Os protocoleópteros (Protocoleoptera) son un grupo parafilético de escaravellos extintos, que contén as primeiras e máis primitvas liñaxes de escaravellos. Representan o grupo dominante de escaravellos do Permiano, pero foron en gran medida substituídos polos escaravellos modernos durante o período seguinte, o Triásico. Os protocoleópteros posúen caracteristicamente cabezas prognatas (horizontais), uns élitros distintivos con punteaduras regulares, cutículas con tubérculos ou escalas, así como un padrón primitivo de escleritos ventrais, similar ao das modernas familias de arcostematos Ommatidae e Cupedidae. Pénsase que eran xilófagos e perforaban a madeira.
Kirejtshuk et al. (2014) argumentou que o nome "Protocoleoptera" non se debería usar para o grupo, xa que Protocoleoptera foi orixinalmente proposto para a familia Protocoleidae , agora considerada membro da orde extinta dos Protelytroptera (un grupo troncal dos modernos Dermaptera, cadelas de frade). Debido a isto, Cai et al. (2022) propuxeron recentemente un cambio do nome polo de Alphacoleoptera (alfacoleópteros). En Kirejtshuk (2020), os escaravellos extintos incluídos en Protocoleoptera foron situados dentro da suborde Archostemata.
Taxonomía Sobre o esquema taxonómico dos grupos dos primeiros coleópteros non hai aínda consenso, existindo varios esquemas de clasificación propostos para os clados de maior nivel dentro do grupo troncal. Xeralmente hai acordo en que os Tshekardocoleidae son o primeiro grupo que diverxeu entre as principais familias.
Coleoptera †Coleopsis Kirejtshuk et al., 2014 †Tshekardocoleidae (Permiano temperán) †Permocupedidae (Permiano temperán-Triásico medio) †Taldycupedidae (Permiano temperán-Permiano medio) †Ademosynidae †Permosynidae †Rhombocoleidae †Triadocupedidae †Asiocoleidae †Peltosynidae
Notas