Відэагульня́ — электронная гульня, у якой гульнявы працэс адлюстроўваецца на экране або іншай візуальнай прыладзе, а гулец уплывае на яго праз клавіятуру, мыш, геймпад, сэнсарны экран, джойсцік ці іншы сродак уводу. Відэагульні выпускаюцца для гульнявых прыставак, персанальных камп’ютараў, аркадных аўтаматаў, смартфонаў, планшэтаў, партатыўных кансоляў, гарнітур віртуальнай рэальнасці і воблачных сэрвісаў.

Асаблівасці

Галоўная прыкмета відэагульні — інтэрактыўнасць. Гулець не толькі назірае за падзеямі, але і змяняе стан гульні сваімі дзеяннямі: перамяшчае персанажа, выбірае рэплікі, будуе аб’екты, кіруе транспартным сродкам, вырашае задачы або ўзаемадзейнічае з іншымі гульцамі. Гульнявая праграма апрацоўвае ўвод, абнаўляе ўнутраны стан і паказвае вынік у выглядзе выявы, гуку, рахунку, змены ўзроўню, перамогі або паразы.

Спосаб кіравання залежыць ад платформы і жанру. У шутарах або стратэгіях важная дакладнасць навядзення, таму часта выкарыстоўваюцца мыш і клавіятура; у кансольных гульнях асноўнай прыладай застаецца геймпад; у мабільных гульнях кіраванне перанесена на сэнсарны экран. Для асобных тыпаў гульняў ствараюцца спецыялізаваныя кантролеры: рулі і педалі для аўтасімулятараў, танцавальныя дыванкі, музычныя кантролеры або гарнітуры віртуальнай рэальнасці.

Платформы і распаўсюджанне

Першыя камерцыйныя відэагульні з’явіліся разам з аркаднымі аўтаматамі. Такія аўтаматы ўсталёўваліся ў грамадскіх месцах, а кожная гульнявая сесія аплачвалася асобна. З развіццём хатніх прыставак гульнявы працэс перамясціўся ў дамы: прыстаўка падключалася да тэлевізара, а гульні распаўсюджваліся на картрыджах, дысках або праз лічбавыя крамы.

Асобны спосаб доступу да гульняў — воблачныя сэрвісы. У такім выпадку гульня запускаецца на аддаленым серверы, а карыстальнік бачыць відэатрансляцыю. Такім парадкам цяжкія гульні можна запускаць на слабейшых прыладах, але якасць гульнявога працэсу становіцца залежнай ад хуткасці і стабільнасці злучэння.

Гісторыя

Пытанне пра першую відэагульню не мае аднаго агульнапрынятага адказу, бо раннія гульні ствараліся на розных тыпах прылад. У 1947 годзе была запатэнтавана забаўляльная прылада на аснове электронна-прамянёвай трубкі Томаса Голдсміта і Эстла Мана. Яна лічыцца першай прыладай, прызначанай менавіта для гульні, з вывадам на экран, што фармальна робіць яе відэагульнёй.

Адной з першых вядомых гульняў з вывадам на экран была OXO, створаная ў 1952 годзе А. С. Дугласам для камп’ютара EDSAC у Кембрыджскім універсітэце. Яна імітавала гульню ў «крыжыкі-нулікі» і выкарыстоўвала экран з электронна-прамянёвай трубкай.

У 1958 годзе фізік Уільям Хігінботам у Брукхэйвенскай нацыянальнай лабараторыі стварыў Tennis for Two — электронную гульню ў тэніс для двух чалавек. Яна працавала на аналагавым камп’ютары Donner Model 30 і выкарыстоўвала асцылограф як экран.

У 1962 годзе ў Масачусецкім тэхналагічным інстытуце была створана Spacewar!. Гульня працавала на PDP-1. Першую версію напісаў Стыў Расэл; пазней істотныя паляпшэнні ўнеслі Пітэр Самсан, Дэн Эдвардс і Марцін Грэц.

У 1972 годзе кампанія Magnavox выпусціла Magnavox Odyssey — першую хатнюю гульнявую прыстаўку. Яна была створана на аснове распрацовак Ральфа Баера і падключалася да тэлевізара. У тым жа годзе Atari выпусціла аркадны Pong, які стаў адным з першых камерцыйна паспяховых сімвалаў відэагульнявай індустрыі.

У 2000—2010-я гады асабліва хутка вырас сегмент мабільных гульняў. Паводле Newzoo, у 2025 годзе сусветны рынак гульняў дасягнуў 201,6 млрд долараў ЗША; мабільныя гульні былі найбуйнейшым сегментам і прынеслі 113,3 млрд долараў, кансольныя — 44,7 млрд, а ПК-гульні — 43,6 млрд долараў.

Гл. таксама Геймплэй Гульнявая прыстаўка Кіберспорт Гульнявы рухавік Камп'ютарная гульня Спіс відэагульняў з беларускай лакалізацыяй

Крыніцы

Катэгорыя:Відэагульні