miniatura|dereita|Mapa de Sobrado coas súas parroquias. miniatura|Sobrado no Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar de Pascual Madoz (1849).
Sobrado ou Sobrado dos Monxes é un concello situado no sueste da provincia da Coruña, pertencente á comarca da Terra de Melide. Segundo o IGE no 2015 tiña 1911 habitantes (2139 no 2010, 2289 no 2006, 2316 no 2005, 2360 no 2004, 2400 en 2003). O xentilicio (véxase no Galizionario) é «».
Xeografía Limita ó sur cos concellos de Melide e Toques, ó leste con Friol e Guitiriz (provincia de Lugo), ó norte con Curtis e ó oeste con Boimorto e Vilasantar. Pertence á comarca da Terra de Melide ó partido xudicial de Betanzos e á diocese de Santiago de Santiago de Compostela. As dez parroquias do concello distribúense nun territorio de 120,6 km².
O termo municipal localízase nunha área montañosa pertencente á Dorsal Galega. Atópase en Sobrado o monte Campelo, da serra da Cova da Serpe, que con 811 m de altitude é o máis alto da provincia.
Sobrado ten un réxime térmico e pluviométrico característico do clima oceánico hiperhúmido, cunha temperatura media anual de 8,4 °C, sufrindo importantes variacións, con máximas en xullo de 22 °C e mínimas en decembro de 2,3 °C. É moi importante a cantidade de precipitacións anuais nesta comarca, cunha media superior ós 1.200 mm. A rede fluvial caracterízase por cursos pequenos e de pouco caudal.
En Sobrado nacen o Mandeo, que desemboca na ría de Betanzos, e o Tambre, que forma a ría de Muros e Noia.
Clima O seu clima é oceánico húmido e fresco, con importantes precipitacións.
Patrimonio histórico e artístico Da era castrexa consérvanse varios castrosPXUM Sobrado: Castro do Cruceiro (Carelle) Roda da Froxa (Carelle) As Castronelas (Carelle) Castro de Revillón (Carelle) Castro de Roda de Socastro (Cumbraos) Castro de Cumbraos (Cumbraos) Castro de Grixalba (Grixalba) Castro de Vilanova (A Porta) Castro de Seixo (Codesoso) Castro das Lagoas (Roade)
Na parroquia da Ciadella atópase o importante campamento romano da Ciadella, o máis importante dos escavados en Galicia (xunto con Aquis Querquennis en Bande). Nel apareceron gran cantidade de tégulas, lápidas, moedas e outras pezas romanas. Probablemente estaría á beira da vía romana entre Brigantium e Lugo. Estivo activo entre os séculos II e IV.
Unha pressura romana deu orixe ao condado de Présaras, que comprendía ademais do concello de Sobrado as terras dos concellos actuais de Vilasantar e Curtis e estendía os seus dominios sobre varias vilas, portos de mar, igrexas e outros mosteiros do norte de Galicia. O derradeiro dos condes de Présaras, Hermenexildo, fundou no ano 952 o mosteiro de Sobrado dos Monxes e nel foi frade logo de quedar viúvo da súa esposa Paterna Gundesíndez. Desta forma, todos os bens do condado pasaron a formar parte das que foron as posesións do cenobio. Refundado no ano 1142, fábrica da que se conservan a capela funeraria da Magdalena, a sala capitular e algunhas partes soltas. No século XVI foi cando se comezou a levantar a igrexa e o mosteiro actuais.
No lugar de Santiago do Campo hai vestixios dunha igrexa prerrománica.
Poboación
A poboación de Sobrado variou, coma moitos concellos do interior de Galicia, pola emigración do agro ás cidades. Así dende os anos 1950 diminuíu a poboación ata uns estables dous mil habitantes que mantén. Sobrado é un concello da Galicia rural. A súa economía está moi ligada á explotación da terra, a gandería e a explotación forestal. O concello matén unha importante fonte de ingresos no turismo e a hostalería ao ser un dos concellos polos que pasa o Camiño de Santiago.
Censo total 2015 1.911 habitantes Menores de 15 anos 111 (5.81 %) Entre 15 e 64 anos 1.065 (55.73 %) Maiores de 65 anos 735 (38.46 %)
Gráfica de evolución demográfica de Sobrado entre 1842 e 2017
Etnografía Sobrado na cultura popular Home de Melide, muller de Sobrado e vaca de Furelos, que os leven os demos.
Aparece tamén Sobrado na terceira estrofa da «Cantiga da montaña» de Aurelio Ribalta: De Trasanquelos á Curtis, / dende Vilacoba a Aranga, / dende Monfero a Sobrado, / dende Libureiro a Caldas, dende Santiago a Millide…
Galería de imaxes
Parroquias
Lugares de Sobrado Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Sobrado vexa: Lugares de Sobrado.
Notas
Véxase tamén
Bibliografía
Outros artigos
Eleccións municipais de Sobrado
Ligazóns externas Páxina do concello Club Atlético Sobrado Xuventude
Categoría:Sobrado