O roubo de bebés na ditadura arxentina foi unha práctica de secuestro, desaparición e ocultación da identidade de fillos de detidos-desaparecidos moitas veces mediante partos clandestinos e adopcións ilegais que se realizou durante a guerra sucia na Arxentina (1976-1983).
Secuestro e desaparición de bebés durante a ditadura Un dos aspectos máis aberrantes da ditadura arxentina chamada Proceso de Reorganización Nacional (1976-1983) foi o secuestro e desaparición de bebés dos detidos-desaparecidos.
Na maioría dos casos trátase de mulleres detidas-desaparecidas que se atopaban embarazadas e foron mantidas con vida nos centros clandestinos de detención ata o parto co fin de apropiarse dos bebés. Existen constancias de que en varias oportunidades estas mulleres foron torturadas a pesar de estar embarazadas.
O seguinte é parte do testemuño que Adriana Calvo de Laborde prestou no Xuízo ás Xuntas o 29 de abril de 1985:
A ditadura confeccionou un regulamento secreto para establecer o procedemento a seguir nestes casos e organizou maternidades clandestinas dentro dos centros clandestinos de detención ou nas súas proximidades, con médicos e enfermeiras baixo mando militar. Tipicamente, unha vez producido o parto asasinábase á nai e confeccionábanse documentos falsos para o bebé, suprimindo a súa identidade.
Os bebés eran entón entregados a parellas que na maioría dos casos eran cómplices ou encubridoras do asasinato dos pais biolóxicos e da supresión da identidade dos nenos. Nalgunhas oportunidades os nenos foron inscriptos como propios polos apropiadores e noutros mediante adopcións ilegais.
Estímase que uns 500 nenos foron secuestrados-desaparecidos. Eses nenos creceron sen saber quen eran eles e os seus pais e en que circunstancias naceron.
Xuízos Unha vez establecida a democracia na Arxentina, o 10 de decembro de 1983, o presidente Raúl Alfonsín ordenou o axuízamento das primeiras tres xuntas militares que estiveron ao mando durante a ditadura. O proceso, coñecido como o Xuízo ás Xuntas levouse a cabo en 1985 e terminou coa condena dos tres membros da primeira (Videla, Massera e Agosti) e dúas dos membros da segunda xunta (Viola e Lambruschini). Con todo o fiscal Julio César Strassera non presentou o roubo de bebés como un plan sistemático do goberno militar e polo tanto o delito non formou parte daqueles polos que foron condenados.
En 1985 o presidente Raúl Alfonsín, a pedido das Avoas de Praza de Maio, asignou dous fiscais para que se dedicasen especialmente aos casos de secuestro-desaparición de nenos: Mariano Ciafardini e Aníbal Ibarra; este último sería anos despois elixido por dúas veces Xefe de Goberno da Cidade de Bos Aires e destituído a consecuencia da traxedia de Cromagnón .
Pouco despois, nun contexto de sublevacións militares "carapintadas", o Congreso sancionou as leis de Punto Final e Obediencia Debida que pecharon a posibilidade de axuizar aos demais responsábeis das violacións de dereitos humanos e en particular do secuestro-desaparición dos nenos. O ciclo de impunidade pechouse en 1989 e 1990 cos indultos concedidos polo presidente Carlos Menem.
Os casos de nenos secuestrados-desaparecidos sempre foron un problema insolúbel para as chamadas leis de impunidade debido á continuidade e persistencia do delito.
A condena do subcomisario Samuel Miara a 12 anos de prisión pola apropiación ilegal dos xemelgos Gonzalo e Matías Reggiardo Tolosa, fillos de Juan Reggiardo e María Rosa Tolosa, desaparecidos en 1977, é un dos casos paradigmáticos do roubo de bebés .
En 1997 Avoas de Praza de Maio iniciou unha causa penal sostendo que o roubo de bebés era parte dun plan sistemático impulsado desde o máis alto nivel do Estado durante a ditadura. Trátase dun dos xuízos máis importantes referidos a violacións de dereitos humanos na Arxentina durante a ditadura. Nela investígase a apropiación de 194 nenos .
O 19 de febreiro de 2008 iniciouse o primeiro xuízo da historia arxentina onde unha vítima, María Eugenia Sampallo, denunciou os seus pais adoptivos, pedindo para eles a máxima pena, 20 anos, por subtracción e secuestro ilexítimo mentres os seus verdadeiros pais estaban retidos no centro clandestino de detención onde ela naceraArgentina vive el primer juicio por robo de bebés durante la dictadura.
