A Crónica Livoniana de Henrique (en latín: Henrici Cronicon LyvoniaeKivirog (2011), p. 21) é unha obra do sacerdote e cronista Henrique de Livonia, escrita polo 1229, que describiu acontecementos históricos que tiveron lugar en Livonia (que comprende a maior parte dos territorios das actuais Estonia e Letonia) e zonas adxacentes desde 1180 ata 1227. Coa excepción dalgunhas referencias en Gesta Danorum –unha obra patriótica do historiador danés Saxo Grammaticus do século XII– e dalgunhas aparecen na Crónica de Néstor, compilada na Rus de Kíiv durante o século XII, a Crónica de Henrique é o documento escrito máis antigo coñecido sobre a historia de Estonia e Letonia.Hermanson (2005)

En canto a moitos episodios da fase inicial da cristianización dos pobos bálticos orientais, a crónica de Henrique é a maior e máis importante evidencia que se conserva, ademais da Crónica rimada de Livonia e da Crónica de Nóvgorod.

Contexto histórico Os chamamentos papais para unha renovada guerra santa a finais do século XII inspiraron a desastrosa Cuarta Cruzada que saqueou Constantinopla en 1204, así como unha serie de "Cruzadas do Norte" simultáneas (menos discutidas na historiografía popular en lingua inglesa), que tiveron máis éxito a longo prazo. Antes das cruzadas, a rexión medieval de Livonia era un posto comercial mixto, unha sociedade en gran parte "pagá" onde os comerciantes da Liga Hanseática se reunían cos comerciantes de Novgorod e onde o comercio, a cultura e as relixións cristiás teutónicas, escandinavas e eslavas se mesturaban coas sociedades locais bálticas e finoúgrias. Os grupos étnicos específicos que interactuaban e comerciaban cos saxóns, daneses, suecos, wendos, comerciantes de Lübeck, Novgorod e Pskov eran os estonianos, livonianos, curonianos, semigalianos, selonios, latgalianos (tamén coñecidos como letóns) e lituanos. Os comerciantes occidentais intercambiaban prata, téxtiles e outros artigos de luxo por peles, cera de abella, mel, coiro, peixe seco e ámbar. Livonia era unha rexión particularmente prometedora en termos de recursos, e Arnoldo de Lübeck, na súa Chronica Slavorum, escribiu que a terra era "abundante en moitas riquezas" e era "fértil en campos, abundante en pastos, irrigada por ríos" e "tamén suficientemente rica en peixes e bosques con árbores".Tamm (2013)

Finalmente, os gobernantes escandinavos e as ordes militares alemás lideradas por príncipes-bispos alemáns conquistaron e repoboaron a rexión báltica, atraéndoa á órbita occidental. A Crónica Livoniana de Henrique foi escrita durante a primeira xeración de conversión en Livonia, cando Alberte de Buxhoeveden (máis tarde bispo de Riga) tiña autoridade sobre a terra. A Orde Teutónica continuou a introducir o cristianismo en Livonia despois de absorber os Irmáns da Espada Livonianos, o exército cruzado establecido por Alberte de Riga, en 1237.

Contido A Crónica Livoniana de Henrique ofrece relatos de testemuñas presenciais dos acontecementos, cunha historia inestimable e profundamente humana. Ofrece información non só sobre as operacións militares en Oriente durante este período tumultuoso, senón tamén sobre as actitudes contraditorias dunha testemuña presencial, revelando as complexidades dos motivos relixiosos entrelazados cos obxectivos políticos.Letti (2005)

Utiliza dous puntos principais de xustificación para a conquista de Livonia: que era a Terra da Virxe María, que comezou despois de que o bispo Meinhard, o primeiro bispo que intentou difundir o cristianismo en Livonia, establecese un convento do Culto de María en Livonia. Despois disto, Alberte de Riga tamén axudou a perpetuar esta asociación, nomeando a Catedral Episcopal de Livonia como igrexa da Virxe María a principios do século XIII.

A segunda xustificación principal foi que Livonia era comparable a Xerusalén. O papa Inocencio III concedeu a absolución dos pecados a aqueles que peregrinaban a Livonia despois de que xurdísen tensións entre cristiáns alemáns e pagáns. O bispo Meinhard intentara sen éxito converter os pagáns e tamén nomeou a Theoderich von Treyden para axudar na cristianización de Livonia. Isto preocupou á xente de Livonia, que logo conspirou para matar a Theoderich, o cal non tivo éxito pero aumentou a desconfianza alemá despois de que se descubrise o complot. Cando o papa Inocencio III concedeu a absolución dos pecados aos que foron axudar na cristianización de Livonia, Henrique estableceu a asociación entre as terras de Livonia e Xerusalén, afirmando: "Ao ordenar a peregrinación a Livonia para a remisión plenaria dos pecados, equiparábaa coa de Xerusalén" (Brundage, Library of Church History, 36). Honorio III e Gregorio IX continuaron a promover Livonia como comparable a Xerusalén, impoñendo privilexios (incluída a protección da propiedade) aos cruzados livonios.

