Алякса́ндр Міське́віч (; нар. , Вурцах) — польскі гісторык татарскага паходжання, доктар гуманітарных навук (1984), даследчык гісторыі польска-літоўскіх татараў, шматгадовы выкладчык Беластоцкага ўніверсітэта і грамадскі дзеяч.

Біяграфія Нарадзіўся 23 чэрвеня 1945 года ў Баварыі ў мясцовасці Вурцах, дзе яго бацькі, Ібрагім і Фарыда Байрашэўская, вывезеныя з роднага Слоніма, знаходзіліся на прымусовых работах у час Другой сусветнай вайны. Пасля вайны сям'я, ратуючыся ад савецкіх рэпрэсій (яго бацька раней быў асуджаны на 5 гадоў лагераў за антысавецкую дзейнасць), не вярнулася ў Слонім і асела ў Польшчы спачатку ў Шчацінку, а потым у Шчэціне.

У 1959 годзе скончыў базавую школу пры педагагічным ліцэі ў Шчэціне, а ў 1964 годзе — агульнаадукацыйны ліцэй для дарослых імя Марыі Канапніцкай, дзе здаў матуру. У 1970 годзе скончыў гістарычны факультэт Універсітэта імя Адама Міцкевіча ў Познані. Працаваў з 1975 года ў Заходнепаморскім інстытуце пры Вышэйшай педагагічнай школе ў Шчэціне. Пазней пераехаў у Гдыню, дзе быў адным з першых супрацоўнікаў новаўтворанага Музея горада Гдыні. Навучаўся ў дактарантуры Інстытута гісторыі Польскай акадэміі навук у Варшаве, дзе ў 1984 годзе абараніў доктарскую дысертацыю, прысвечаную татарскай меншасці ў Польшчы ў 1918—1939 гадах.

Упершыню наведаў Беласток у 1956 годзе, аднак цесна звязаў сваё жыццё з горадам толькі ў 1983 годзе. Пасля атрымання запрашэння ад архітэктара Леанарда Будрыка і ліста ад тагачаснага дэкана Адама Чэслава Даброньскага ён пераехаў на Падляшша. Першапачаткова працаваў у Лабараторыі рэгіянальных даследаванняў філіяла Варшаўскага ўніверсітэта пад кіраўніцтвам прафесара Станіслава Александровіча. Пасля ліквідацыі лабараторыі перайшоў на выкладчыцкую працу, чытаў лекцыі па найноўшай усеагульнай гісторыі і найноўшай гісторыі Польшчы. З Беластоцкім універсітэтам навуковец быў звязаны амаль 28 гадоў. У 2012 годзе выйшаў на пенсію, аднак працягваў весці заняткі на паслядыпломных гістарычных студыях Беластоцкага ўніверсітэта.

Навуковая і грамадская дзейнасць Галоўным напрамкам навуковай дзейнасці Аляксандра Місьевіча з'яўляецца гісторыя польскіх і літоўскіх татараў. Ён падрабязна даследаваў абставіны з'яўлення татарскага насельніцтва ў даўняй Рэчы Паспалітай, іх традыцыі, звычаі і ўклад у культурнае развіццё паўночна-ўсходніх зямель. Вялікую ўвагу ў сваіх працах надзяляе лёсу польскіх татараў у XX стагоддзі і іх рассяленню на Заходніх землях Польшчы пасля 1945 года. Выступаў галоўным рэдактарам «Біяграфічнага слоўніка польскіх татараў XX стагоддзя» (2017).

Актыўна ўдзельнічаў у грамадскім і культурным жыцці татарскай супольнасці. У 1984 годзе па яго ініцыятыве штаб-кватэра Мусульманскай рэлігійнай абшчыны была перанесена са Шчэціна ў Гожаў-Велькапольскі. Ён кіраваў гэтай абшчынай у складаны перыяд трансфармацыі з 1984 па 1993 гады. З'яўляецца членам рэдакцыйнай рады «Татарскага агляду» (). Шмат разоў прымаў удзел у мерапрыемствах «Сакольскія арыенты» (), якія праводзіліся ў Сакулцы і збіралі вядомых даследчыкаў ісламу і татарскай гісторыі. Быў адным з ініцыятараў і ўдзельнікаў Летніх акадэмій ведаў пра польскіх татараў.

Акрамя татарскай тэматыкі, Аляксандр Міськевіч з'яўляецца даследчыкам і папулярызатарам гісторыі Усходніх Крэсаў. З'яўляецца віцэ-прэзідэнтам беластоцкага аддзялення Таварыства сяброў Гродна і Вільні (). З 1989 года працуе галоўным рэдактарам часопіса «Гонец крэсовы» ().

Узнагароды Бронзавы Крыж Заслугі (2006) Срэбны Крыж Заслугі (2015) Ганаровы знак горада Гожава Велькапольскага (25 жніўня 2023)

Бібліяграфія Tatarzy polscy 1918-1939: życie społeczno-kulturalne i religijne («Польскія татары 1918—1939: сацыяльна-культурнае і рэлігійнае жыццё», Варшава, 1990). Tatarska legenda: Tatarzy polscy 1945-1990 («Татарская легенда: польскія татары 1945—1990», Беласток, 1993). Tatarzy na Ziemiach Zachodnich Polski 1945-2005 («Татары на Заходніх землях Польшчы ў 1945—2005 гадах», Гожаў-Велькапольскі, 2009). Słownik biograficzny Tatarów polskich XX wieku («Біяграфічны слоўнік польскіх татараў XX стагоддзя», рэдактар, Беласток, 2017). Tatarzy wierni Polsce. Szkice z dziejów Tatarów Polskich w XX wieku («Татары, верныя Польшчы: нарысы з гісторыі польскіх татараў у XX стагоддзі», Гданьск, 2017). Tatarzy w Polsce po 1945 roku. Historia. Religia. Tożsamość (суаўтар, 2016). Tatarzy i Karaimi w 100-lecie odzyskania niepodległości (суаўтар, 2019).

Крыніцы

Літаратура

Катэгорыя:Гісторыкі Польшчы Катэгорыя:Дактары гуманітарных навук Катэгорыя:Выкладчыкі Беластоцкага ўніверсітэта Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1945 годзе Катэгорыя:Беларуска-літоўскія татары