miniatura|Canción gravada en West Sussex, Inglaterra O tordo visgueiro, tamén coñecido polo castelanismo tordo charloPenas Patiño, Xosé M.; Pedreira López, Carlos (setembro de 2004). Guía das aves de Galicia. Ilustrado por Calros Silvar (2ª ed.). A Coruña: Baía Edicións. ISBN 84-96128-69-5. (Turdus viscivorus) é unha ave común na maior parte de Europa, Asia e norte de África. En Galicia é unha ave sedentaria case común. É unha ave residente todo o ano en gran parte da súa área de distribución, pero as poboacións do norte e leste migran ao sur para invernar, a miúdo en pequenas bandadas. É un tordo grande con partes superiores grises claras, un queixo e gorxa brancos cincentos e puntos negros nas súas partes inferiores amarelas claras ou brancas crúas. Os sexos teñen plumaxe similar e as súas tres subespecies mostran só mínimas diferenzas.
Atópase en bosques abertos, parques, sebes e terras cultivadas. Aliméntase dunha ampla variedade de invertebrados, sementes e bagas. Os seus froitos preferidos inclúen os de visgo, acivro e teixo. O visgo (Viscum album) é o preferido se está dispoñible onde vive, e isto reflíctese no seu nome científico (viscivorus deriva de Viscum). Esta planta é parasita para outras plantas, e benefíciase de que o tordo visgueiro, despois de comer as súas sementes, excrétaas nas pólas onde estas poden xerminar. En inverno, os tordos visgueiros poden defender vigorosamente matas de visgo ou un teixo como reserva de comida para cando veñan tempos de escaseza.
O seu niño con forma de copa aberta constrúese apoiado nun tronco ou na ramificación dunha póla, e deféndeo destemidamente contra os predadores potenciais, incluído ás veces seres humanos ou gatos. A posta, xeralmente de tres a cinco ovos, é incubada durante 12 a 15 días, principalmente pola femia. Os polos empluman de 14 a 16 días despois da eclosión. Normalmente crían dúas roladas de polos. A especie experimentou unha grande expansión da súa área de distribución nos séculos XVIII e XIX, e un pequeno declive en décadas recentes, quizais debido aos cambios nas prácticas agrícolas. Dada a enorme cantidade de exemplares e ampla área de distribución, este tordo é clasificado pola Unión Internacional para a Conservación da Natureza cun status de conservación de "especie pouco preocupante".
Taxonomía
O tordo visgueiro foi inicialmente descrito por Linnaeus na 10ª edición da súa obra Systema naturae en 1758 co mesmo nome científico que ten actualmente.Linnaeus (1758) p. 168. Turdus en latín significa 'tordo' e viscivorus, 'comedor de visgo', que vén de viscum, 'visgo' e vorare, 'devorar'.Brookes (2006) p. 952.Jobling (2010) p. 393.Jobling (2010) p. 404.
Existen máis de 60 especies de tordos de tamaño medio ou grande no xénero Turdus, caracterizadas por teren cabezas arredondadas, ás bicudas alongadas e xeralmente cancións melodiosas.Clement et al. (2000) pp. 36–38. Un estudo do seu ADN mitocondrial identificou os parentes máis próximos do tordo visgueiro, que eran os tordos de similar plumaxe das especies tordo común e Turdus mupinensis; as tres especies son derivacións temperás da liñaxe dos Turdus de Eurasia despois de que se tivesen espallado ao norte desde África. Está menos emparentado con outras especies de túrdidos europeos, como o merlo (T. merula), que descenden de antepasados que colonizaran as illas do mar Caribe desde África e seguidamente chegaron a Europa desde ditas illas.
Polo menos existen oito subespecies, pero as diferenzas son principalmente clinais, e os exemplares da subespecie nominal son máis claros e con menos manchas na parte leste da súa área de distribución. As subespecies aceptadas actualmente son:Clement et al. (2000) pp. 397–491. Turdus viscivorus viscivorus, Linnaeus, 1758. A subespecie nominal. T. v. bonapartei, Cabanis, 1860. T. v. deichleri, Erlanger, 1897. Unha poboación illada en Crimea foi ás veces separada como T. v. tauricus, pero esta non se considera unha forma válida.
