Сэмюэл Джонсан (; 7 верасня 1709 — ) — англійскі літаратурны крытык, лексікограф і паэт эпохі Асветніцтва, імя якога, паводле ацэнкі «Брытанікі», стала ў англамоўным свеце сінонімам другой паловы XVIII стагоддзя.
Біяграфія Сын дробнага гандляра кнігамі. У 1735 годзе пабраўся шлюбам з заможнай саракапяцігадовай удавой, на сродкі якой адкрыў школу (сярод вучняў быў Дэвід Гарык, пазней вядомы акцёр).
Напісаная (у перайманне Ювеналу) пасля пераезду Джонсана ў сталіцу паэма «Лондан» заслужыла пахвалу Поўпа. За ёй рушыў услед яшчэ больш паспяховы досвед ювеналавай сатыры, «Марнасць чалавечых жаданняў» (1749), якая замацавала за Джонсанам рэпутацыю перадавога англійскага паэта тых гадоў. У 1738—1744 гадах пад выдуманымі імёнамі асвятляў ход парламенцкіх дэбатаў у часопісе «Джэнтлменз мэгэзін», друкаваўся і ў многіх іншых выданнях, зарабляючы на жыццё літаратурнай працай.
У 1744 годзе выпусціў біяграфію Рычарда Сэвіджа, пасля чаго атрымаў заказ на складанне тлумачальнага слоўніка англійскай мовы — праца заняла дзевяць гадоў, праславіла аўтара па ўсёй краіне, умацавала яго матэрыяльнае становішча і прынесла яму ступень магістра мастацтваў Оксфардскага ўніверсітэта. Нягледзячы на тое, што Джонсан не меў папярэднікаў у падобнага роду працы, а на момант публікацыі (1755) гэты слоўнік быў першым у англійскай літаратуры, ён і да гэтага часу не страціў сваёй каштоўнасці.
У 1750—1752 выдаваў часопіс «Рэмблер» (англ.: The Rambler), у якім надрукаваў 203 «досведы» на этычныя і літаратурныя тэмы. Задачу свайго часопіса Джонсан бачыў у тым, каб навучаць, а не забаўляць. Выданне, да якога публіка паставілася з прахалодцай, прыйшлося спыніць са смерцю жонкі, але перавыдадзеныя ў адным томе выпускі часопіса сталі бэстсэлерам, што ў 1758 г. натхніла Джонсана на выданне менш сур’ёзнага часопіса «Айдлер» (англ.: The Idler).
Крыніцы
Катэгорыя:Паэты Вялікабрытаніі