miniatura|400px|Mapa cos distintos tipos de sistema electoral en xaneiro de 2020. Sistema de pluralidade
Sistema de maiorías
Sistema semiproporcional
Sistema proporcional
Sistema mixto
Outros Un sistema electoral é un conxunto de regras que determinan como se realizan as eleccións e os referendos e como se determinan os seus resultados. Os sistemas electorais políticos están organizados polos gobernos, mentres que as eleccións non políticas poden ter lugar en empresas, organizacións sen ánimo de lucro e organizacións informais.
Os sistemas electorais consisten en conxuntos de regras que rexen todos os aspectos do proceso de votación: cando se celebran eleccións, quen ten permiso para votar, quen pode presentarse como candidato, como se marcan e emiten as papeletas de votación, como se contan as papeletas (método de elección), límites de gasto da campaña e outros factores que poden afectar o resultado. Os sistemas electorais políticos defínense polas constitucións e as leis electorais, adoitan ser realizados por comisións electorais e poden empregar varios tipos de eleccións para diferentes cargos.
Algúns sistemas electorais elixen un único gañador para un só cargo, como un representante de distrito nunha asemblea nacional, primeiro ministro, presidente ou gobernador, mentres que outros elixen varios gañadores, como membros do parlamento ou consellos de administración. Hai un gran número de variacións nos sistemas electorais, pero os sistemas máis comúns son o voto por maioría uninominal, elección de segunda volta, voto proporcional de varios membros e voto preferencial. Algúns sistemas electorais, como os sistemas mixtos, tentan combinar os beneficios dos sistemas non proporcionais e proporcionais.
O estudo dos métodos electorais formalmente definidos denomínase teoría da elección social ou teoría do voto, e este estudo pode levarse a cabo dentro do campo da ciencia política, a economía ou as matemáticas, e concretamente dentro dos subcampos da teoría de xogos e deseño de mecanismos. As probas de imposibilidade como o Teorema de imposibilidade de Arrow demostran que cando os electores teñen tres ou máis alternativas, non é posible deseñar un sistema de votación que reflicta as preferencias dos electores. preferencia comunitaria. A razón é que é relativamente probable que haxa un empate entre tres ou máis alternativas, polo que, por exemplo, se prefire a alternativa A a B, B a C e C a B.
O deseño das eleccións Ao deseñar un sistema electoral, o mellor é comezar cunha listaxe de criterios que resuma o que se quere conseguir, o que se quere evitar e, en liñas xerais, como se quere que sexan o goberno e o parlamento. Dada a natureza do deseño institucional, hai que realizar axustes buscando o punto medio entre o que se desexa e cales son os obxectivos. Por exemplo, pode querer fomentar a elección de candidatos independentes e, ao mesmo tempo, promover o crecemento de partidos políticos fortes. Tamén o deseñador de sistemas electorais pode considerar que é un acto de sabedoría crear un sistema que ofreza aos electores un amplo grao de elección entre candidatos e partidos, pero isto pode significar unha papeleta complicada que cause dificultades aos votantes menos formados. A clave, á hora de formular ou reformar un sistema electoral, é dar prioridade aos criterios máis importantes e despois avaliar que sistema electoral, ou combinación de sistemas, é mellor para maximizar os obxectivos. En esencia, o que fan os sistemas electorais é traducir os votos en escanos gañados por partidos e candidatos.
As variables clave son: A fórmula electoral empregada. Se o sistema é máis maioritario ou máis proporcional. Que fórmula matemática se utiliza para calcular a distribución dos votos. O tamaño do distrito electoral, non cantos electores viven nun distrito, senón cantos membros do parlamento son elixidos por el.
O deseño dos sistemas electorais está moi relacionado con outros aspectos máis administrativos das eleccións, como a distribución dos lugares de votación, a designación de candidatos, o rexistro de votantes, quen dirixe as eleccións (administración electoral) etc. Estes asuntos son de grande importancia e as posibles vantaxes na selección dun determinado sistema electoral poden verse socavadas a non ser que se lles preste a debida atención.
O deseño do sistema electoral tamén afecta outras áreas da lexislación electoral: A escolla do sistema electoral inflúe na forma en que se trazan os límites dos distritos ou circunscricións (delimitación de distritos). A disposición das papeletas electorais. O reconto de votos. Outros aspectos do proceso electoral.
Elementos para un deseño electoral
As materias que interveñen no proceso. Contrólanse a través de: Requisitos para ser votante. Privación do dereito ao voto. Requisitos para ser candidato. Rexistro de candidatos. Organizacións políticas. Organización electoral (administración electoral).
Operacións materiais do proceso: Campaña electoral. Votación. Publicación dos resultados. Circunscriciós electorais. Organización electoral.
Finalmente: Os medios de control xurídico e a resolución de conflitos e controversias xurídicas. Sancións por infraccións electorais específicas e atenuantes.
Múltiples métodos de vitoria Sistemas de pluralidade-maioría A característica máis destacada destes sistemas é que sempre usan distritos uninominais. No sistema da maioría relativa, ás veces coñecido como sistema de pluralidade nos distritos uninominais, o vencedor é quen obteña o maior número de votos, aínda que isto non implica necesariamente maioría absoluta. Cando este sistema se usa en distritos multimembros (é dicir, onde se elixen varios representantes), entón convértese no sistema de votación en bloque. Os electores teñen tantos votos como escanos que asignar e os candidatos máis votados ocupan os postos independentemente da porcentaxe que acaden realmente. Os sistemas maioritarios como o voto alternativo de Australia e o sistema francés de dúas voltas tratan de garantir que o candidato gañador obteña a maioría absoluta (máis do 50 %). En esencia, o sistema de votación alternativo utiliza as segundas preferencias dos votantes para producir un gañador maioritario, se ninguén resulta elixido na primeira volta.