Atopáronse fósiles de tordo visgueiro en depósitos do Plistoceno desde Polonia a Sicilia.
Descrición miniatura|En Kazakhstán
O tordo visgueiro é o tordo máis grande nativo de Europa. A subespecie nominal mide 27–28 cm de lonxitude, cunha envergadura de 45 cm. Pesa de 93 a 167 g, cunha media duns 130 g. Adopta unha postura ergueita e robusta cando está no chan. As súas partes superiores son marróns cincentas, o queixo e gorxa son brancos cincentos e o peito é beixe amarelado e o ventre abrancazado están marcados con puntos negros. Estes puntos son máis densos na parte inferior do peito, dándolle a aparencia de ter unha banda pectoral. A longa cola ten puntas brancas nas plumas exteriores e as cobertoiras da parte inferior da á son brancas. Os ollos son marróns escuros e o peteiro é anegrado cunha base amarelada na mandíbula inferior. As patas e pés son marróns amarelados. Non hai diferenzas de plumaxe entre os sexos. Os xoves son similares aos adultos, pero teñen partes inferiores máis claras con centros cor crema en moitas das plumas e puntos máis pequenos nas partes inferiores amareladas. No seu primeiro inverno son moi similares aos adultos, pero as partes inferiores son xeralmente de tons máis beixes.
As subespecie oriental T. v. bonapartei é de 30 cm de longo e, por tanto, lixeiramente maior que a forma nominal. É gris clara na parte superior e máis branca na inferior, con menos puntos negros. Poden verse exemplares de aparencia intermedia ao oeste do río Obi, onde a súa área de distribución solápase coa de viscivorus. A raza do sur T. v. deichleri lembra o aspecto de bonapartei, pero ten un tamaño máis parecido a viscivorus, aínda que ten un peteiro máis delgado.
Os adultos experimentan unha muda completa despois da época reprodutora, que empeza entre finais de maio e finais de xuño e complétase a inicios de outubro. Os xoves teñen unha muda parcial, na que substitúen as súas plumas da cabeza, corpo e plumas cobertoiras; isto complétase en outubro, aínda que o comezo da muda depende de cando fan eclosión os polos.
O tordo visgueiro é moito máis grande, máis claro e de cola máis longa que a especie simpátrica tordo común. No oeste dos Himalaias podería confundirse cos Zoothera mollissima e Zoothera dixoni. Estes son similares ao tordo visgueiro, pero o Z. mollissima carece de barras alares obvias, é máis avermellado por arriba que o seu parente e é máis ben barrado en vez de con pintas por debaixo. O Z. dixoni ten partes superiores de tons oliváceos, barras no seu peito e dúas barras alares. Os tordos visgueiros xoves son superficialmente similares ao Zoothera aurea, pero esa especie ten plumaxe amarela dourada, partes inferiores festonadas e un distintivo debuxo na parte inferior das ás.
Voz
O macho ten unha canción alta e melodiosa con asubíos afrautados, que soa como cheuii-trewuu ... truritruuruu ou similar, repetida de tres a seis veces, e utilizada para anunciar o seu territorio, atraer unha parella e manter a ligazón de parella.Clement et al. (2000) p. 41. O ton lembra o do tordo común, pero comparado co do seus parentes o repertorio do tordo visgueiro é menos variado e a canción é máis lenta. Porén, a canción, ao ser moito máis alta, ás veces pode oírse ata a 2 km de distancia. Canta desde o alto dunha árbore ou outra posición elevada, principalmente desde novembro a inicios de xuño. O macho é máis vocal de mañanciña e ten tendencia a cantar despois ou durante o tempo húmido e ventoso. A súa canción pode oírse todos os meses do ano, aínda que é pouco común de xullo a agosto mentres está facendo a muda. A chamada principal, que fan os dous sexos, é un seco krrrr, máis alto cando está alarmado ou excitado. A miúdo é similar ao son dunha carraca. Emiten tamén unha chamada de contacto, que é un renxente tuc.
