Навамейская сотня — тэрытарыяльна-адміністрацыйная і ваенная адзінка Старадубскага палка Гетманшчыны ў XVII—XVIII стст. створаная вакол Новага месца або ад назвы пасада - Новага места ў Старадубе. Часткова засялялася і складалася з продкаў сучасных беларусаў (літвіноў), заходзіла на землі сучаснай Беларусі.
Гісторыя Навамесцкая сотня размяшчалася ў разлеглай і маланаселенай паўночна-заходняй частцы Старадубскага палка. У сярэдзіне XVII стагоддзя, калі быў сфарміраваны Старадубскі полк, тут спачатку былі сфарміраваны дзве сотні — Папава-горская і Бабовіцкая, але з-за невялікай колькасці казакоў яны неўзабаве былі скасаваныя, і гэтая тэрыторыя ўвайшла ў склад палкавой сотні, утварыўшы Пойпуцкую воласць. Каля 1711 года была створана Навамесцкая сотня.
Адміністрацыя Навамесцкай сотні знаходзілася ў Старадубе. Паходжанне назвы сотні да канца не высветлена.
Верагодней усяго, сцвярджэнне, якое сустракаецца ў літаратуры, што цэнтрам Наваместскай сотні быў горад Новае Места, які пазней стаў цэнтрам Наваместскага павета, укаранёная памылка, заснаваная на падабенстве назваў і тэрытарыяльнай блізкасці Наваместскай сотні і Наваместскага павета. Фактычна, да 1781 года цяперашняя вёска Новае Места называлася Засуха і ўваходзіла ў склад Топальскай сотні Старадубскага палка, але тады яна не магла быць цэнтрам Наваместскай сотні.
Найбольш праўдападобнай гіпотэза з'яўляецца тое, што адміністрацыя Наваместскай сотні знаходзілася ў той частцы горада Старадуб, якая называлася Новы горад (укр.: «Новы горад»). У апісанні Старадуба 1781 года чытаем:
"Гэты горад падзелены на два гарады, паводле двух занятых імі земляных крэпасцяў, сцены якіх з даўніх часоў абваліліся ў многіх месцах. Адзін горад называецца старым, а другі — новым..."
Пасля скасавання палкавых і соценных аддзелаў (з 1782 года) тэрыторыя Наваместскай сотні склала аснову Суражскага павета.
Склад Тэрыторыя і насельніцтва:
Наваместская сотня знаходзілася ў басейне Іпуці, Бесядзі і іх прытокаў: Унечы, Туросны, Выголкі і Палужы, берагі якіх былі пакрытыя лясамі. Асваенне і засяленне гэтай тэрыторыі працягвалася і ў XVIII стагоддзі.
Каля паловы тэрыторыі Наваместскай сотні займалі ўладанні Кіева-Пячэрскай лаўры, якая складала тры воласці — Лышчыцкую, Папавагорскую і Бабовіцкую. Паводле рэвізіі 1721 года пад кантролем лаўры жыло 19 947 манастырскіх сялян. Дакладна невядома, калі і хто перададаў лаўры гэтыя воласці. Вядома толькі, што ў канцы XVI стагоддзя Лаўра імі не валодала. Упершыню воласці як ўласнасць царквы згадваюцца ў грамаце 1720 года са спасылкай на незахаваны дакумент 1680 года.
Воласці лаўры кіраваліся асобнымі «гараднічымі» з манахаў, якія карысталіся велізарнай уладай. Яны не толькі амаль некантралюема судзілі і мілавалі падданых сваіх ўладанняў, але часта адвольна распараджаліся і староннімі людзьмі, калі тыя, на іх думку, чымсьці парушалі інтарэсы Лаўры. Людзі, пакрыўджаныя «Гараднічымі», з цяжкасцю знаходзілі абарону нават у гетмана, які добра ведаў, што «гараднічым» не хапае пакорлівасці, якая адпавядаюць іх манаскаму сану. Але з іншага боку, руплівая служба «гараднічых» дапамагла дасягнуць бліскучых вынікаў у паляпшэнні эканамічнага становішча Лаўры, якая хутка разбагацела. Людзі ахвотна сяліліся на землях Лаўры, ведаючы, што «гараднічыя» заўсёды змогуць абараніць іх ад дзяржаўных павіннасцей. Акрамя таго, гэтыя месцы былі прывабнымі сваімі прасторамі. «У старыя гады, калі мы былі пад манастыром, ... кожны вольны чалавек мог займаць столькі зямлі, колькі яму трэба. Расчысціце — і ваша». Так казалі сяляне былых маёнткаў Лаўры у раёне Сурай.
На тэрыторыі Навамесцкай сотні знаходзіліся таксама тры буйныя стараверскія паселішчы — Клінцы, Ардон і Свяцкая.
Адмістратыўны падзел Сотня па стане на 1748 г. дзялілася на некалькі казачых кураняў:
гродскі Стародубскі (цэнтр — г. Старадуб) Найтапоўскі (цэнтр — сяло Найтаповічы) Дарэеўскі (цэнтр — с. Дарэевічы) Старахалееўскі (с. Старыя Халеевічы) Запольскі (с. Запольскія Халеевічы) Літоўскі (с. Літоўск) Гарчакоўскі(с. Гарчакі) Душкінскі (с. Душкін) Смялчанскі (в. Смяльч) Лапаценскі (в. Лапатні) Паповагорскі (центр — сяло Папова Гара; уключаў сёлы Казарычы, Забор'е и Латакм; вёскі Болсуны, Макарычы, Тварышын, Паньковічы) Сотня складалася з Новагарадскога кураня, Літоўманскага кураня, Горчакоўскага кураня, Душкінскага курэня, Запольскага кураня, Старохалёўскага кураня, Дарыеўскага кураня, Літыцкага кураня і Настопаўскага кураня. Вядома палкавая царква Святога Мікалая.
Новамейскія сотнікі
Федар Скоробогаты - сотнік у 1713. Павел Раманавіч Дублянскі - 1715—1730 У 1718 годзе сотнік — Павел Іўдзенскі Цімафей Пракоф'евіч Сілевіч, 1730—1735. Андрэй Сілевіч, 1740—1767. Федор Силевич, 1782.
харужы сотнік Сямён Патапіў, пісар Іван Старкіўскі
Крыніцы
Акты Паўднёва-Заходняй Русі, X, 836. РГАДА ў Маскве, фонд 140, апісанне 1, справа 34. І. М.Лазарэўскі. Апісанне старой Маларосіі. Том I. Старадубскі полк.— Кіеў, 1888. — с. 360
Сноскі