Свя́та-Сімяо́наўскі сабо́р — праваслаўны храм у Брэсце (вул. К. Маркса, 84). Галоўная святыня Брэсцкай і Кобрынскай епархіі Беларускай Праваслаўнай Царквы. Помнік архітэктуры псеўда-рускага стылю.
Гісторыя
Згадванне пра кафедральную царкву і адносіцца да XIV ст. Тут былі пахаваныя мошчы прападобнага ігумена Афанасія Філіповіча (захоўваліся да 1915 г.).
У 1846 годзе быў зацверджаны першы праект будаўніцтва храма. Пасля ён быў значна спрошчаны, паколькі на таргах да падраду на будаўніцтва храма не знайшлося пакупнікоў, у сувязі з гэтым было вырашана весці работы гаспадарчым спосабам у межах вылучанай урадам сумы.
Новы праект, згодна з дакладам генерал-ад’ютанта графа Клейнміхеля, зацвердзілі 15 красавіка 1854 года. Жалезныя рашоткі і парэнчы былі замоўленыя на фабрыцы ў Варшаве.
Сабор пабудаваны ў 1865—68Часам як дата пабудовы прыводзіцца 1865 год. Гл.: . гадах з цэглы паводле праекта брэсцкага гарадскога архітэктара В. Палікарпава. Сабор 26 ліпеня 1868 года асвяціў епіскап брэсцкі Ігнацій.
Першапачатковы выгляд сабора вядомы па акварэлі 1869 года Напалеона Орды.
У 1886 годзе капітальна адрамантаваны пад наглядам акадэміка архітэктуры .
У савецкія часы занядбаны. У 1988 годзе адрэстаўраваны. Сабор ніколі не зачыняўся, быў адзінай дзеючай царквой у Брэсце цягам усяго савецкага перыяду. У сярэдзіне верасня 1995 года храм наведаў патрыярх Маскоўскі і ўсяе Русі Аляксій II. 18 жніўня 1998 года ў саборы мітрапаліт Мінскі і Слуцкі Філарэт асвяціў копію крыжа Ефрасінні Полацкай аўтарства брэсцкага майстра М. П. Кузьміча.
Архітэктура
Помнік архітэктуры руска-візантыйскага стылю.
Кампазіцыя храма з'яўляецца цэнтрычнай крыжападобнай у плане.
Магутны кубападобны аб'ём сабора, квадратны ў плане і пастаўлены з вузкім прытворам і паўкруглай апсідай на высокі філёнгавы цокаль, які быў абліцаваны ружовым гранітам, завершаны 5-купаллем, пакрытым у 1997 годзе сусальным золатам. Пры гэтым у цэнтры апошняга дамінуе магутны васьмігранны барабан, таксама прысутнічаюць чатыры вуглавыя вежы, якія завяршаюць намёты. Непасрэдна пяцікупалле цыбульныя глаўкі, размешчаныя на гранёных шыйках барабана і вежаўРазам з кілепадобнымі какошнікамі выкарыстаныя васьмігранных барабаны, цыбульныя купалы і намёты з'яўляюцца характэрнымі формамі маскоўскага дойлідства сярэдзіны XVII стагоддзя: . Такім чынам, буйны асноўны аб'ём кантрастуе з невялікімі завяршальнымі формамі. Уваход уяўляе сабой кілепадобны перспектыўны партал з нішай той жа формы, якая знаходзіцца над ім і якая змяшчае выяву . З бабінца вядзе лесвіца на хоры і званіцу. Для фасадаў характэрныя вузкія арачныя праёмы, высокі прафіляваны (з цягай) карніз, які апяразвае будынак па перыметры, і філёнкавы парапет з трохвугольнымі франтонамі рознай велічыніРазам з гранітным цокалем і ордарнай сістэмай сабора дадзеныя выкарыстаныя ў кампазіцыі і дэкаратыўнай пластыцы прыёмы з'яўляюцца характэрнымі для класіцызму: . У афармленні праёмаў Святлова барабана, галоўнага і бакавых уваходаў, высокіх арачных аконных праёмаў выкарыстаны какошнікі.
Інтэр'ер
У інтэр'еры дамінуючы светлавы барабан з высокім шатром з дапамогай ветразяў і чатырох арак, абапіраецца на чатыры магутныя пілоны. Перакрыцце трох нефаў, на якія падзелена пры дапамозе калон храмавая ўнутраная прастора, прытвора, прыдзелаў і апсіды складаюць цыліндрычныя і крыжападобныя скляпенні. Шырокі арачны прасвет злучае цэнтральны неф і галерэю хораў. Такі ж прасвет разам з драўляным іканастасам (больш познім па часе вырабу) вылучае і апсіду, у тым ліку алтарны аб'ём. Інтэр'ер дэкарыраваны паліхромным трафарэтным арнаментальным роспісам.
Сярод ікон сабора вылучаюцца «Аплакванне Хрыста» (аўтар Л. Грушэўскі, 1800), «Мроя святых Кірыка і Уліты» і «Мроя святой Людмілы» (абодва 1-й чвэрці XIX стагоддзя).
У філатэліі
Літаратура Свята-Сімяонаўскі кафедральны сабор, Брэст// Кулагін, А. М. Праваслаўныя храмы на Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін. — Мн., 2001. — С. 27
Rąkowski Grzegorz, «Czar Polesia», Pruszków 2001, ISBN 83-85557-92-X
Спасылкі
Гісторыя і апісанне сабора
Катэгорыя:Саборы Беларусі Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Брэста Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі Катэгорыя:Вуліца Карла Маркса (Брэст) Катэгорыя:Праспект Машэрава (Брэст) Катэгорыя:Храмы Брэсцкай і Кобрынскай епархіі Катэгорыя:1868 год у Брэсце