міні|240px|Паралелепіпед Паралелепі́пед (ад — паралельны і — плоскасць) — шасціграннік, процілеглыя грані якога папарна паралельныя; прызма, аснова якой паралелаграм. Усе граніпаралелепіпеда — паралелаграмы. Паралелепіпед мае 8 вяршынь, 12 рэбраў; процілеглыя грані роўныя паміж сабой, усе 4 дыяганалі паралелепіпеда перасякаюцца ў 1 пункце і дзеляцца ім папалам. Паралелепіпед называюць прамым, калі яго бакавыя рэбры перпендыкулярныя да плоскасці асновы; прамавугольным, калі паралелепіпед прамы і асновай служыць прамавугольнік (ці ўсе грані — прамавугольнікі). Паралелепіпед, у якога ўсе грані квадраты, называюць кубам. Аб’ём паралелепіпеда роўны здабытку плошчы яго асновы на вышыню.
Тыпы паралелепіпеда міні|266x266px|Прамавугольны паралелепіпед Адрозніваецца некалькі тыпаў паралелепіпедаў: Прамавугольны паралелепіпед — гэта паралелепіпед, у якога ўсе грані — прамавугольнікі; Прамы паралелепіпед — гэта паралелепіпед, у якога 4 бакавыя грані — прамавугольнікі; Нахілены паралелепіпед — гэта паралелепіпед, бакавыя грані якога не перпендыкулярныя асновам.
Асноўныя элементы Дзве грані паралелепіпеда, якія не маюць агульнага рабра, завуцца процілеглымі, а тыя, што маюць агульнае рабро — сумежнымі. Дзве вяршыні паралелепіпеда, не якія належаць адной грані, завуцца процілеглымі. Адрэзак, які злучае процілеглыя вяршыні, завецца дыяганаллю паралелепіпеда. Даўжыні трох рэбраў прамавугольнага паралелепіпеда, якія маюць агульную вяршыню, завуць яго вымярэннямі.
Уласцівасці Паралелепіпед сіметрычны адносна сярэдзіны яго дыяганалі. Любы адрэзак з канцамі, якія належаць паверхні паралелепіпеда і праходзяць праз сярэдзіну яго дыяганалі, падзяляецца ёю напалам; у прыватнасці, усе дыяганалі паралелепіпеда перасякаюцца ў адным пункце і падзяляюцца ёю напалам. Процілеглыя грані паралелепіпеда паралельныя і роўныя. Квадрат даўжыні дыяганалі прамавугольнага паралелепіпеда роўны суме квадратаў трох яго вымярэнняў.
Асноўныя формулы
Прамы паралелепіпед Плошча бакавой паверхні Sб=Ро*h, дзе Ро — перыметр заснавання, h — вышыня
Плошча поўнай паверхні Sп=Sб+2Sо, дзе Sо — плошча асновы
Аб’ём V=Sо*h
Прамавугольны паралелепіпед
Плошча бакавой паверхні Sб=2c(a+b), дзе a, b — бакі асновы, c — бакавое рабро прамавугольнага паралелепіпеда
Плошча поўнай паверхні Sп=2(ab+bc+ac)
Аб’ём V=abc, дзе a, b, c — вымярэнні прамавугольнага паралелепіпеда.
Куб Плошча бакавой паверхні Sб=4a², дзе а — рабро куба
Плошча поўнай паверхні Sп=6a²
Аб’ём V=a³
Адвольны паралелепіпед Аб’ём і суадносіны ў нахіленым паралелепіпедзе часта вызначаюцца з дапамогай вектарнай алгебры. Аб’ём паралелепіпеда роўны абсалютнай велічыні змяшанага здабытку трох вектараў, вызначаных трыма бакамі паралелепіпеда, якія выходзяць з адной вяршыні. Суадносіны паміж даўжынямі бакоў паралелепіпеда і вугламі паміж імі дае сцвярджэнне, што вызначальнік Грама трох вызначаных вектараў роўны квадрату іх змяшанага здабытку.
У матэматычным аналізе У матэматычным аналізе пад n-вымерным прамавугольным паралелепіпедам разумеюць мноства пунктаў віду Літаратура
Крыніцы
Спасылкі
Прамавугольны паралелепіпед
Катэгорыя:Шматграннікі