Віта́ль Во́ранаў (, ) — беларускі перакладчык, літаратар, выдавец, публіцыст, даследчык традыцыйнай культуры і ўніверсітэцкі выкладчык.

Біяграфія

Нарадзіўся ў Мінску. Дзяцінства правёў у горадзе Глыбокае. Вучыўся ў сярэдняй школе № 2 (1991—1995). Скончыў пяць класаў глыбоцкай музычнай школы па спецыяльнасці фартэпіяна і тры класы па спецыяльнасці саксафон.

У 1996 годзе разам з бацькамі пераехаў у Польшчу. Атрымаў сярэднюю адукацыю і міжнародны дыплом у Першым прыватным ліцэі ў Познані (1999—2003). Выпускнік Універсітэта імя Адама Міцкевіча ў Познані і Універсітэта Масарыка ў Брне.

Працаваў арганістам, а таксама быў вядучым аўтарскай праграмы на FM-радыё «Afera».

Асабістае жыццё

З’яўляецца грамадзянінам Беларусі, пастаянна пражывае на тэрыторыі Вялікапольскага ваяводства ў Польшчы. Удзельнічае ў культурным жыцці беларускай дыяспары як сузаснавальнік і старшыня арганізацыі, якая падтрымлівае дзейнасць мяншыні і культурныя ініцыятывы.

Культурніцкая і выдавецкая дзейнасць

Сузаснавальнік і старшыня Беларускага культурна-асветніцкага цэнтра ў Познані, які арганізуе літаратурныя сустрэчы, канцэрты, адукацыйныя мерапрыемствы і міжкультурныя праекты.

Заснавальнік выдавецтва «Белы крумкач», якое спецыялізуецца на выданні беларускай літаратуры і перакладаў.

Адзін з рэдактараў літаратурнага часопіса «Паэтычныя Сшыткі» (Гнезна).

Папулярызуе беларускую дуду і займаецца даследаваннем традыцыйнай інструментальнай культуры. Праводзіць фальклорныя экспедыцыі, збірае вусныя сведчанні, займаецца аналізам канструкцыі і рэгіянальных разнавіднасцяў інструмента.

Даследаванні і фестывальная дзейнасць

Аўтар кніг, прысвечаных беларускай дударскай традыцыі. Выданне Дударская Глыбоччына змяшчае гісторыка-этнаграфічны агляд дударства Глыбоччыны і заснаванае на вусных успамінах, архіўных матэрыялах і палявых даследаваннях. Кніга Дудары Глыбоцкага краю прысвечаная асобам дудароў, лакальным выканаўчым традыцыям і канструктыўным асаблівасцям інструментаў рэгіёна. Працягвае працу над кнігай Дудары з-над Дзвіны і з Паазер’я, прысвечанай дударскім традыцыям Паўночнай Беларусі.

У 2017 годзе ініцыяваў і арганізаваў міжнародны фестываль «Дударскі рэй» у Глыбокім — сустрэчу прадстаўнікоў розных еўрапейскіх рэгіёнаў дударскай культуры, якая ўключала канцэрты, майстар-класы і адукацыйныя прэзентацыі.

Выступае як дудар у розных музычных праектах, удзельнічае ў міжнародных фальклорных імпрэзах, дзе прадстаўляе беларускую традыцыю.

Літаратурная творчасць

У 2013 годзе ў часопісе «Паэтычныя Сшыткі» выйшаў зборнік апавяданняў «Wielkie Księstwo Białoruś» (Вялікае княства Беларусь).

У 2014 годзе апублікаваў зборнік апавяданняў «Шэптам», заснаваны на матэрыялах фальклорных экспедыцыяў па Палессі і Падляшшы. Кніга прысвечаная традыцыям народнай медыцыны, вуснай культуры і лакальным міфалагічным уяўленням. Кніга «Шэптам» увайшла ў шорт-ліст прэміі «Дэбют» імя Максіма Багдановіча за 2014 год у намінацыі «Проза».

Аўтар прозы, эсэ і публіцыстычных артыкулаў, якія друкуюцца ў літаратурных часопісах і беларускай перыёдыцы.

Пераклады

Перакладае з англійскай, чэшскай і польскай моў.

Сярод найбольш вядомых перакладаў: «У чаканні Гадо» Сэмюэла Бекета; «Віня-Пых» Алана Мілна.

Таксама ўдзельнічаў у стварэнні беларускамоўных версій тэкстаў для музычных праектаў.

