Ścinawa Mała (potocznie: Ścinawa Prudnicka, ) – wieś (dawniej miasto) w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie nyskim, w gminie Korfantów. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej. Położona jest na terenie Wysoczyzny Bialskiej, będącej częścią Niziny Śląskiej. Przepływa przez nią rzeka Ścinawa Niemodlińska.
W latach 1945–1954 miejscowość należała do gminy Śmicz w powiecie prudnickim. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego.
Według danych na 2011 wieś była zamieszkana przez 767 osób.
Geografia Położenie Ścinawa Mała znajduje się w południowo-zachodniej części Polski. Leży na ziemi prudnickiej – regionie historyczno-kulturalnym, którego głównym ośrodkiem jest miasto Prudnik. Ziemia prudnicka stanowi zachodnią część Górnego Śląska. Pod względem administracyjnym Ścinawa Mała położona jest w południowej części województwa opolskiego, w powiecie nyskim, w gminie Korfantów, tuż przy granicy z gminami Prudnik i Biała oraz powiatem prudnickim. Znajduje się w odległości około 15 km od granicy z Czechami. Należy do Euroregionu Pradziad.
Sołectwo Ścinawa Mała obejmuje obręb wsi Ścinawa Mała. Zajmuje powierzchnię 11,6 km². Graniczy z sołectwami (od północy, zgodnie z ruchem wskazówek zegara): Przydroże Małe, Pleśnica, Śmicz, Kolnowice, Rudziczka, Piorunkowice, Ścinawa Nyska, Jegielnica, Rynarcice.
Wieś leży na Nizinie Śląskiej. Według podziału fizycznogeograficznego z 2017 dr. Krzysztofa Badory, Ścinawa Mała znajduje się w granicach mikroregionów Wysoczyzna Bialska (318.58.1) i Dolina Górnej Ścinawy Niemodlińskiej (318.58.2). W obszarze wsi przepływają rzeka Ścinawa Niemodlińska oraz potoki Meszna i Pleśna Woda.
Środowisko naturalne W Ścinawie Małej panuje klimat umiarkowany ciepły. Średnia temperatura roczna wynosi +9,3 °C. Duże zróżnicowanie dotyczy termicznych pór roku. Średnie roczne opady atmosferyczne w rejonie Ścinawy Małej wynoszą 737 mm. Dominują wiatry zachodnie.
Integralne części wsi W północnej części wsi znajdował się młyn, który nosił niemiecką nazwę Vordermühle.
Nazwa W kronice łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie StynaviaLiber fundationis episcopatus Vratislaviensis online.H. Markgraf, J. W. Schulte, „Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis”, Breslau 1889.. W roku 1613 śląski regionalista i historyk Mikołaj Henel z Prudnika wymienił miejscowość w swoim dziele o geografii Śląska pt. Silesiographia podając jej łacińską nazwę: Stinavia. Na polskojęzycznej mapie wydanej w 1772 miejscowość została podpisana nazwą Stzynawa.
Po II wojnie światowej wieś nosiła nazwy przejściowe Trzcinawa i Kamień. W Spisie miejscowości województwa śląsko-dąbrowskiego łącznie z obszarem ziem odzyskanych Śląska Opolskiego wydanym w Katowicach w 1946 wieś wymieniona jest pod polską nazwą Ścinawa. 12 listopada 1946 nadano miejscowości, wówczas administracyjnie należącej do powiatu prudnickiego, nazwę Ścinawa MałaRozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości ()..
Dla odróżnienia od sąsiedniej Ścinawy Nyskiej miejscowość bywa nazywana także Ścinawą Prudnicką.