Outras razóns inclúen a xustificación baseada na defensa do cristianismo, a conversión dos pagáns e o regreso dos apóstatas ao cristianismo. Malia que se ten cuestionado até que punto a cristianización de Livonia se trataba, realmente, da procura de beneficios comerciais e políticos, Henrique menciona na súa crónica que había un número notable de comerciantes alemáns no exército cruzado, pero non describe a súa participación na cruzada. Por outra banda, na Crónica Rimada de Livonia, o escritor afirma que estes comerciantes "vendían [os seus produtos] con maior vantaxe alí que en calquera outro lugar". Politicamente, debido a que Livonia era tan rica en recursos naturais e era un centro comercial tan importante para tantas nacións e persoas, obter o control político sobre esta terra traería avance político a Alemaña sobre as outras nacións que competían polos recursos que existían en Livonia durante ese tempo. O tradutor moderno de inglés da Crónica Livoniana de Henrique, James A. Brundage, tamén argumentou que os papas, reis, bispos e duques alemáns eran conscientes do potencial económico e político positivo existente en Livonia.

A crónica está composta por catro libros:

O primeiro libro, "Sobre Livonia", describe acontecementos entre 1186 e 1196: a chegada do primeiro bispo de Ikšķile, Meinhard, e o bautismo dos livonios. O segundo libro, "Sobre o bispo Bertoldo", describe acontecementos entre 1196 e 1198: a chegada do segundo bispo de Ikšķile, Bertoldo de Hannover, e a súa morte na batalla contra os livonios, preto do que máis tarde se convertería na cidade de Riga. O terceiro libro, "Sobre o bispo Alberto", describe acontecementos entre 1198 e 1208: a chegada do terceiro bispo de Ikšķile, Alberte de Buxhoeveden, a fundación da orde militar cristiá dos Irmáns da Espada Livonianos, a conquista e división dos territorios livonianos entre o bispado e a orde, as guerras contra os príncipes de Pólotsk e os lituanos, a conquista do Principado de Koknese e da terra dos selonios. O cuarto libro, "Sobre Estonia", describe acontecementos entre 1208 e 1226: as campañas contra os condados estonianos, a conquista do Principado de Jersika, as guerras contra os curonios, semigalianos, lituanos e os príncipes de Pskov e Novgorod.

Versións O manuscrito orixinal da crónica non se conservou. Existen dezaseis copias diferentes, que datan dos séculos XIV ao XIX, sendo a máis antiga o Codex Zamoscianus, escrito en pergamiño a finais do século XIII. O Codex Zamoscianus está incompleto e remata no capítulo 23. Actualmente atópase na Biblioteca Nacional de Polonia en Varsovia. A copia latina da Biblioteca Nacional de Polonia está dispoñible en liña. Existe unha tradución moderna da crónica publicada, en inglés, en 1961 (2.ª ed. 2004) por James A. Brundage, por Columbia University Press.

Autor O autor da crónica é Henrique de Letonia (Henricus de Lettis). Henrique foi un sacerdote católico que foi testemuña da maioría dos acontecementos descritos. Naceu entre 1180 e 1188, probablemente en Alemaña. Tiña un nome xermánico e referíase constantemente aos alemáns en primeira persoa do plural, aínda que é posible que fose orixinario da propia Livonia. Tivo unha educación xermánica e católica e, de mozo, estivo adscrito á casa do príncipe bispo Alberte de Buxhoeveden, máis tarde coñecido como Alberte de Riga. Foi ordenado sacerdote en 1208, fundou unha parroquia e viviu en paz. Henrique probablemente escribiu a Crónica Livoniana adicada a Alberte, quen morreu en 1229, probablemente na mesma época en que se completou a obra. Non se sabe se o autor produciu outros escritos antes ou despois.A crónica está escrita desde unha perspectiva clerical, na que a historia da Igrexa se consideraba a verdadeira historia de Livonia. Pode que a súa orixe se orixinase como un informe ao legado papal Guillerme de Módena, de quen Henrique serviu como intérprete entre 1225 e 1227. O legado, un dos diplomáticos máis hábiles da curia papal, estaba en Livonia para mediar nunha disputa interna entre os Irmáns da Espada Livonianos e as reclamacións territoriais dos bispos católicos da rexión.

Valoracion Para moitos episodios das primeiras etapas da cristianización dos pobos do Báltico oriental, a Crónica Livoniana é a principal fonte que se conserva, ademais da Crónica Rimada Livonia e a Primeira Crónica de Nóvgorod. A obra destaca por permitir comprender a complexidade da ideoloxía cruzada, ao describir os motivos relixiosos empregados para xustificar a cruzada, así como por suxerir os potenciais beneficios económicos e políticos da cristianización de Livonia, ao mencionar a presenza de comerciantes no exército cruzado. Tamén é un exemplo dun documento cruzado que emprega unha retórica obstinada e despectiva cara aos pobos conquistados, especialmente ao relatar como Mainardo inicialmente non conseguiu converter os pagáns sen recorrer á forza, prometendo construír fortes se aceptaban o bautismo. Moitos aceptaron, pero sen ningunha intención de abandonar as súas crenzas. Cando se descubriu que continuaban a practicar rituais pagáns, moitos dos implicados na cruzada, incluído Henrique, expresaron a súa desaprobación e xuízos severos.

Notas

Véxase tamén

Bibliografía

Categoría:Historia medieval de Estonia Categoría:Historia de Letonia Categoría:Historia de Lituania Categoría:Obras literarias de 1229