Руси́ны на Словéньску () — єдна з славяньскых народностных меншын, котра жыє в Словеньску. Русины в основнім жыють на северї і на выходї штату, поблизку од граніцї з Польсков і Українов. На переписї обывательства в 2021 роцї было 23,7 тіс. жытелївіншы народности русиньского походжіня: вєдно 63 556, же утверджають, што є Русинамиwww.statistics.sk Štatistický úrad Slovenskej republiky. Тото складає 0,44% обывательства Словеньска, а Русины были/є четвертов за чіселністю меншыной на Словеньску. Менше 1% обывательства назвали русиньскый язык материньскым.
Історія
Култура Русиньска традічна култура дуже свойска, єї вплив особливо слїдный у традічный пастырьскый културы Словеньска (особлива вдяка Волохам). З точкы зраку реліґії, Русины приналежны до выходного церьковного обряду (ґрекокатолицька церьков — 57%, православна церьков — 33%), зато часть Русинів прилїпляють ся до юліаньского календаря в церьковных святах тай в економіцї.
Днешну културу розвивають переважно културні товарішства, музеї тай їх просвітны проґрамы, просвітны центры, центры одпочінку, театры, містьскы уряды, аматерьскы фолклорны колектіви, котры готовлять свої проґрамы русиньскым языком. Деревяны ґрекокатолицькы церькви на выходї Словеньска XVII.—XX. стороча, котры є націоналныма културныма памятками (переважно в окресах Свідник, Бардеёв та Снина), є популарныма в світї
Освіта
Пряшівска універзіта устава русиньского языка тай културы. Основна і матерьска школа з русинськым языком школованя в Чабинах. Основны школы в Свіднику, Пчолинах, Стащіні, Меджілабірцях і Радвани над Лабірцём — урокы русиньского языка як факултатівного предмета.
Реліґійный склад Реліґійный склад населїня русиньской націоналности, за даныма перепису 2011. Ґрекокатолицька церьков: 19 193 (57,3%) Православна церьков: 11 080 (33,1%) Без реліґії: 1 715 (5,1%) Римокатолицька церьков: 718 (2,1%) Нестановлены: 369 (1,1%) Іншы: 407 (1,2%)
Референції
Література Ľudovít Haraksim: Národnostná identita Rusínov na východnom Slovensku. In HARAKSIM, Ľudovít (eds.).: Národnosti na Slovensku. Bratislava : Veda, vydavateľstvo slovenskej akadémie vied, 1993. s. 161.
Ľudovít Haraksim: Z dejín Ukrajincov na východnom Slovensku. Martin : Osveta, 1957. 31 s. GABZDILOVÁ, Soňa: Možnosti vzdelávania národnostných menšín (v materinskom jazyku) na Slovensku v rokoch 1945 - 1948. In: Človek a spoločnosť, 2000, roč. 3, č. 1. [online] [cit. 2015-09-25]. <http://www.clovekaspolocnost.sk/jquery/pdf.php?gui=QWJLI1BA33RNBUTJ2U7C5FMR>. GAJDOŠ, Marián: Používanie etnonymov Rusín a Ukrajinec vo vybraných dokumentoch Ukrajinskej národnej rady Prjaševščiny (1945-1948). In: Človek a spoločnosť. 2000, roč. 3, č. 3. [online] [cit. 2015-09-25]. < http://www.clovekaspolocnost.sk/jquery/pdf.php?gui=MEGH8AGFRH42P87H6Y4854I>. GAJDOŠ, Marián – KONEČNÝ, Stanislav: Príprava a priebeh tzv. pravoslávnej akcie na Slovensku. In: Človek a spoločnosť, 2008, roč. 11, č. 4. [online] [cit. 2015-09-25]. <http://www.clovekaspolocnost.sk/jquery/pdf.php?gui=1GF6CAKSBRS4W4IM2SEAPXL5X>. GAJDOŠ, Marián – SJUSKO, Ivan: Optácia obyvateľov Zakarpatska v československo–sovietskych vzťahoch v rokoch 1945 - 1947. In: Človek a spoločnosť, 1999, roč. 2, č. 3. [online] [cit. 2015-09-25]. <http://www.clovekaspolocnost.sk/jquery/pdf.php?gui=TWT6TUB34SFJTUY7BYIIDLUSV>. GAJDOŠ, Marián – KONEČNÝ, Stanislav.: Národnostné menšiny v slovensko - ukrajinských prihraničných vzťahoch a otázka vízovej povinnosti. in Človek a spoločnosť, 2000, roč. 3, č. 2. [online] [cit. 2015-09-25]. <http://www.clovekaspolocnost.sk/jquery/pdf.php?gui=UM7VMHK2CCF9EZN5F1MTEJAYD>.
KONEČNÝ, Stanislav: Rusíni na Slovensku a vývoj otázky ich spisovného jazyka. In: Človek a spoločnosť, 2000, roč. 3, č. 1.[online] [cit. 2015-09-25]. <http://www.clovekaspolocnost.sk/jquery/pdf.php?gui=YERGFZU13H2UCMYMR6U2QKVJ6>. MAGOCSI, Paul Robert.: Národ znikadiaľ – ilustrovaná história karpatských Rusínov. Prešov: Rusín a Ľudové noviny, 2007. 120 s.
MUŠINKA, Mikuláš: Ukrajinizácia ruského školstva na východnom Slovensku (1946-1952) a Ivan Paňkevyč. In: Človek a spoločnosť, 2000, roč. 3, č. 1. [online] [cit. 2015-09-25]. <http://www.clovekaspolocnost.sk/jquery/pdf.php?gui=VQL8BKS7BJE9K5EMN7X2KPC5G>. PLIŠKOVÁ, Anna: Rusíni ako terminologický či národnostný problém strednej Európy? In: Človek a spoločnosť, 2000, roč. 3, č. 3. PUSKÁS. László: Blažený Teodor Romža: Život a smrť biskupa – mučeníka. Košice: Byzant Košice, 2011. 204 s. ŠMIGEĽ, Michal — KRUŠKO, Štefan: Opcia a presídlenie Rusínov do ZSSR (1945 - 1947) : Na základe československo-sovietskej dohody z 10. júla 1946. Bratislava : Goralinga 2011. 340 s. ISBN 978-80-970042-6-2 ŠUTAJ, Štefan: Ukrajinsko-ruské sekcie v občianskych politických stranách (1945-1948). In: Človek a spoločnosť. 2007, roč. 10, č. 4. [online] [cit. 2015-09-25]. <http://www.clovekaspolocnost.sk/jquery/pdf.php?gui=R9EH2T2LJ1XU85GJW44UHU51>.
Катеґорія:Русины Катеґорія:Словеньско Катеґорія:Русиньска діаспора