Тоґо ( ), офіціална назва Тоґска републіка () є штат в западній Африцї. На западї гранічіть з Ґанов, на выходї з Беніном і на северї з Буркіна Фасо. На югу ю обмывають воды Ґвінейского заливу Атлантічного океану, де ся находить головне і найвекше місто країны Ломе. Того є членом Орґанізації споєных народів, Африцькой унії, Орґанізації ісламской сполупрацї, Южноатлантічной зоны міру і сполупрацї, Франкофонії, Сполоченства народів і Господарьского сполоченства западоафрицькых штатів.
Етімолоґія Назва Тоґо значіть „при водї“ або „за морём“ і є одводженый з языка еве („вода“) і ґо („берег“). Спочатку ся тота назва одношовав лем на місто Тоґо (днесь Тоґовіл), пізнїше го Нїмцї розшырили на цїлый народ.
Од здобытю незалежности в роцї 1960 є офіціална назва штату „République togolaise“ (в русиньскім языку „Тоґска републіка“).
Історія Од 15. стороча ся побережя днешнёго Тоґа стало центром актівного обходу з рабами, вдяка чому цїлый реґіон здобыв назву „Побережя рабів“. В роцї 1884 ся тота теріторія стала протекторатом нїмецького цісарьства під назвов „Тоґоленд“.Zimmermann, A. (1914). Geschichte der Deutschen Kolonialpolitik. Berlin: E.S. Mittler und Sohn.
По першій світовій войнї была теріторія роздїлена на дві мандатны теріторії Сполочности народів під веджінём Франції і Великой Брітанії. Брітаньска часть ся пізнїше на основі плебісціту стала частёв незалежной Ґаны, затля французьска часть 27. апріля 1960 выголосила незалежность і прияла назву „Тоґска републіка“.
Ґеоґрафія і клімат
Тоґо є вузкый пас земли тягнучі ся зо северу на юг, котрый є з цїлковов розлогов 56 785 км2 єдным з найменшых штатів западной Африкы.Central Intelligence Agency. "Togo", The World Factbook. Washington, DC. Довжка побережя є лем 56 км і творять го переважно лаґуны і пісковы плажі.
Рельєф країны є помірно розмаїтый: на северї переважать горбиста савана, в серединї ся тягнуть горы (найвысша точка є гора Аґу, 986 м) і на югу ся находить верьхня плошина, котра поступно переходить до побережной рівнины. Найдовша рїка є Моно (400 км), котра тече зо северу на юг.
Клімат є переважно тропічный. На побережі є вогкый і горячій (середня теплота около 23–27 °C), затля северны реґіоны ся вызначують полосухым кліматом тропічной саваны з теплотами до 30 °C і веце.Decalo, S. (1996). Historical Dictionary of Togo. Scarecrow Press.
Політічна сістема Подля формы штатной справы, Тоґо є презідентьсков републіков. Платна конштітуція была прията в референдумі 27. септембра 1992 (з пізнїшыма змінами). Головов штату є презідент, котрый є воленый в цїлковых прямых вольбах. Выконна міць належить владї на челї з премєром а законодарна міць Народному збору.République Togolaise. Constitution de la IVe République, 1992 (modifiée en 2019).
Обывательство і култура Подля найновшых одгадів має Тоґо веце як 8,8 міліона обывателїв. Країна ся вызначує стабілным приростком обывательства.The World Bank. Population, total - Togo. World Bank Open Data.
Тоґо є многонародностный штат, в котрім жыє веце як 40 етнічных ґруп, з котрых найчіселнїшы суть Еве, Міна і Кабіе. Урядным языком є французьскый, в звычайнім жывотї ся лемже у великій мірї хоснують містны языкы. З погляду реліґійного зложіня ся обывательство дїлить на підпорователїв традічных африцькых вір, хрістіанів і мусулманів.Institut National de la Statistique et des Etudes Economiques et Démographiques (INSEED). Recensement Général de la Population et de l'Habitat. Lomé, Togo.
Економіка Економіка Тоґа має выразно аґрарный характер. Польногосподарьство забезпечує робочі міста про значну часть продуктівной популації. Главнї експортны плодины суть кава, какао і бавовна.
Єдночасно є країна єдным з вызначных світовых продуцентів і вывозцїв фосфатів. Непозераючі на притомность природных жрїдел і глубоководного приставу в Ломе зіставать Тоґо розвоёвов країнов і до великой міры залежить од загранічной фінанчной помочі і меджінародных інвестіцій.African Development Bank Group. Togo Economic Outlook.
Референції