Ourense é unha cidade e concello de Galicia, capital da provincia de Ourense e da súa comarca homónima. É a terceira cidade máis poboada de Galicia despois de Vigo e A Coruña. Ourense tiña 104.891 habitantes (IGE 2024).
Está atravesada polos ríos Miño, Barbaña e Lonia. É coñecida como A cidade das Burgas debido á sona das súas famosas fontes de augas termais (a auga sae a 60-68 °C). Tamén é coñecida como Auria"Auria é o nome máis antigo de Ourense, que quizais pervive en Oira" (Enciclopedia Galega Universal, s.v. "Auria"). Co nome de "Auria" designáronse varias publicacións editadas en Ourense: unha revista quincenal (1944-1946), outra mensual (marzo 1997) e un suplemento cultural do diario Faro de Ourense (novembro 1983). Finalmente, é tamén unha denominación literaria da cidade que empregou Eduardo Blanco Amor nas súas novelas A esmorga e La Catedral y el niño..
Destacan como monumentos a catedral de Ourense (século XII) co seu Pórtico do Paraíso e o Santo Cristo, a ponte Maior, o claustro de San Francisco, a igrexa da Trindade e a de San Domingo, o conxunto da súa zona vella, en proceso de recuperación e a modernista Casa Taboada.
Cidade termal por excelencia, ademais das Burgas hai augas termais no balneario da Chavasqueira (de inspiración xaponesa), O Tinteiro, Muíño da Veiga e Outariz. Están moi próximos á capital o balneario de Laias (Cenlle) e outros nos concellos da Arnoia, Baños de Molgas e O Carballiño.
Toponimia Bautizada polos romanos como "A cidade de ouro" (Auriense) pola súa abundancia neste metal precioso, foi unha importante cidade de Hispania ata que se esgotaron as súas reservas deste mineral, que se atopaba no río Miño. Un topónimo relacionado é o da próxima praia fluvial de Oira, que segundo outra hipótese é a orixe da forma latinizada Auriense por engadirlle o sufixo -(e)nse a un posible prerromano Oira.
Tamén se cre que o nome da cidade vén do latín aquae urente ("augas abrasadoras"), ou do xermánico Warmse ("lago quente"), polas coñecidas fontes de augas termais As Burgas (nome derivado do latín burca que significa "pía"), unha das moitas que existen no concello.
Historia
200x200px|esquerda|miniatura|Xardín das Burgas. Aínda que había asentamentos castrexos á beira do Miño e do Loña como os de Valdegola, Oira e San Tomé a cidade ten a súa orixe no asentamento romano a carón das Burgas e da gornición da ponte romana.
Situada preto da Vía Nova que unía Bracara Augusta (hoxe Braga en Portugal) con Asturica Augusta (hoxe Astorga) a cidade mantivo importancia tras a época romana pola súa ponte e situación central na antiga Gallaecia. Foi corte real dos suevos crese que durante o reinado de Carriarico/Teodomiro que foi o que fundou a primeira igrexa dedicada a San Martiño de Tours.
Tras as incursións árabes e normandas do século X, iníciase unha lenta recuperación. En 1084 o bispo Ederonio restaura a catedral, hoxe Igrexa de Santa María Nai. Mais será durante o bispado de Lourenzo de Ourense cando dona Tareixa de Portugal concede a xurisdición da cidade ao bispo e aos seus sucesores en 1122 situación que se mantería ata o século XVII.
Ao longo da Idade Moderna Ourense foi cidade de cregos, nobres e funcionarios, sendo a súa industria a do viño, que se mantivo ata as pragas de final do XIX. Neste século a cidade vai incrementar a súa poboación coa construción da estrada Villacastín-Vigo, e a nova liña férrea Monforte-Vigo tamén fai medrar a cidade, que se espalla máis aló da tradicional zona vella.
Durante o século XX este crecemento mantívose: Ourense continuou a ser o centro administrativo da provincia gañando un notable pulo comercial ligado a emigración procedente de Zamora, Logroño e León que aparece atraída polas novas vías de comunicación.
