San Juan Cacahuatepec é un dos 570 municipios nos que se divide o estado mexicano de Oaxaca, situado na Rexión da Costa do estado de Oaxaca, no Distrito de Jamiltepec. A súa cabeceira municipal é a poboación de San Juan Cacahuatepec, con aproximadamente 4.000 habitantes, lugar de nacemento do cantautor Álvaro Carrillo. Cacahuatepec é un dos municipios costeiros que lograron unha notable prosperidade nos últimos 25 anos, sen esquecer que noutros tempos a súa cabeceira municipal tamén foi unha vila pioneira, con grande influencia comercial e económica entre comunidades da costa e cidades como Puebla de los Ángeles, Acapulco de Juárez, Putla Villa de Guerrero, Ometepec, Pluma Hidalgo etc., grazas á súa pista aérea, ademais de ser unha comunidade que contaba con luz eléctrica moitos anos antes ca outras cidades que hoxe son puntos estratéxicos importantes para o comercio e a gandería.

Experimentou un desenvolvemento evidente en varios aspectos, como a cultura, o ámbito social e a actividade política. A vila de Cacahuatepec conserva rúas empedradas e a historia das súas escolas, que lles deron cultura a moitos mozos da rexión.

Toponimia O topónimo Cacahuatepec significa "No cerro do cacao" (cacahuatl- “cacao”, tepetl- “cerro”, e de C- “en”).

Historia +Feitos históricosAnoAcontecemento1522Cacahuatepec era coñecido co nome de Yucuxzivita, que significa “No Cerro do Cacao”.Martínez Gracida, La conquista de Oaxaca 1574San Juan Cacahuatepeque pertence á Provincia de Xamiltepeque e Xicaian de Nieto, da xurisdición de Pinotepa do Rei e Xicaian.1658Diego Mexía de Espinoza asume o cacicazgo de San Juan Cacahuatepeque.1677Francisca de Villafaña é nomeada cacique de San Juan Cacahuatepeque.1701Francisco Bernardino y Mexía é nomeado gobernador, principal e cacique sobre as terras de San Juan Cacahuatepeque.1706O 13 de setembro iníciase o deslinde das lindes do pobo de Cacahuatepeque por parte do gobernador Don Francisco Bernardino.1709O 6 de abril expídense os títulos de terras de San Juan Cacahuatepeque polo capitán José Antonio Vubiera de Valdez na provincia de Pinotepa do Rei da Nova España.1786Xa é coñecido como Cacahuatepec e considérase pobo da cabeceira dos Amuzgos e Alcaldía Maior de Xicaian na Nova España, na cal habitaban 8 familias de españois, 14 de mestizos e mulatos e 48 familias de indíxenas nahuas.1813O 5 de marzo chega a Cacahuatepec o Exército Insurxente do Sur ao mando do Xeneral José María Morelos y Pavón.1815O 18 de agosto celébrase o combate de Cacahuatepec como parte da Guerra de Independencia.1826O 6 de maio o Primeiro Congreso Constitucional do Estado recoñece a Cacahuatepec como unha das 27 cabeceiras coa categoría de pobo do Partido duodécimo de Jamiltepec.1844O 18 de novembro rexístrase como San Juan Cacahuatepec, poboación da parroquia de Amuzgos, Fracción de Jamiltepec, Distrito de Jamiltepec.1852O 19 de maio aparece rexistrada a Escuela de Primeras Letras de Cacahuatepec, a cargo de José Manuel Cruz e na cal se instruían 17 alumnos varóns.1857O 14 de agosto chega ferido a Cacahuatepec o xeneral Porfirio Díaz despois de librar unha batalla en Ixcapa contra José María Salado.1858O 23 de marzo rexístrase como San Juan Cacahuatepec, que pertence ao Distrito de Jamiltepec.1874O presidente Porfirio Díaz ordena remodelar o templo católico en honor a san Xoán Bautista, o palacio municipal e o cárcere.1886O 1 de marzo fórmase en Cacahuatepec a primeira Escola de Nenas, que quedou a cargo de Maclovia Baños.1891O 23 de outubro, San Juan Cacahuatepec é concello do Distrito de Jamiltepec.1911En abril dese ano o Exército Maderista, ao mando de Enrique Añorve, entra en Cacahuatepec, ocupando a praza e prendendo lume ao Arquivo Municipal.1919O 2 de decembro nace na Primeira Sección de Cacahuatepec Álvaro Carrillo Alarcón, artista de fama internacional; autor de máis de 300 cancións que foron interpretadas por distintos artistas de todo o mundo.1927O 24 de xuño, a petición do C. Gobernador do Estado, o Congreso de Oaxaca outorga á cabeceira municipal a categoría de Vila e o pobo decide cambiar o nome a Cacahuatepec Vila Juárez.1937O 24 de xuño inaugúrase o Quiosco Municipal en conmemoración do X Aniversario da elevación da categoría de Vila á cabeceira municipal.1958O 1 de febreiro fórmase o Xardín de Infancia “SIMIENTE”, o primeiro centro de educación preescolar da rexión da Costa de Oaxaca, sendo a súa fundadora a profesora Esperanza Margot Carmona Meza.1963O 17 de maio recoñécese oficialmente o Exido de Cacahuatepec coa execución parcial de 3.279,56 hectáreas.1966O 30 de setembro de 1966 autorízase oficialmente a fundación da Escola Primaria Urbana Federal “Francisco I. Madero”, sendo o seu director fundador o profesor Arturo García Jiménez.1970O 20 de maio inaugúrase o novo edificio da Escola “PATRIA” polo C. Ing. Víctor Bravo Ahuja, Gobernador Constitucional do Estado de Oaxaca, o presidente municipal Don Filemón Melo Meza e a directora da escola, profesora Alicia Hernández Luna.1973O 6 de xaneiro, paisanos radicados na Cidade de México agasallaron ao Concello cun reloxo público para o servizo desta Vila; dito reloxo instalouse no Xardín Municipal sobre o Quiosco existente, onde se construíu unha torre monumental a iniciativa do Presidente Municipal, Dr. Dámaso Peña Vázquez.1976O 26 de outubro fórmase a Escola Normal Experimental da Costa (ENEC) “Pdte. Venustiano Carranza” por xestión do Deputado Federal Jesús Guzmán Rubio, sendo Director Fundador o profesor José Francisco Melo Torres.1985O 5 de outubro iniciáronse as xestións para a construción do C.B.T.a. Nº 183, sendo Presidente Municipal C. Othón García Villagómez e Presidenta do Padroado Pro-Construción a profesora Donají García Cruz.1999Iníciase a construción da Estrada Cacahuatepec, Oax. – Ometepec, Gro., grazas ás xestións do Presidente Municipal Constitucional C. Jesús Dámaso Baños Tapia e ao decidido apoio dos Gobernadores de Oaxaca e Guerrero; José Murat e René Juárez Cisneros, respectivamente.2012O 20 de marzo rexístrase un forte tremor de 7,4 graos na escala Richter con epicentro neste municipio, sendo un dos máis fortes rexistrados na historia de México.