Distribución e hábitat
miniatura|Un adulto (dereita) con dous xoves alimentándose no céspede.|247x247px O tordo visgueiro reprodúcese na maior parte de Europa e na Asia temperada, aínda que está ausente das terras de moi ao norte sen árbores e a súa área de distribución faise descontinua no sueste de Europa, Turquía e o Oriente Próximo. Nesas áreas máis cálidas, tende a encontrarse nas terras altas de clima máis suave e nas rexións costeiras. A subespecie nominal T. v. viscivorus reprodúcese en Europa e no leste de Asia ata o río Obi, e alén dese río é substituída por T. v. bonapartei. A forma do sur de T. v. deichleri reside no norte de África, Córsega e Sardeña.
O tordo visgueiro é un migrante parcial: as aves do norte e o leste da súa área invernan nas áreas de clima suave de Europa e norte de África. As aves de Escandinavia e Rusia empezan a moverse cara ao sur desde metade de setembro en adiante, e a maioría delas invernan en partes de Europa, oeste de Turquía e o Oriente Próximo. Entre a metade de outubro e novembro, cruzan en grandes cantidades o estreito de Xibraltar e outros pasan a través de Chipre, pero case no hai migración a través do mar do Norte. As aves reprodutoras das illas británicas e do noroeste de Europa son sedentarias ou só se moven a curtas distancias. Nos Himalaias, a poboación reprodutora móvese a sitios próximos de pouca altitude en inverno. A migración de retorno empeza principalmente desde finais de marzo, aínda que pode empezar antes no Oriente Próximo, e os reprodutores do norte poden non chegar de volta aos seus territorios ata finais de abril ou principios de maio. A migración poden facela de día ou de noite e normalmente é individual ou en pequenos grupos. Teñen aparecido aves errantes nos Azores, China, Creta, illas Feroe, Islandia, Xapón, Omán, Arabia Saudita, Sikkim e os Emiratos Árabes Unidos. No inverno de 2017/2018 o primeiro rexistro dun tordo visgueiro en América do Norte fíxose en Miramichi, Nova Brunswick.
A especie pode atoparse nunha ampla variedade de hábitats que conteñen árbores, como bosques, plantacións, sebes e parques urbanos. No sur e leste da súa área vive en bosques de coníferas de terras altas e esténdese por riba da liña de árbores principal, onde aínda están presentes os xenebreiros. A reprodución ten lugar ata os 600 m nas montañas do norte de África, e ocasionalmente moito máis alto, ata os 1700 m de altura. Nas terras altas de Europa, a súa altitude preferida é dos 800 aos 1800 m.Snow & Perrins (1998) pp. 1230–1234. Hábitats máis abertos, como as terras agrícolas, páramos e montes con herba son tamén moi utilizados por este animal en inverno ou durante a migración.
Hai probas de que esta especie cambiou o seu hábitat natural en polo menos algunhas partes da súa área. En Alemaña e resto do centro de Europa atopábase só en bosques de coníferas ata a metade da década de 1920, cando empezou a espallarse rapidamente, primeiro a granxas e despois aos parques e periferias urbanas. As razóns desta expansión non están claras.Fuller (2003) p. 28. En áreas de agricultura intensiva, como o leste de Inglaterra, a terra de labradío en gran parte foi abandonada e transformouse en áreas urbanizadas cunha maior variedade de hábitats verdes.
Comportamento
Os tordos visgueiros encóntranse sós ou en parellas durante a maior parte do ano, pero as familias buscan alimento xuntas a finais do verán, e os grupos poden xuntarse e formar grandes bandadas cando hai abundancia de alimento. Non é raro que grupos de 50 tordos se alimentan xuntos nesa época do ano. Póusanse polas noites en árbores e arbustos, normalmente de forma individual ou en parellas, excepto a finais do verán ou outono cando as familias poden pousarse xuntas.
O tordo visgueiro é bastante territorial, choutando coa cabeza en alto e o corpo ergueito; cando se excita move as súas ás e cola. O seu voo consiste en impulsos ondulantes intercalados con planeos.
Reprodución miniatura|Macho (esquerda) dándolle miñocas á femia no niño