Actualmente Ourense é un importante nó de comunicacións onde se cruzan tres autoestradas, catro Estradas Nacionais, así como catro vías de ferrocarril. A Estación de Ourense - Empalme, unha das dúas coa que conta a cidade, é a máis importante de Galicia, dende onde se centraliza todo o tráfico ferroviario do noroeste da península. Xeografía 200px|miniatura|Vista aérea da cidade.|esquerda
O concello ten 85,2 km², e atópase a unha altura de 135 metros sobre o nivel do marAltitude indicada na placa altimétrica colocada na Casa do Concello..
Clima A situación climatolóxica de Ourense é moi especial. Conta cun clima oceánico cunha forte influencia do clima continental e clima mediterráneo. De acordo coa clasificación de Köppen, Ourense ten un clima Csa, é dicir, un clima morno con verán seco ou mediterráneoClasificación climática de Köppen . Goberno de Navarra.. A situación xeográfica da cidade, metida nun val, fai que os veráns sexan dunha extrema dureza acadando a maioría das veces temperaturas superiores aos 35 °C no verán. No inverno as temperaturas son baixas, aínda que a maioría das veces non baixan dos 0 °C. A temperatura máxima máis alta rexistrada na historia foi de 42,6 °C en xullo de 1990 e a temperatura mínima máis baixa foi de -8,6 °C o día de Nadal de 2001.
17px Parámetros climáticos medios de Ourense (1931-1960) Mes Xan Feb Mar Abr Mai Xuñ Xul Ago Set Out Nov Dec Ano Temperatura media (°C) 6,9 7,7 10,8 12,6 16,0 19,4 22,1 21,4 19,2 14,7 10,0 7,7 14 Precipitacións (mm) 90 78 99 56 62 42 17 20 43 89 95 128 818Fonte: AEMET
{|class="wikitable collapsible" align="center" style="font-size:90%;width:80%;border:0px;text-align:center;line-height:120%" ! colspan= "14" style="background: #DDDDDD;" | 17px Parámetros climáticos medios de Ourense (1972-2000) |- ! style="background: #F0F0F0; color:#000080;" height="17" | Mes ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Xan ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Feb ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Mar ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Abr ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Mai ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Xuñ ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Xul ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Ago ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Set ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Out ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Nov ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Dec ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Ano |- ! style="background: #F0F0F0; color:#000080;" height="16;" | Temperatura máxima absoluta (°C) | style="background: #FFAA00; color:#000000;" | 22,0 | style="background: #FF8C00; color:#000000;" | 25,0 | style="background: #FF4500; color:#000000;" | 30,6 | style="background: #FF4500; color:#000000;" | 32,9 | style="background: #FF0000; color:#000000;" | 37,4 | style="background: #960018; color:#000000;" | 40,9 | style="background: #960018; color:#000000;" | 42,6 | style="background: #960018; color:#000000;" | 42,2 | style="background: #960018; color:#000000;" | 41,1 | style="background: #FF4500; color:#000000;" | 33,0 | style="background: #FF8C00; color:#000000;" | 25,0 | style="background: #FFAA00; color:#000000;" | 22,4 | style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | 42,6 |- ! style="background: #F0F0F0; color:#000080;" height="16;" | Temperatura máxima media (°C) | style="background: #FFCC66; color:#000000;" | 12,1 | style="background: #FFCC66; color:#000000;" | 14,7 | style="background: #FFCC11; color:#000000;" | 18,1 | style="background: #FFCC11; color:#000000;" | 19,0 | style="background: #FFAA00; color:#000000;" | 22,3 | style="background: #FF8C00; color:#000000;" | 26,7 | style="background: #FF8C00; color:#000000;" | 29,7 | style="background: #FF8C00; color:#000000;" | 29,9 | style="background: #FF8C00; color:#000000;" | 26,6 | style="background: #FFAA00; color:#000000;" | 20,9 | style="background: #FFCC11; color:#000000;" | 15,5 | style="background: #FFCC66; color:#000000;" | 12,7 | style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | 