ADAMTS13 (eng. a disintegrin and metalloproteinase with a thrombospondin type 1 motif, member 13) — znan i kao von Willebrandov faktor cijepanja proteaze (VWFCP) — metaloproteazni enzim koji sadrži cink, a koja cijepa von Willebrandov factor (vWf), veliki protein uključen u zgrušavanje krvi. Izlučuje se u krv i razgrađuje velike multimere vWf, smanjujući njihovu aktivnost. Aminokiselinska sekvenca Dužina polipeptidnog lanca je 1.427 aminokiselina, а molekulska težina 153.604 Da. 1020304050 MHQRHPRARCPPLCVAGILACGFLLGCWGPSHFQQSCLQALEPQAVSSYL SPGAPLKGRPPSPGFQRQRQRQRRAAGGILHLELLVAVGPDVFQAHQEDT ERYVLTNLNIGAELLRDPSLGAQFRVHLVKMVILTEPEGAPNITANLTSS LLSVCGWSQTINPEDDTDPGHADLVLYITRFDLELPDGNRQVRGVTQLGG ACSPTWSCLITEDTGFDLGVTIAHEIGHSFGLEHDGAPGSGCGPSGHVMA SDGAAPRAGLAWSPCSRRQLLSLLSAGRARCVWDPPRPQPGSAGHPPDAQ PGLYYSANEQCRVAFGPKAVACTFAREHLDMCQALSCHTDPLDQSSCSRL LVPLLDGTECGVEKWCSKGRCRSLVELTPIAAVHGRWSSWGPRSPCSRSC GGGVVTRRRQCNNPRPAFGGRACVGADLQAEMCNTQACEKTQLEFMSQQC ARTDGQPLRSSPGGASFYHWGAAVPHSQGDALCRHMCRAIGESFIMKRGD SFLDGTRCMPSGPREDGTLSLCVSGSCRTFGCDGRMDSQQVWDRCQVCGG DNSTCSPRKGSFTAGRAREYVTFLTVTPNLTSVYIANHRPLFTHLAVRIG GRYVVAGKMSISPNTTYPSLLEDGRVEYRVALTEDRLPRLEEIRIWGPLQ EDADIQVYRRYGEEYGNLTRPDITFTYFQPKPRQAWVWAAVRGPCSVSCG AGLRWVNYSCLDQARKELVETVQCQGSQQPPAWPEACVLEPCPPYWAVGD FGPCSASCGGGLRERPVRCVEAQGSLLKTLPPARCRAGAQQPAVALETCN PQPCPARWEVSEPSSCTSAGGAGLALENETCVPGADGLEAPVTEGPGSVD EKLPAPEPCVGMSCPPGWGHLDATSAGEKAPSPWGSIRTGAQAAHVWTPA AGSCSVSCGRGLMELRFLCMDSALRVPVQEELCGLASKPGSRREVCQAVP CPARWQYKLAACSVSCGRGVVRRILYCARAHGEDDGEEILLDTQCQGLPR PEPQEACSLEPCPPRWKVMSLGPCSASCGLGTARRSVACVQLDQGQDVEV DEAACAALVRPEASVPCLIADCTYRWHVGTWMECSVSCGDGIQRRRDTCL GPQAQAPVPADFCQHLPKPVTVRGCWAGPCVGQGTPSLVPHEEAAAPGRT TATPAGASLEWSQARGLLFSPAPQPRRLLPGPQENSVQSSACGRQHLEPT GTIDMRGPGQADCAVAIGRPLGEVVTLRVLESSLNCSAGDMLLLWGRLTW RKMCRKLLDMTFSSKTNTLVVRQRCGRPGGGVLLRYGSQLAPETFYRECD MQLFGPWGEIVSPSLSPATSNAGGCRLFINVAPHARIAIHALATNMGAGT EGANASYILIRDTHSLRTTAFHGQQVLYWESESSQAEMEFSEGFLKAQAS LRGQYWTLQSWVPEMQDPQSWKGKEGT
C: Cistein D: Asparaginska kiselina E: Glutaminska kiselina F: Fenilalanin G: Glicin H: Histidin I: Izoleucin K: Lizin L: Leucin M: Metionin N: Asparagin P: Prolin Q: Glutamin R: Arginin S: Serin T: Treonin V: Valin W: Triptofan Y: Tirozin
Genetika Gen ADAMTS13 mapiran je na hromosomu 9, sekvenca 9q34.
Otkriće Od 1982. godine bilo je poznato da je trombocita trombocitopenija purpura (TTP), jedna od mikroangiopatskih hemolitskih anemija (vidi dolje), u svom porodičnom obliku okarakterizirana prisustvom u plazmi neobično velikog multimernog von Willebrandov faktora (ULVWF).
Godine 1994. pokazano je da se vWF cijepa između tirozina na položaju 1.605 i metionina na 1.606 enzimnom metaloproteazom u plazmi kada je bio izložen visokim razinama smicanja. U 1996., dvije su istraživačke grupe neovisno dodatno okarakterizirale ovaj enzim. U sljedeće dvije godine, iste dvije grupe pokazale su da je urođeni nedostatak cijepanja vWF proteazama povezan sa stvaranjem trombocitnih mikrotrombova u malim krvnim žilama. Osim toga, izvijestili su da su IgG antitijela usmjerena protiv istog enzima, izazivajući TTP u većini slučajeva koji nisu porodični.
Proteomika Genomski, ADAMTS13 dijeli mnoga svojstva sa 19 članova porodice ADAMTS porodica, a sve njih karakterizira domen proteaze (dio koji obavla hidrolizu proteina), susjedni dezintegrinski domen i jedan ili više domena trombospondina. ADAMTS13 u stvari ima osam domena trombospondina. Nema hidrofobni transmembranski domen pa nije usidren u ćelijskoj membrani.
Klinički značaj Nedostatak ADAMTS13 prvobitno je otkriven u Upshaw-Schulmanovom sindromu, ponavljajućem porodičnom obliku trombocitne trombocitopenije purpure. Do tada se već sumnjalo da se TTP javlja i u autoimunskom obliku, zbog odgovora na plazmaferezu i karakterizacije IgG inhibitora. Od otkrića ADAMTS13, pokazalo se da su specifični epitopi na njegovoj površini meta inhibitornih antitijela.
Nizak nivo ADAMTS13 je takođe povezan sa povećanim rizikom od arterijske tromboze, uključujući infarkt miokarda i cerebrovaskularnu bolest.= 6 | pages = e0179258 | date = 2017 | pmid = 28591212 | doi = 10.1371/journal.pone.0179258
Konačno, budući da je dokazano da je veza između stenoza aortnog zaliska i angiodisplazije posljedica visokog smicnog naprezanja (Heydeov sindrom), prihvaćeno je da povećana izloženost vWf do ADAMTS13 zbog različitih razloga koji bi predisponirali krvarenje, uzrokujući povećanu degradaciju vWf. Ovaj fenomen karakterizira oblik von Willebrandove bolesti (tip 2a).
Takpđer pogledajte ADAMTS5
Reference
Dopunska literatura
Vanjski linkovi The MEROPS online database for peptidases and their inhibitors: M12.241
Secreted protein database entry
Kategorija:EC 3.4.24 Kategorija:ADAMTS Kategorija:Geni na hromosomu 9 Kategorija:Ljudski proteini Kategorija:Enzimi Kategorija:Proteomika