Xeografía esquerda|miniatura|Vista San Juan Cacahuatepec.

Atópase entre os límites dos estados de Oaxaca e Guerrero, a unha altura media sobre o nivel do mar de 400 metros. Limita ao norte co estado de Guerrero e con San Pedro Amuzgos; ao sur con Mártires de Tacubaya e San Sebastián Ixcapa; ao oeste co estado de Guerrero; ao leste con San Pedro Amuzgos; ao noroeste co municipio de Zacatepec e con San Sebastián Ixcapa. A súa distancia aproximada á capital do estado é de 369 quilómetros. A superficie total do municipio é de 153,1 quilómetros cadrados. Orografía

Cerro Samapila, un dos máis altos da zona, con unha altitude de 1.150 metros sobre o nivel do mar (INEGI) Cerro do Ocote Cerro do Mirador Cerro do San Pedro Amuzgos de Putla.

Hidrografía

Río de Santa Catalñina Río La Pastora Río Prieto Río Maíz Río de la Hierba Santa Río Cañada de Limón. Río Lagartero

Clima O tipo de clima deste municipio é cálido subhúmido.

Ecosistemas

Flora

Flores: rosais, gardenias, xasmins, dalias, xirasois, copas de ouro, buganvilea, flor enjundia, cempasúchil, cuna de Moisés, tulipáns, amor dun rato, xenro, pico de pato, cola de pato, paragüito, noiteboa, chamiso, cacalozuche, itayatas. Plantas comestibles: chípil, herba mora, verdolaga, cabaciñas, quintoniles, papalo, quelite, ravos, rabos de iguana, bledo, nopal, guía e flor de cabaza, huaxe. Árbores: Ficus, tamalocote, guapinol, carballos, bocote, parota, cuatodolote, pochota, toronjil, caoba, árbores de ameixa, nanche, zapote, manga, papaia, guayaba, cuaxinicuil, laranxa, limón, toronxa, palmeira de coco, marañona. Froitos: mangas, tamarindos, cuajinicuil, cocos, chicozapote, limón, laranxa, papaia, plátanos, xamaica, nanche, sandía, melón, toronxa, limón, marañona, coyol, mandarina, laranxa, ameixa, guayaba, zapote, maracayá, carambolas, uvas silvestres, tejuruco, cogombro, pomelo, capulín, pumarrosa, lima, limón doce, sidra, limón-mandarina, samaritan, bolas de pan, chiquilluma, camote, piña, cana, cacao, café, mamei, aguacate, améndoas. Plantas exóticas: muchacha, huichicata, folla calada, fetos, sanguino. Plantas medicinais: ruda, albahaca, epazote, berenxena e candó, xenxibre, estafiate, poexo, frijolillo, herba santa, herba doce, huele de noche, flor de buganvilea, follas de lima, follas de sidra, bolso, cravo de arroio, cuachalalate, uña de gato, camote itamorrial.