Este sistema tende a fomentar a formación de menos partidos.
Nestes sistemas, a eficacia das decisións prefírese á imparcialidade, a rendición de contas é do candidato e non do partido. Isto pode debilitar e dividir os partidos.Documento
Sistemas de representación proporcional De cada distrito electoral elíxense varios membros do congreso.< ref name=PPP36/> Este sistema fomenta a fragmentación. A fragmentación foméntase aínda máis cando os distritos son grandes e se utilizan fórmulas que traducen os votos en número de escanos.
A lóxica que guía os sistemas de representación proporcional é reducir deliberadamente as disparidades entre a porcentaxe do voto nacional obtido por un partido e os escanos parlamentarios que lle corresponden: se un partido grande gaña o 40 % dos votos debería obter aproximadamente o 40 % dos escanos, e se un partido pequeno gaña o 10 % dos votos, tamén debería gañar preto do 10 % dos escanos parlamentarios. O uso de listas de partidos a nivel nacional ou rexional adoita considerarse a mellor forma de conseguir esa proporcionalidade (representación proporcional por listas). Pero ese obxectivo tamén se pode conseguir facilmente se o compoñente proporcional dun sistema de representación proporcional personalizada compensa calquera desproporcionalidade derivada dos resultados en distritos unipersoais maioritarios (representación proporcional personalizada). O voto preferencial tamén pode servir para ese propósito: o voto único transferible, onde os votantes clasifican os candidatos en distritos multimembros, é outro sistema proporcional ben establecido.
Moitas novas democracias escolleron sistemas de representación proporcional. Máis de vinte democracias establecidas e case a metade de todas as democracias "libres" usan algunha variante da representación proporcional. Os sistemas de representación proporcional son predominantes en Latinoamérica e en Europa occidental e representan un terzo de todos os sistemas en África. Aínda que os escanos a miúdo distribúense en distritos rexionais multimembros, nalgúns países ( Alemaña, Namibia, Israel, Países Baixos, Dinamarca, Suráfrica ou Nova Zelandia) a distribución dos escanos determínase efectivamente polo voto a nivel nacional. A fórmula empregada para calcular a distribución dos escanos, unha vez realizado o escrutinio dos votos, pode ter un efecto marxinal nos resultados electorais da representación proporcional. As fórmulas poden basearse na "media máis alta" ou no "residuo máis grande". Porén, a magnitude dos distritos e os limiares de representación teñen maior importancia para os resultados globais da representación proporcional. Canto maior sexa o número de representantes elixíbeis nun distrito e menor sexa o limiar esixido para a representación na lexislatura, máis proporcional será o sistema electoral e maior será a oportunidade dos pequenos partidos minoritarios de conseguir representación parlamentaria.
En Israel, o limiar é do 1,5 %, mentres que en Alemaña é do 5 %. En Suráfrica non había ningún limiar legal en 1994 para a representación e o Partido Demócrata Cristián Africano gañou dous dos 400 escanos con só o 0,45 % dos votos nacionais. Outras eleccións importantes implican o deseño dos límites dos distritos; a forma en que os partidos constitúen as súas listas de representación proporcional (listas abertas, pechadas e libre); a complexidade das papeletas (por exemplo, se o elector debe escoller entre partidos ou entre candidatos e partidos); os arranxos formais ou informais para un "voto paquete" e a extensión dos acordos entre partidos, como os dos sistemas que utilizan coalicións electorais.
Nalgúns países, como Israel ou os Países Baixos, as eleccións realízanse mediante a representación proporcional "pura", en que os votos se contan a nivel nacional antes de que os escanos sexan asignados aos partidos. Porén, na maioría dos casos (como España) utilízanse varios distritos ou circunscricións en lugar dunha única circunscrición nacional, o que proporciona un elemento de representación xeográfica. Non obstante, isto pode dar lugar a que a distribución de escanos non reflicta o total de votos a nivel nacional. En consecuencia, algúns países teñen escanos compensatorios que se conceden a aqueles partidos con escanos totais inferiores á súa participación no voto nacional.
Representación proporcional personalizada Os sistemas de representación proporcional personalizados, como os usados en Alemaña, Nova Zelandia, Bolivia, Italia, Venezuela ou Hungría, tratan de combinar os aspectos positivos de ambos os sistemas electorais: os de representación proporcional e o maioritario. Unha parte do parlamento (case a metade nos casos de Alemaña, Bolivia e Venezuela) son elixidos por métodos maioritarios, xeralmente en distritos uninominais; mentres que o resto está formado por listas de representación proporcional. Esta estrutura pode, a primeira vista, parecer semellante aos sistemas paralelos descritos a continuación, pero a diferenza fundamental é que baixo a lista de representación proporcional personalizada os asentos de representación proporcional tenden a compensar, en maior ou menor medida, calquera desproporcionalidade producida polos resultados nos distritos uninominais (maioritarios). Por exemplo, se un partido gaña o 10 % dos votos nacionais mais non obtén ningún escano maioritario, entón outorgaríaselle suficientes escanos das listas de representación proporcional para compensar a súa representación en aproximadamente o 10 % do parlamento.