Су́ржик (суржик, укр., рос. , укр. уговор: , рос. уговор: ) є бесіда на основі суміші украйинського и російського языкув, котров приказувут в Украйині, подакотрых реґіонах Росії тай Молдовы. Статус суржика, як и критерії його дефінованя, закладні принципы до кунця не вызначені;Bilaniuk (2005), pp. 126, 134. термін „суржик“ ся пораз хоснує и май нашыроко, вбы означити змішованя бесід вцілови, а не лиш конкретно украйинської и російської.
Хоснованя суржика и процентноє спувудношіня языкув у суміши читаво ся варіювут ґеоґрафічно, и даже межи окреме взятыми бесідниками. В основному ся просліжує тенденція ид увеличеньови процента лексикы тай фонетичного влива російського языка чим май дале на юг и восток позад історичної домінації російського языка ги престижного у реґіонах ближе ид востокови тай югови Украйины. При тому влив російської бесіды ся указує и у западных украйинськых діалектах тай русинському языкови.Bilaniuk, Laada (2004-12-01). "A Typology of Surzhyk: Mixed Ukrainian-Russian Language Forms". International Journal of Bilingualism 8 (4): 409–425. doi:10.1177/13670069040080040301.
Етимолоґія и термінолоґія Термін „суржик“ походит уд прасловянського *sǫrъžica „мішанка пшениці тай жыта“, из пнюв *sǫ- „из“, „урокаши“ тай *rъžь „жыто“.Мельничук, Олександр С. (2006-01-01). Суржик. Етимологічний словник української мови (5): 453–454. ISBN 966-00-0785-X.
Подля Лаады Біланюк: „Хотьяка мішанка разных языкув годна дустати цидолу [суржика], и сприятя ся варіює залежно уд лінґвістичного профіля челядника. Термін годен ся хосновати на означіня высокого ступіня міняня кодув у білінґвув вадь на означіня лінґвістичного кода, у котрому елементы двох бесід ся дуже силно сплавлювут уєдно. Того дефініція ‚суржика‘ вцілови ся лишат головно ідеолоґічнов, хоть мы можеме перераховати вливы тай формы, котрі пудпадавут пуд сесь общый термін“.Bilaniuk (2005), p. 105. Она уділяє пять катеґорій суржика:
урбанізовано-селянськый суржик; сілсько-діалектный суржик; суржик совєтизованого украйинського языка; суржик вароськых білінґвув; суржик часув незалежности.Bilaniuk (2005), p. 125.
Перші три формы ся репрезентувут уводом російськых елементув в украйинську основу (перші два ориґінално ся головно дотыкали селянув 19. стороча у гатарах Російської імперії), а дві послідні формы — мішаня языкув у обадва бокы; суржик часув незалежности (вадь ищи „зворотный суржик“) головно представляє бывателюв варошув, про котрых є російська руднов и котрі пробувут уліпшити свуй украйинськый у часы незалежної Украйины.Bilaniuk (2005), pp. 126, 134.
Суржик ся признає проміжнов лінґвістичнов комбінаційов украйинськых діалектув и стандартизованої російської, т. є. стабілізованый мезолект (середню точку в креолському контінуумі). Суржик контрастує свойов спонтанностьов из унормованов системов літературных украйинського и російського. Многі жытелі централної тай южної Украйины уроставут, приказувучи суржиком.
У май шырокум контексті термін „суржик“ пораз ся хоснує, обы означити иншакі межиязыкові контакты, особено у постсовєтськум просторі, наприклад суміш російського и румынського, хосновану в Молдові. В Украйині ся часто хоснує сесь термін на ґеоґрафічні варіації украйинського, наприклад діалекты Галичины знавут колоквіално кликати „польсько-українським суржиком“ позад польського влива; украйинські лінґвішты ся схылявут ид розграниченьови „діалекта“ (ги вцілови ґеоґрафічної варіації языка) тай „суржика“ (ги конкретно наслідка русифікації украйинської бесіды).Del Gaudio, Salvatore (2010). "On the Nature of Suržyk: A Matter of Terminology". The Ukrainian Suržyk: An Analytical and Comparative Perspective: 13–35. ISBN 978-3-631-59356-1. Часто термін „суржик“ годен выражати май неґативноє удношіня ид языковуй варіації ги „діалект“ ци „говір“.
Ґеоґрафічноє пошыреня
Подля податкув Кийовського межинародного інститута соціолоґії за 2003. рук, 11–18% населеня Украйины были записані говорити суржиком. У западнуй Украйині тото число было 2.5%, на югови бульш як 12.4%, на востокови 9.6%, а в централнуй Украйині — 14.6%.
Проблемов про выраховованя такої статистикы є тенденція населеня ідентифіковати себе російськоязычным авадь украйинськоязычным попри сохташ даяков міров мішати тоты два языкы. Не вшыткі респонденты могли усвідомити нестандартну природу свойого хоснованя языкув вадь домак присутность измішованя російського и украйинського у їхнюй бесіді.
Історія Не є конзенса за датованя появліня суржика.Maxwell, Kudriavtseva, Skubii (2024). Меншиновый назур держит, ож суржик мож уднести онь до 17. стороча, айбо май велика ґрупа научникув ся держит думкы, ож індустріалізація тай урбанізація Украйины в 19. сторочови была поворотнов точков про появленя суржика. Третя опінія тримле, ож суржик ся появив у 18. сторочови, кой украйинські селяне зачали мати май тісный контакт из російськым языком уєдно из модернізаційов украйинського общества.Moser, Michael (2014). "Language Contact: Ukrainian and Russian". Language and Society in Post-Soviet Europe: 121–134. ISBN 978-1137021649.
Політичні нюансы Націоналістично настроєні языкові активішты неґативно ся удносят ид хоснованьови суржика вмісто украйинського вадь російського. Екзістує сентимент за суржик ги за угрозу унікалности украйинської културы. Часть населеня спринимат приказованя суржиком ліпше ги російськым языком позад неґативного удношіня ид російськуй бесіді внаслідок заостреня настроюв против Росії и Російсько-украйинської войны.
У літературі Ніколай Ґоґоль хосновав суржик у своюй зберьці повідок „Вечоры на хуторі коло Диканькы“. У „Енеїді“ Ивана Котляревського персонаж „Філозоп“ приказує суржиком, стоячи над трупом Паланта.Масенко, Лариса. Суржик: між Мовою і Язиком. Києво-Могилянська Академія, 2011.
У популарнуй културі Панкроковый рокаш Браты Гадюкіны мавут повно пісний у суржикови.
Суржик ся часто хоснує в уміньови про комічный ефект. Наприклад, такоє хоснованя ся стрічат у пєсах Леся Подервянського, репертуарі Вєркы Сердючкы.
Никайте ай
Азірівка, феномен ламаного украйинського языка, хоснованого російськоязычными украйинськыми політиками (головно М. Азаровым, уд покаженого варіанта фамілії котрого пушла назывка) Балачка, діалекты кубанськых козакув Одеськый російськый язык, варіація російського языка на території Украйины Русифікація, процес уведеня російського языка у неросійські комуніты Русифікація Украйины Трасянка, проміжна бесіда межи білоруськов и російськов, котров приказувут у Білоруси Западнополіська бесіда, котра є проміжнов помежи украйинськым и білоруськым
Референції
Література
Del Gaudio S. On the Nature of Suržyk: a Double Perspective. Wiener Slawistischer Almanach, Sonderband 75. München – Berlin – Wien 2010.