Fauna

Aves silvestres: zanate, zopilote, urraca, calandrias, andoriñas, cotorro, perico, pomba, chachalaca. Animais salvaxes: raposo, tigrillo, cervo. Insectos: mosquitos, moscas. Especies acuáticas: ranas, camaleón, potes, mojarras, camarón de río, endoco. Réptiles: víboras, coralillos, cascabel, rayada, masacoa, iguana, cuixes. Animais domésticos: galiña, pavo, can, porco, touros, burros, cabalo.

Edafoloxía

O tipo de chan localizado no municipio é o cambisol eútrico máis feosén háplico + regosol eútrico/2, e regosol eútrico, luvisol, crómico, litoso.

Perfil sociodemográfico miniatura|O licenciado Jesús Guzmán Rubio, nacido en Cacahuatepec, chegou a ser Presidente Nacional do PARM.

De acordo cos resultados presentados no II Censo de Poboación e Vivenda en 2005, no municipio habitan un total de 231 persoas que falan algunha lingua indíxena, como poden ser amuzgo, tacuates, chontal, chatitos ou mixtecos.

De acordo aos resultados que presentou o II Cálculo de Poboación e Vivenda no 2005, o municipio conta cun total de 8134 habitantes.

No ano 2000, de acordo co citado censo efectuado polo INEGI, a poboación de 5 anos ou máis que é católica ascende a 5.834 habitantes, mentres que os non católicos no mesmo grupo de idade suman 689 persoas.

Localidades LocalidadePoboaciónTotal municipio8134San Juan Cacahuatepec3766Buenavista989El Ciruelo19La Culebra238Chicapilla124Ocotlán477Pie de la Cuesta665San Antonio Ocotlán1,068San Francisco Sayultepec629Auga Zarca3

Infraestruturas miniatura|Xardín de nenos SIMIENTE, fundado o 1° de febreiro de 1958

Xardíns de infancia Simiente, en San Juan Cacahuatepec Álvaro Carrillo, en San Juan Cacahuatepec María Montessori, en San Juan Cacahuatepec Josefina Ramos del Río, en San Juan Cacahuatepec Rosaura Zapata, na Axencia de San Antonio Ocotlán José López Alavés, na Axencia de Buenavista Jaime Torres Bodet, na Axencia de Pie de la Cuesta Margarita Maza de Juárez, na Axencia de San Francisco Sayultepec Benito Juárez, na Axencia de La Culebra Octavio Paz, na Axencia de Chicapilla Estefanía Castañeda, na Axencia de Alto de las Mesas Bertha Von Glumer, na Axencia de Ocotlán

Escolas primarias

Patria, en San Juan Cacahuatepec Vicente Guerrero, en San Juan Cacahuatepec Francisco I. Madero, en San Juan Cacahuatepec José María Morelos, na Axencia de San Antonio Ocotlán Guadalupe Victoria, na Axencia de Buenavista Benito Juárez, na Axencia de Pie de la Cuesta Pedro López Guzmán, na Axencia de San Francisco Sayultepec Ricardo Flores Magón, na Axencia de La Culebra Adolfo López Mateos, na Axencia de Chicapilla Melchor Ocampo, na Axencia de Alto de las Mesas Cuauhtémoc, na Axencia de Ocotlán

Escolas Secundarias

Secundaria Xeral José Vasconcelos, en San Juan Cacahuatepec Escola Secundaria Técnica Nº 65, en San Juan Cacahuatepec CEBAS (Centro de Educación Básica para Adultos) “Vicente Lombardo Toledano” Praza Comunitaria, en San Juan Cacahuatepec Telesecundaria San Antonio Ocotlán Telesecundaria Buena Vista Telesecundaria Pie de la Cuesta Telesecundaria San Francisco Sayultepec Telesecundaria La Culebra Telesecundaria Chicapilla Telesecundaria Ocotlán

Escolas de nivel medio superior

Centro de Bacharelato Tecnolóxico Agropecuario Nº 183 Centro de Asesoramento de Bacharelato Aberto IEBO Nº 69, na Axencia de Buenavista

Escolas de nivel superior

Escola Normal Presidente Venustiano Carranza Unha Subsede da Universidade Pedagóxica Nacional (UPN)