Удзел у кіно і медыя

У 2023 годзе ўдзельнічаў у запісе саўндтрэка да польскага анімацыйнага фільма The Peasants, выконваючы партыі беларускай дуды ў кампазіцыі Zapusty разам з музыкамі L.U.C. і Rebel Babel Film Orchestra; у межах гэтага праекта разам з сімфанічным аркестрам выступаў у Польскай нацыянальнай оперы ў Варшаве, а таксама на вялікіх канцэртных пляцоўках у Познані і ў амфітэатры ў Сопаце.

Актыўна вядзе лічбавыя платформы, прысвечаныя дударскай традыцыі. Яго YouTube-канал змяшчае дзясяткі відэа з дэманстрацыяй інструментаў, інтэрв’ю і палявымі запісамі. Сярод праектаў — серыя «Breath of Europe», прысвечаная еўрапейскім разнавіднасцям дуды.

Вядзе старонкі ў сацыяльных сетках, дзе публікуе матэрыялы пра канструкцыю інструментаў, традыцыйныя тэхнікі і палявыя даследаванні, у тым ліку відэа.

Навуковая і выкладчыцкая дзейнасць

Выпускнік Універсітэта Масарыка ў Брне, дзе вывучаў ірландскую літаратуру, літаратуразнаўства і культурныя даследаванні. Падчас навучання займаўся міждысцыплінарнымі даследаваннямі на скрыжаванні літаратуры, фальклору і этнамузыкалогіі.

У 2012—2013 гадах працаваў выкладчыкам у Southwestern College (Канзас, ЗША), дзе выкладаў курсы, прысвечаныя культуры і літаратуры Цэнтральнай і Усходняй Еўропы.

Таксама супрацоўнічаў з Універсітэтам імя Адама Міцкевіча ў Познані як запрошаны выкладчык і лектар, чытаў курсы і праводзіў семінары па беларускай літаратуры, перакладзе і культурнай спадчыне.

Калекцыянаванне марак

Займаецца тэматычным калекцыянаваннем паштовых марак, прысвечаных выявам дуды і дударскай традыцыі. Ягоная калекцыя ўключае афіцыйна выпушчаныя паштовыя маркі розных краін свету, а таксама поўныя серыі, адзінкавыя выпускі і рэдкія тэматычныя выданні, звязаныя з традыцыйнымі музычнымі інструментамі.

Калекцыя фарміруецца паводле крытэрыю наяўнасці выразнай выявы дуды ў асноўным дызайне маркі. Асобная ўвага надаецца рэгіянальным разнавіднасцям інструмента, іканаграфіі і кантэксту выпуску. Збор сістэматызаваны з улікам краіны, года выдання і тэматычнай серыі.

Віталь Воранаў вядзе інвентарызацыю калекцыі і рыхтаваў дакументацыю для падачы заяўкі ў Кнігу рэкордаў Гінэса ў намінацыі найбуйнейшай калекцыі паштовых марак, прысвечаных дудам і дударам. У заяўцы ўлічваюцца толькі ўнікальныя, афіцыйна выдадзеныя і камерцыйна распаўсюджаныя паштовыя выпускі. Значную частку ягонага збору (каля паловы, якая не ўключалася ў заяўку) складаюць рэкламныя і вельмі рэдкія маркі, а таксама запалкавыя этыкеткі (філуменія), манеты і медалі, прадуктовыя цэтлікі, экслібрысы і іншыя прадметы, звязаныя з іканаграфіяй дударскай традыцыі.

Калекцыя выкарыстоўваецца як даследчы матэрыял у вывучэнні візуальнай гісторыі дударскай традыцыі і яе прадстаўлення ў дзяржаўнай і міжнароднай філатэліі.

Дзейнасць

Дзейнасць Воранава адзначаецца ў кантэксце захавання і дакументавання беларускай дударскай традыцыі. Яго даследаванні заснаваныя на палявых матэрыялах, архіўных крыніцах і практычнай выканаўчай дзейнасці.

Праекты, звязаныя з фестывальнай і выдавецкай працай, спрыяюць міжкультурным кантактам і папулярызацыі беларускай традыцыйнай музыкі ў міжнародным кантэксце.

Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі Катэгорыя:Выдаўцы Беларусі Катэгорыя:Публіцысты Беларусі Катэгорыя:Даследчыкі фальклору Катэгорыя:Музыкі Беларусі Катэгорыя:Філатэлісты Беларусі