20,6 |- ! style="background: #F0F0F0; color:#000080;" height="16;" | Temperatura media (°C) | style="background: #FFFF99; color:#000000;" | 7,5 | style="background: #FFFF99; color:#000000;" | 9,2 | style="background: #FFCC66; color:#000000;" | 11,4 | style="background: #FFCC66; color:#000000;" | 12,7 | style="background: #FFCC11; color:#000000;" | 15,7 | style="background: #FFCC11; color:#000000;" | 19,4 | style="background: #FFAA00; color:#000000;" | 22,1 | style="background: #FFAA00; color:#000000;" | 22,0 | style="background: #FFCC11; color:#000000;" | 19,4 | style="background: #FFCC11; color:#000000;" | 15,1 | style="background: #FFCC66; color:#000000;" | 10,8 | style="background: #FFFF99; color:#000000;" | 8,5 | style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | 14,5 |- ! style="background: #F0F0F0; color:#000080;" height="16;" | Temperatura mínima media (°C) | style="background: #FFFFCC; color:#000000;" | 2,9 | style="background: #FFFFCC; color:#000000;" | 3,7 | style="background: #FFFFCC; color:#000000;" | 4,6 | style="background: #FFFF99; color:#000000;" | 6,3 | style="background: #FFFF99; color:#000000;" | 9,2 | style="background: #FFCC66; color:#000000;" | 12,2 | style="background: #FFCC66; color:#000000;" | 14,6 | style="background: #FFCC66; color:#000000;" | 14,2 | style="background: #FFCC66; color:#000000;" | 12,3 | style="background: #FFFF99; color:#000000;" | 9,3 | style="background: #FFFF99; color:#000000;" | 6,1 | style="background: #FFFFCC; color:#000000;" | 4,4 | style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | 8,3 |- ! style="background: #F0F0F0; color:#000080;" height="16;" | Temperatura mínima absoluta (°C) | style="background: #80FFFF; color:#000000;" | -7,0 | style="background: #80FFFF; color:#000000;" | -8,0 | style="background: #80FFFF; color:#000000;" | -6,8 | style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | -3,2 | style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | -0,4 | style="background: #FFFFCC; color:#000000;" | 2,4 | style="background: #FFFF99; color:#000000;" | 6,4 | style="background: #FFFFCC; color:#000000;" | 1,5 | style="background: #FFFFCC; color:#000000;" | 3,0 | style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | -3,0 | style="background: #80FFFF; color:#000000;" | -6,8 | style="background: #80FFFF; color:#000000;" | -8,6 | style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | -8,6 |- ! style="background: #F0F0F0; color:#000080;" | Precipitacións (mm) | style="background: #6495ED;" | 90 | style="background: #6495ED;" | 81 | style="background: #6495ED;" | 54 | style="background: #6495ED;" | 70 | style="background: #6495ED;" | 67 | style="background: #87CEEB;" | 39 | style="background: #87CEEB;" | 19 | style="background: #87CEEB;" | 23 | style="background: #6495ED;" | 57 | style="background: #6495ED;" | 97 | style="background: #6495ED;" | 93 | style="background: #4169E1;" | 124 | style="background: #FFFFFF;" | 817 |- ! style="background: #F0F0F0; color:#000080;" | Horas de sol | style="background: #83878b;" | 87 | style="background: #83878a;" | 105 | style="background: #c59217;" | 167 | style="background: #c59217;" | 180 | style="background: #c59217;" | 199 | style="background: #FFFF00;" | 239 | style="background: #FFFF00;" | 272 | style="background: #FFFF00;" | 270 | style="background: #c59217;" | 201 | style="background: #83878a;" | 138 | style="background: #83878b;" | 90 | style="background: #83878b;" | 70 | style="background: #FFFFFF;" | 2043 |- ! style="background: #F0F0F0; color:#000080;" | Humidade relativa media (%) | style="background: #4169E1;" | 75 | style="background: #4169E1;" | 69 | style="background: #6495ED;" | 62 | style="background: #6495ED;" | 62 | style="background: #6495ED;" | 62 | style="background: #6495ED;" | 60 | style="background: #87CEEB;" | 59 | style="background: #87CEEB;" | 59 | style="background: #6495ED;" | 63 | style="background: #4169E1;" | 70 | style="background: #4169E1;" | 75 | style="background: #4169E1;" | 77 | style="background: #FFFFFF;" | 66 |- | colspan="14" style="text-align:center;font-size:90%;"|Fonte: AEMET
miniatura|centro|600px|Praza Maior.
Demografía