Іо́сіф Стэфа́навіч Мале́віч (каля 1800 ці 1801 — ) — праваслаўны святар, прадзед класіка беларускай літаратуры Максіма Багдановіча па матчынай лініі.
Біяграфія Паходжанне і сям'я Дакладная дата нараджэння невядомая, але паколькі ў некралогу згадвалася, што ён памёр на 70-м годзе жыцця, даследчыкі адносяць яе да 1800—1801 гадоў. Нарадзіўся ў сяле Крынкі Бабруйскага павета ў святарскай сям'і. Яго бацькамі (адпаведна, прапрадзедам і прапрабабуляй Максіма Багдановіча) былі святар Стэфан Малевіч і яго жонка Харыціна.
У кастрычніку 1824 года Іосіф Малевіч узяў шлюб з Еўдакіяй Кірылаўнай Крычэўскай, дачкой памерлага бабруйскага святара Кірылы Крычэўскага. У сям'і нарадзілася шмат дзяцей: Іван, Аляксандра, Антаніна, Кацярына, Іаан, Таццяна, Надзея і Канстанцін. Дачка Таццяна Іосіфаўна (нарадзілася ў 1840 годзе) у будучыні стала жонкай Апанаса Мякоты і бабуляй Максіма Багдановіча. Жонка святара Еўдакія Малевіч памерла ад сухотаў 29 снежня 1860 года. Першыя згадкі пра тое, што продкі М. Багдановіча па матчынай лініі былі святарамі, пакінуў бацька паэта Адам Багдановіч.
Адукацыя і пачатак службы Пачатковую адукацыю Іосіф Малевіч атрымаў дома, дзе бацькі навучылі яго расійскай і царкоўнай грамаце. У 1815 годзе ён паступіў у Слуцкае духоўнае вучылішча, аднак у 1820 годзе быў звольнены адтуль па ўласным прашэнні і «па слабасці дараванняў».
Сваю царкоўную службу пачаў у верасні 1820 года на пасадзе дзячка ў Слуцкай саборнай Успенска-Мікалаеўскай царкве. 21 лістапада 1824 года быў пасвечаны ў дыякана ў Бабруйскай саборнай Мікалаеўскай царкве. З 1827 года быў залічаны да ваеннага ведамства і працягнуў службу ў Бабруйскай крапасной Аляксандра-Неўскай царкве. Праслужыўшы ў ваенным ведамстве больш за дзесяць гадоў, 12 снежня 1837 года дыякан падаў прашэнне на імя архіепіскапа Мінскага і Гродзенскага з просьбай перавесці яго ў Мінскую епархію.
Святарская дзейнасць Справа аб пераводзе расцягнулася, але ў выніку 18 чэрвеня 1838 года Іосіф Малевіч паспяхова здаў экзамен у Мінскай духоўнай кансісторыі. 19 чэрвеня 1838 года архіепіскап Мінскі і Гродзенскі Ніканор пасвяціў яго ў святара ў храме Святой Велікамучаніцы Кацярыны (мяркуецца, што тады гэтую ролю выконваў сучасны Сабор святых апосталаў Пятра і Паўла ў Мінску). Пасля гэтага І. С. Малевіч быў прызначаны на вакантнае месца ў Троіцкую царкву вёскі Дземяхі Рэчыцкага павета. Ён адказна ставіўся да сваіх абавязкаў: так, у 1840 годзе ён хадайнічаў аб набыцці неабходных богаслужэбных кніг («Актоіха», «Ірмалоя» і «Агульнай Мінеі») з маскоўскай друкарні.
У 1841 годзе ён пэўны час служыў у Макановіцкай царкве таго ж павета. У 1842 годзе калегі абралі яго духоўнікам Ровенска-Слабадскога благачыння, ахарактарызаваўшы як «чалавека сумленнага, добрапарадачнага і такога, што заслугоўвае асаблівага даверу».
14 ліпеня 1844 года святар быў пераведзены ў Рызапаложанскую царкву ў вёсцы Ачыжы Ігуменскага павета, дзе праслужыў да апошніх дзён свайго жыцця. На новым месцы ён быў зацверджаны духоўнікам Пярэжырскага благачыння. Служба ў Ачыжах суправаджалася складанымі бытавымі ўмовамі. Пачынаючы з 1847 года і аж да 1865 года Іосіф Малевіч неаднаразова звяртаўся да епархіяльнага кіраўніцтва, губернатара і мясцовых землеўладальнікаў з патрабаваннем адрамантаваць царкоўны дом, які знаходзіўся ў аварыйным стане і нагадваў «цёмны склеп». Святар прасіў не толькі за сябе, але і патрабаваў пабудаваць памяшканні для прычту і асобную школу для навучання мясцовых сялянскіх хлопчыкаў.
За сваю службу Іосіф Малевіч быў узнагароджаны набедранікам у 1856 годзе, а 1 красавіка 1859 года атрымаў бронзавы наперсны крыж на Уладзімірскай стужцы ў памяць вайны 1853—1856 гадоў.
Памёр 20 мая 1869 года пасля працяглай хваробы. Даследчыкі яго архіўнай спадчыны адзначаюць, што па характары прадзед быў падобны на свайго славутага праўнука Максіма Багдановіча: яму былі ўласцівы эмацыянальнасць, гарачнасць, адказнасць і непрымірымасць да чалавечых заганаў. Біяграфія Іосіфа Малевіча была падрабязна адноўлена ў 2020-х гадах дзякуючы пошукам яго ўнучатай пляменніцы Н. У. Сарокі і даследчыцы І. Мышкавец у фондах Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі.
Крыніцы
Літаратура
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1800 годзе Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1801 годзе Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бабруйскім павеце Катэгорыя:Памерлі 20 мая Катэгорыя:Памерлі ў 1869 годзе Катэгорыя:Памерлі ў Ігуменскім павеце Катэгорыя:Праваслаўныя святары Беларусі Катэгорыя:Максім Багдановіч