Turán (avéstico 𐬚𐬏𐬌𐬭𐬌𐬌𐬁𐬥𐬆𐬨 θūiriiānəm, persa medio Tūrān, persa توران, romanizado: Turân,, literal A Terra de Tur) é unha rexión histórica na Asia Central. O termo é de orixe irania<ref><ref> e pode referirse a un asentamento humano prehistórico particular, unha rexión xeográfica histórica ou unha cultura. Os turanianos orixinais eran un iraniano tribo do era avéstica.
Visión xeral thumb|450px|"Mapa de Irán e Turán" en alemán, datado de 1843 (durante a dinastía Qajar), territorio de Turán indicado por unha liña laranxa (aquí realzada).
Segundo a lenda (parte inferior dereita do mapa), Turán abrangue rexións como o moderno Uzbekistán, Kirguizistán, Taxiquistán, Turkmenistán, partes setentrionais de Afganistán e Paquistán setentrional. Esta área corresponde aproximadamente ao que hoxe se chama Asia Central.
Lista das áreas mencionadas no mapa como parte de Turan: 1. Khwarazm 2. Bukhara con Balkh 3. Shehersebz (preto de Bukhara) 4. Hissar 5. Kokand 6. Durwaz 7. Karategin 8. Kunduz 9. Kafiristán 10. Chitral 11. Gilgit 12. Iskardu 13. Kirguizistán 14. As estepas do norte (Kazakhstán).
Na antiga mitoloxía iraniana, Tūr ou Turaj (Tuzh en persa medio)Dehkhoda dicionario: Turaj é o fillo do emperador Fereydun. Segundo o relato do Shahnameh, as tribos nómades que habitaban estas terras estaban gobernadas por Tūr. Nese sentido, os turanianos poderían ser membros de dous pobos iranianos ambos descendentes de Fereydun, pero con dominios xeográficos diferentes e a miúdo en guerra entre si. Polo tanto, Turán comprendía cinco áreas: a rexión de Kopet Dag, o val de Atrek, partes de Bactria, Sogdia e Margiana.
Unha asociación posterior dos turanianos orixinais cos pobos turcos baséase principalmente na posterior turquificación de Asia Central, incluíndo as áreas anteriores. Segundo C. E. Bosworth, con todo, non había ningunha relación cultural entre as antigas culturas túrquicas e os turanianos do Shahnameh.
Xeografía
Os desertos fríos de inverno de Turán son un ecosistema transcontinental situado en Asia Central, compartido por Casaquistán, Uzbekistán e Turkmenistán. A rexión destaca polas súas condicións climáticas extremas: invernos xélidos (con temperaturas baixo cero e nevadas constantes) e veráns moi calorosos, é unha zona de grnde biodiversidade. Esténdense ao longo da depresión de Turán, desde a costa oriental do mar Caspio ata a bacia do mar de Aral. En 2023, a UNESCO declarou o sitio como Patrimonio da Humanidade é un sitio transnacional, que comprende catorce áreas diferentes. Inclúe altiplanos (como a meseta de Ustyurt), canóns, depresións profundas e dunas.
Clima
O sitio ten un clima árido e continental extremo. Durante o inverno, a capa de neve na parte norte alcanza un grosor de 15 a 25 cm, con ventos fortes e temperaturas xélidas.
Notas
Referencias
Véxase tamén
Outros artigos Patrimonio da Humanidade en Turkmenistán Depresión de Turan Ligazóns externas Iranians and Turanians in the Avesta
Categoría:Patrimonio da Humanidade en Turkmenistán