Вае́ннае ўпраўле́нне Літва́ () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Германскай імперыі, якая існавала на акупіраваных тэрыторыях сучасных Літвы, часткова Латвіі, заходняй Беларусі і ўсходняй Польшчы ў межах ваеннага ведамства Обер Ост у перыяд Першай сусветнай вайны. Як самастойная ўзбуйненая адміністрацыйная адзінка пад такой назвай афіцыйна дзейнічала з 15 сакавіка 1917 да 1 жніўня 1918 года.

Гісторыя Перадумовы і першыя гады акупацыі (1915—1917) Увосень 1915 года, пасля стабілізацыі лініі фронту, нямецкая акупацыйная адміністрацыя Обер Ост падзяліла падкантрольную тэрыторыю на шэсць асобных акруг (): Курляндыя, Літва, Вільня, Сувалкі, Беласток і Гродна. Упраўленне Літва на тым этапе мела адміністрацыйны цэнтр у горадзе Тыльзіт і ахоплівала плошчу ў 36 300 км² з насельніцтвам крыху больш за адзін мільён чалавек. У сваю чаргу 1 мая 1916 года акруга Сувалкі была ліквідавана, а яе тэрыторыя далучана да акругі Вільня, утварыўшы новае ўпраўленне Вільня-Сувалкі () з цэнтрам у Вільні.

Утварэнне Ваеннага ўпраўлення Літва Згодна з распараджэннем ад 4 сакавіка 1917 года, якое ўступіла ў сілу 15 сакавіка 1917 года, адбылося чарговае ўзбуйненне тэрыторый: упраўленне Вільня-Сувалкі было аб'яднана з упраўленнем Літва. Менавіта з гэтага часу для абазначэння адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак Обер Ост пачаў афіцыйна выкарыстоўвацца тэрмін «ваеннае ўпраўленне» () замест ранейшага «ўпраўленне» (). Такім чынам, было ўтворана Ваеннае ўпраўленне Літва, адміністрацыйным цэнтрам якога стала Вільня.

Узбуйненне 1918 года Згодна з распараджэннем Галоўнакамандуючага на Усходзе генерал-фельдмаршала прынца Леапольда Баварскага «Аб аб'яднанні ваенных упраўленняў Літва і Беласток-Гродна» ад 27 студзеня 1918 года, пачынаючы з 1 лютага 1918 года Ваеннае ўпраўленне Літва было яшчэ больш пашырана за кошт далучэння да яго тэрыторыі Ваеннага ўпраўлення Беласток-Гродна.

Каб аптымізаваць кіраванне гэтай велізарнай тэрыторыяй, новаўтвораная адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка была падзелена на два буйныя раёны. Раён Поўнач () цалкам адпавядаў ранейшаму ўпраўленню Літва з цэнтрам у Вільні. Раён Поўдзень () ахопліваў былое ўпраўленне Беласток-Гродна з цэнтрам у Беластоку. Менавіта раён Поўдзень уключаў у сябе асноўную частку акупіраваных беларускіх зямель.

Назвай кіруючай пасады з'яўлялася «шэф ваеннага ўпраўлення Літва» (). З лютага 1918 года гэты пост заняў былы шэф ваеннага ўпраўлення Беласток-Гродна, ротмістр ландвера ў запасе Тэадор фон Хепэ. Яго пастаянным прадстаўніком (намеснікам) стаў капітан запаса фон і цу Гільза (). Прадстаўніцтвам шэфа ваеннага ўпраўлення непасрэдна ў раёне Поўдзень кіраваў капітан запаса фон Услар ().

Ліквідацыя Ваеннае ўпраўленне Літва спыніла сваё існаванне ў ранейшым статусе 1 жніўня 1918 года. Згодна з распараджэннем начальніка Генеральнага штаба Германіі Паўля фон Гіндэнбурга ад 24 ліпеня 1918 года «Аб утварэнні ваеннага ўпраўлення Балтыйскіх краін і ваеннага губернатарства Літва», ваеннае ўпраўленне разам з ваенным уездам Сувалкі і ваеннымі ляснымі ўпраўленнямі Белавежа, Беласток і Гродна было пераўтворана ў Ваеннае губернатарства Літва з захаваннем адміністрацыйнага цэнтра ў Вільні. Раён Поўдзень пры гэтым атрымаў статус раённага ўпраўлення Літва-Поўдзень ().

Крыніцы

Літаратура

Катэгорыя:Германская акупацыя Беларусі (1915—1918) Катэгорыя:З’явіліся ў 1917 годзе Катэгорыя:Зніклі ў 1918 годзе Катэгорыя:Гісторыя Літвы