Гета ў Дараганаве (восень 1941 — май 1942) — яўрэйскае гета, месца прымусовага перасялення яўрэяў вёскі Дараганава Асіповіцкага раёна Магілёўскай вобласці ў працэсе пераследу і знішчэння яўрэяў падчас акупацыі тэрыторыі Беларусі войскамі нацысцкай Германіі ў перыяд Другой сусветнай вайны.

Гісторыя Да пачатку акупацыі эвакуявацца на ўсход паспела толькі палова габрэяў Дараганава. Немцы вельмі сур’ёзна ставіліся да магчымасці супраціву, і таму ў большасці выпадкаў у першую чаргу забівалі ў гета ці яшчэ да яго стварэння габрэяў-мужчын ва ўзросце прыкладна ад 15 да 50 гадоў — нягледзячы на эканамічную немэтазгоднасць, бо гэта былі самыя працаздольныя вязніА. Каганович. и задачи исследования мест принудительного содержания евреев на территории Беларуси в 1941—1944 годах. . Зыходзячы з гэтых памкненняў, у пачатку жніўня 1941 года са Старых Дарог у мястэчка прыбыў атрад жандараў, праехаў вёску, арыштаваў каля 30 (11) мужчын — амаль адных габрэяў — і расстраляў іх, закапаўшы целы ў яме каля санаторыя.

Увосень 1941 года немцы, рэалізуючы гітлераўскую праграму знішчэння яўрэяў, сагналі ўсіх яўрэяў вёскі ў гета, утворанае на вуліцы Пясчанай (мясцовыя жыхары называлі яе «Пясчанка»). Тэрыторыя гета не ахоўвалася, але уцёкаў не было, бо бегчы вязням было практычна няма куды — у лесе чакала смерць ад голаду і холаду, партызанскі рух яшчэ не разгарнуўся, і ўсюды пагражала небяспека быць схопленым калабарантамі або быць выдадзенымі мясцовымі жыхараміВ. Зайцева, В. Новик. Из истории Холокоста в Осиповичском районе. Мы не можем молчать. Школьники и студенты о Холокосте. Выпуск 4: Сборник / Составитель: Д. В. Прокудин. // Под ред. И. А. Альтмана. — : Центр и Фонд «Холокост», 2008И. Разумовский. Памятник жертвам Катастрофы .

У маі 1942 года ў Дараганава прыбыў карны атрад СС з Бабруйска колькасцю 30 чалавек. Немцы акружылі вёску, расставіўшы паліцаяў па перыметры мястэчка і пазбавіўшы яўрэяў магчымасці ўцячы. Іншыя калабаранты пачалі збіраць габрэяў з гета, прыкладамі выганяючы людзей на вуліцу. Пабудаваўшы вязняў у калону, акупанты адвялі іх да старой пякарні на ўскраіне вёскі. Людзей групамі па 5 чалавек адводзілі ў лес на поўнач ад Дараганава да вялікай, пашкоджанай выкапанай ямы. Там карнікі прымушалі асуджаных людзей распранацца да ніжняй бялізны і расстрэльвалі.

З той калоны яўрэяў у жывых засталася Тамара Пятроўна Бараноўская, якой у той час было 5 гадоў.

Праз ужо доўгі час пасля знішчэння гета паліцаі высветлілі, што ў мясцовай настаўніцы сыны-блізняты ад яўрэя. Дзяцей забілі, а іх маці звар’яцела.

Памяць Пасля вайны на месцы расстрэлу яўрэяў быў пастаўлены невялікі помнік з надпісам «Мірным савецкім грамадзянам, якія загінулі ад рук нямецка-фашысцкіх захопнікаў». У 1976 годзе замест яго быў усталяваны іншы помнік са згадваннем пра 73 габрэяўHolocaust in Daraganovo .

26 чэрвеня 2009 года быў адкрыты новы помнік на паўночны захад ад вёскі ў лесе недалёка ад вуліцы Бабруйскай. На помніку выбітыя 162 прозвішчы і імёны ўсіх расстраляных вясной 1942 года. Спіс забітых і склаў удакладніў Уладзімір Свярдлоў, які выратаваўся з гета ў санаторыі Крынкі.

Крыніцы

Літаратура

Дараганва Катэгорыя:Гісторыя Асіповіцкага раёна