensin ser conquistada hasta'l cuartu embate del rei exipciu. Nesi momentu los hicsos tuvieron que fuxir más escontra l'este.Breasted, James Henry. Ancient Records of Egypt, Vol. II, páxs. 7-8. University of Chicago Press, Chicago, 1906. Con Jamudy entá al frente, los hicsos abellugar na fortaleza de Sharuhen, cerca de Gaza, pero Amosis completaría la so victoria espulsándo-yos tamién d'esti enclave.Redford, Donald B. History and Chronology of the 18th Dynasty of Egypt: Seven Studies, páxs. 46-49. University of Toronto Press, 1967.
Calcúlase que Amosis conquistaría Avaris, como mui tarde, mientres los años 18º o 19º del so reináu. Estos datos inferir d'un grafitu atopáu na cantera de Tura, onde s'afirma que s'usaron "gües de Canaán" pa l'apertura de la cantera mientres el 22º añu del reináu de Amosis.Redford, History and Chronology of the 18th Dynasty, p. 195. Teniendo en cuenta que'l ganáu sería probablemente importáu dempués del asediu de Amosis sobre la ciudá de Sharuhen, que de la mesma asocedió a la cayida de Avaris, esto implica que'l reináu de Jamudy terminaría como mui tarde mientres los años 18º o 19º del reináu de Amosis, que llegó a reinar 25 años.
Campañes nel estranxeru
thumb|150px|Estatua de Ahmose I (Amosis I). Metropolitan Museum, NY. Tres la espulsión de los hicsos, y per primer vegada en más de cien años, tou Exiptu volvía tar dirixíu dende un únicu centru. Amosis, gobernante de too Exiptu, allugó la capital na ciudá de Tebas, l'artífiz de la rebelión. Consideráu'l fundador de la dinastía XVIII y del Imperiu Nuevu, el faraón tuvo ante sí la difícil xera de restaurar el debilitáu sistema económicu y financieru del país, según restablecer venceyos comerciales con otros países y reconstruyir los templos y edificios oficiales que los hicsos y la mesma guerra destruyeren. Amosis tampoco s'escaeció de quien habíen emprestáu sofitu a la so causa: amás de los premios y honores concedíos a la reina Ahhotep, los diversos príncipes locales que secundaren la rebelión de Tebas fueron generosamente compensaos.