Ludovico Antonio Muratori (en latin Ludovicus Antonius Muratorius), alias Lamindius Pritanius (, Vignola - , Modène), est un historien italien, considéré comme le fondateur de l'historiographie italienne.
Également écrivain et grammairien, il apparaît, à bien des égards, comme le pendant italien de Mabillon.
Biographie Archiviste-bibliothécaire ducal à Modène, travailleur érudit infatigable, Ludovico Antonio Muratori est . Il est un des pères de la méthode historique scientifique moderne, construite sur de fortes exigences philologiques et la pratique systématique des références textuelles, bases indispensables de la critique historique.
vignette|gauche|upright|La maison où est né Ludovico Antonio Muratori Après des études à Modène au collège des Jésuites (à partir de 1685) et auprès du grand érudit Benedetto Bacchini, bibliothécaire du duc, il se rend, en , à Milan, dont il découvre la riche vie intellectuelle. Il est accueilli en qualité de docteur à la Bibliothèque Ambrosienne ; il tire un extraordinaire profit des innombrables manuscrits qui y sont conservés et commence à s'intéresser à l’histoire médiévale, qui constituera l’une de ses préoccupations essentielles tout au long de sa vie.
De retour à Modène en 1700, il est nommé archiviste et bibliothécaire ducal par le duc Rinaldo d'Este. Durant la guerre de Succession d'Espagne, . L’année 1707 est aussi celle d’une intense activité diplomatique qui prépare l’occupation du Comacchio par les armées du prince Eugène. .
Ses œuvres majeures datent des années 1723-1743, quand il publie trois grandes collections de documents, les (RIS, 1723-1738), les Antiquitates Italiacæ Medii Ævii (1738-1743) et le Novus Thesaurus Veterum Inscriptionum (1738-1743), auxquelles il faut ajouter la première grande histoire de l’Italie de l’époque moderne, publiée en italien, les Annali d’Italia (1743-1749).
Parmi ses découvertes importantes, il faut rappeler la mise en valeur d'un fragment de manuscrit qui contient la plus ancienne liste connue à ce jour des écrits du Nouveau Testament, appelé de ce fait « Canon de Muratori ».
Malgré sa grande érudition, Ludovico Muratori maîtrisait mal les langues étrangères, ce qui restreignit au fil du temps son réseau épistolaire à l'espace italien. En effet, à cette époque, les langues de communication les plus usuelles étaient le français et le latin. La tendance de Muratori à répondre dans sa langue maternelle à ses correspondants étrangers limita de ce fait l'ampleur de ses échanges avec des érudits non-italophonesAlbane Cogné, Stéphane Blond, Gilles Montègre, Les Circulations internationales en Europe, 1680-1780, Atlande, 2011, p. 243.. vignette|upright|Lodovico Antonio Muratori, Annali d'Italia, Roma, 1752, t. I, p. I
Publications vignette|upright|Della pubblica felicità, 1749 Della Perfetta poesia italiana, Modène, 1706 Anecdota Græca Quæ Ex Mss. Codicibus Nunc primum eruit, Latio donat, Notis, & Dilquilitionibus auget. Patavii Typis Seminarii, 1709 Del governo della Peste, e della maniere di guardarsene, ... Trattato diviso in politico, medico, & ecclesiastico, da conservarso ed aversio pronto per le occasioni, che Dio tenga sempre lontane. Napoli, Felice Mosca, 1720 Lamindi Pritanii De Ingeniorum Moderatione in Religionis Negotio, Ubi Quae Jura, Quae Frena Futura Sint Homini Christiano in Inquirenda & Tradenda Veritate, Ostenditur: & Sanctus Augustinus Vindicatur a Multiplici Censura Joannis Phereponi. Paru, pour la , à Paris (apud Carol. Robustel, 1714) Editio Praece. Venetiis: Apud Sebastianum Coleti, 1727, Joannis Bapiste Pasquali 1777 Relation des Missions du Paraguai. Paris, Bordelet, 1754. Vanlinthout et Vandenzande, Louvain, 1822, La Societe Catholique des Bons Livres 1826. Lamindi Pritanii Redivivi : epistola paraenetica ad patrem Benedictum Plazza e Societate Iesu, censorem minus aequum libelli della regolata divozione de' cristiani di Lamindo Pritanio videlicet di Ludovico Antonio Muratori. Venezia, apud Jo: Baptistam Pasquali, 1755. De ingeniorum moderatione in religionis negotio. Libri tres, ubi quae jura, quae fraena futura sind homini Christiano in inquirenda, & tradenda veritate, ostenditur & Sanctus Augustinus vindicatur a multiplici censura Joannis Phereponi. Ed. novissima ab auctore recensita et aucta. Pasquali 1768 . Censura Joannis Phereponi. Editio Novissima Ab Auctore Recensita Et Aucta, Joannis Bapiste Pasquali, 1777
Notes et références
Ouvrages cités .
Voir aussi Bibliographie Gian-Francesco Soli Muratoni, suo nipote, Vita del proposto Lodovico Antonio Muratori gia bibliotecario del Serenissimo sig. duca di Modena, Venise, 1756 (lire en ligne) Sergio Bertelli, Erudizione e storia in Ludovico Antonio Muratori, Naples, Istituto italiano per gli studi storici, 1960 Aldo Andreoli, Nel mondo di Lodovico Antonio Muratori, Bologne, Il Mulino, 1972 La fortuna di L. A. Muratori. Atti del convegno internazionale di studi muratoriani, Modena, 1972, Florence, Olschki, 1975 Alphonse Dupront, L.A. Muratori et la société européenne des pré-Lumières. Essai d’inventaire et de typologie d’après l’Epistolario, Florence, Olschki, 1976 Giulio de Martino, Muratori filosofo: ragione filosofica e coscienza storica in Lodovico Antonio Muratori, Naples, Liguori, 1996 Jean Boutier, « Lodovico Antonio Muratori académicien : les réseaux intellectuels italiens et l’Europe au », in Itinéraires spirituels, enjeux matériels en Europe, II. Au contact des Lumières. Mélanges offerts à Philippe Loupès, éd. par Anne-Marie Cocula et Josette Pontet, Bordeaux, Presses universitaires de Bordeaux, 2005, p. 193-207 Matteo Campori (éd.), Epistolario di L. A. Muratori, Modène, Società tipografica modenese, 14 vol., 1901-1922 Edizione nazionale del Carteggio Muratoriano, Florence, Olschki, 46 vol. prévus (en cours depuis 1975) Scritti inediti di Lodovico Ant. Muratori publicati a celebrare il secondo centenario dalla nascita di lui, Presso Nicola Zanichelli, Bologna, 1872 (lire en ligne)
Sur sa contribution juridique Luigi Delia, « Entre Domat et Beccaria : Muratori et la codification de la jurisprudence », Archives de philosophie du droit, 57, 2014, p. 551-562.
Liens externes
Catégorie:Naissance à Vignola Catégorie:Naissance dans le duché de Modène et Reggio Catégorie:Prêtre catholique italien Catégorie:Écrivain italien du XVIIIe siècle Catégorie:Écrivain catholique Catégorie:Historien italien du XVIIIe siècle Catégorie:Grammairien italien Catégorie:Linguiste italien Catégorie:Membre de l'Académie d'Arcadie Catégorie:Personnalité liée à Modène Catégorie:Naissance en octobre 1672 Catégorie:Décès en janvier 1750 Catégorie:Décès à Modène Catégorie:Décès dans le duché de Modène et Reggio Catégorie:Décès à 77 ans