Procura e recuperación A procura e recuperación dos nenos secuestrados-desaparecidos foi unha das tarefas máis importantes das organizacións de dereitos humanos e da democracia, unha vez establecida en 1983.
Con ese fin desde os primeiros anos do goberno militar organizouse a Asociación Avoas de Praza de Maio co fin específico de buscar aos nenos secuestrados-desaparecidos e apoialos unha vez recuperados.
En 1980, en plena ditadura, as Avoas de Praza de Maio atoparon ás primeiras dúas netas, Tatiana e Mara Laura Ruarte . Desde entón e ata outubro de 2006 atopou a 88 netos .
Rosa Tarlovsky de Roisinblit, vicepresidenta de Avoas de Praza de Maio conta o seu propio caso:
Desde comezos da década do '80 as Avoas de Praza de Maio impulsaron o desenvolvemento de técnicas para determinar a identidade e reconstruír os parentescos. Chamárono índice de abuelidad e foi desenvolvido inicialmente polo Blood Center dos Estados Unidos.
O goberno de Alfonsín dispuxo a creación do Banco Nacional de Datos Genéticos (BNDG) no que se depositaron mostras de sangue das familias de desaparecidos que serán gardadas ata o ano 2050 co fin de comparalas con calquera persoa coa que se supoña poidan existir lazos de parentesco.
Durante o goberno de Carlos Menem dispúxose a creación da Comisión Nacional de Dereito á Identidade (CONADI) para que os mozos con dúbidas sobre a súa identidade poidan verificar a súa filiación sen necesidade da intervención dun xuíz. A CONADI tamén traballa en casos de adopción ou tráfico de menores.
O achado dos netos e a recuperación da súa identidade xerou cuestións adicionais, moitas delas de tipo psicolóxico. As Avoas de Praza de Maio organizaron grupos de axuda e de especialistas para iso.
Victoria Donda, nacida en cativerio na ESMA e elixida deputada nacional en 2007, é un dos casos paradigmáticos dos bebés roubados na ditadura arxentina.
Impacto na cultura O impacto do roubo de bebés e dos nenos secuestrados-desaparecidos na cultura popular arxentina foi enorme.
As Avoas de Praza de Maio desenvolveron amplas campañas de procura e de difusión da problemática polos medios de comunicación. Como parte dunha desas campañas a exitosa banda de rock Bersuit Vergarabat compuxo o tema Victoria Clara sobre dúas irmás, Victoria e Clara que foron separadas. A canción pode ser libremente baixada deste sitio: Victoria Clara.mp3.
O cine reflectiu o tema en repetidas ocasións. A máis coñecida delas é a película La historia oficial, gañadora do Oscar á mellor película estranxeira en 1986, que trata o caso dunha nai adoptiva, papel que interpreta a actriz Norma Aleandro, que vai descubrindo progresivamente que o seu esposo foi un represor e que a nena adoptada é en realidade filla de desaparecidos.
En 2006 a televisión aberta puxo no ar unha telenovela chamada Montecristo, que foi un grande éxito popular, que conta a historia dun home (Santiago) que volve á Arxentina a reclamar xustiza pola morte do seu pai, investigador dos crimes da ditadura. O seu regreso desencadea a revelación dunha enorme trama de mentiras e ocultamcións, entre os que ocupa un papel central o dos fillos de desaparecidos adoptados como propios polos represores .
O 22 de outubro de 2007, estreouse en televisión aberta un ciclo de reportaxes dunha hora de duración denominado "Televisión por la identidad" en homenaxe ás Avoas de Praza de Maio quen cumpren 30 anos desde a súa formación. Neles recréanse as historias dos fillos de desaparecidos durante a ditadura militar. O primeiro capítulo mostrou a historia de Tatiana Ruarte Britos (logo Tatiana Sfiligoy) e a súa irmá máis nova, Laura, quen foron as primeiras fillas de desaparecidos atopados por Avoas de Praza de Maio.
Notas
Véxase tamén Outros artigos Victoria Donda Guerra sucia na Arxentina Avoas de Praza de Maio Desaparecidos pola ditadura arxentina Dereitos humanos
Ligazóns externas Partos clandestinos en Campo de Mayo, Clarín, 30 de maio de 1998 Declaración judicial de un médico naval: atendió dos partos en la ESMA, Clarín, 15 de outubro de 1998 Abuelas de Plaza de Mayo, por Marta Dillon
Categoría:Desaparición forzada de persoas Categoría:Historia da Arxentina Categoría:Dereitos humanos na Arxentina