Historia mały|lewo|upright|Pieczęć Ścinawy Małej Miasto zostało lokowane na prawie zachodnim około 1222 roku, kiedy możnowładca Zbrosław uzyskał dla niej przywilej targowy od księcia Kazimierza I. Pierwszymi osadnikami w Ścinawie Małej przypuszczalnie byli Flamandowie. Pierwsza wzmianka o Ścinawie Małej pochodzi z 1235. W dokumencie z 1236 dotyczącym przekazania ośrodka targowego biskupowi wrocławskiemu Tomaszowi I, występuje wójt ścinawski Godinus. W 1268 rezydował tu kasztelan książęcy. Ścinawa Mała uczestniczyła w porozumieniu z Prudnikiem, Białą, Głogówkiem i Niemodlinem w sprawie ścigania i karania śmiercią przestępców. W 1383 miasto stało się własnością księcia Władysława Opolczyka. mały|Dawny herb Ścinawy Małej W 1534 Ścinawa Mała liczyła 80 obywateli, czyli około 480 mieszkańców. Wśród tychże 80 mieszczan, 57 miało nazwiska niemieckie, a 18 – polskie. Wraz z końcem XVI wieku miasto stało się własnością prywatną. Na przełomie XVI i XVII wieku rodzina von Mettich wzniosła dwór przy ul. Prudnickiej. W 1602 mieszkańcy miasta zbuntowali się przeciwko swemu panu Georgowi von Mettich-Schweinsdorff, trzymającemu miasto tytułem zastawu, który miał gnębić ich robocizną i daninami. Cesarz Rudolf II polecił natychmiast uwięzić i stawić zbuntowanych mieszkańców przed sądem doraźnym w obawie, że bunt rozszerzy się na cały Śląsk. Uwięziono około 90 osób, czyli niemal wszystkich mieszczan. Ich los jest nieznany. W epoce feudalnej w Ścinawie Małej funkcjonowały cechy kowalski i szewski (wzmiankowane w XVII wieku) oraz krawiecki. Miasto nie posiadało obwarowań. Podczas wojny trzydziestoletniej zostało zniszczone przez wojska szwedzkie. W 1725 właścicielka Ścinawy Małej, Helena von Callenberg-Muskau, kazała torturować mieszczan, którzy się jej narazili. Podczas I wojny śląskiej hrabina opowiedziała się po stronie Prus. Wiosną 1741 jej poddani pochwycili ją i odstawili do Twierdzy Nysa celem ukarania za zdradę kraju. mały|Ścinawa Mała (Stzynawa) wśród miejscowości ziemi prudnickiej na polskojęzycznej mapie z 1772 Do 1742 miasto było siedzibą gminy Ścinawa Mała w Monarchii Habsburgów. Po wojnach śląskich znalazło się w granicach Królestwa Prus i weszło w skład powiatu prudnickiego w prowincji Śląsk. W 1742 Ścinawie Małej został odebrany status miasta. Stała się wówczas osadą targową. Ścinawa Mała podzielona była na dwie części: miejską (targową) i wiejską, które pod koniec XIX wieku liczyły razem niemal 2 tysiące mieszkańców.
Według spisu ludności z 1 grudnia 1910, na 1535 mieszkańców Ścinawy Małej 1480 posługiwało się językiem niemieckim, 49 językiem polskim, a 6 było dwujęzycznych. W 1921 w zasięgu plebiscytu na Górnym Śląsku znalazła się tylko część powiatu prudnickiego. Ścinawa Mała znalazła się po stronie zachodniej, poza terenem plebiscytowym. We wsi utworzono lokalny oddział Prudnickiej Powiatowej Kasy Oszczędności. mały|lewo|Czołgi kapitana gwardii Moskina wjeżdżające do Ścinawy 19 marca 1945 podczas walk o Prudnik Podczas II wojny światowej w Ścinawie Małej znajdował się obóz pracy dla robotników przymusowych. Polscy robotnicy pochodzili m.in. z miejscowości: Radlin, Będzin, Chorzów, Jeleń i Krężoły. Ścinawa Mała została zajęta przez Armię Czerwoną 17 marca 1945. Zdobyła ją część sił 120 Dywizji Piechoty pod dowództwem Iwana Goworowa. W rejonie walczyli Estończycy z 20 Dywizji Grenadierów SS.
Od marca do maja 1945 powiat prudnicki znajdował się pod kontrolą radzieckiej komendantury wojskowej. 11 maja 1945 polska administracja przejęła władzę cywilną w powiecie prudnickim. Wówczas w Ścinawie Małej została osiedlona część polskich repatriantów z Kresów Wschodnich – z Gródka koło Lwowa oraz z Kiwerców koło Łucka na terenie obecnej Ukrainy, a także osadników z Małopolski – z okolic Myślachowic, Żywca, Chrzanowa, Trzebini, Jaworzna i Nowego Sącza. Niemieckojęzyczna ludność została wysiedlona na zachód w 1946.
W latach 1945–1950 Ścinawa Mała należała do województwa śląskiego, a od 1950 do województwa opolskiego. W latach 1945–1954 wieś należała do gminy Śmicz, w latach 1954–1972 do gromady Ścinawa Nyska, a w latach 1973–1975 do gminy Ścinawa Nyska.
Do 1954 roku Ścinawa Mała należała do powiatu prudnickiego. W związku z reformą administracyjną, w 1954 Ścinawa Mała została odłączona od powiatu prudnickiego i przyłączona do nyskiego.
W 1946 w Ścinawie Małej znajdowała się siedziba jednego z okręgów sanitarnych Powiatowego Urzędu Zdrowia w Prudniku. W latach 1946–1947 w Ścinawie Małej powstała Gminna Spółdzielnia „Samopomoc Chłopska”. 21 lutego 1946 dokonano mordu na dwóch mieszkańcach wsi. W kwietniu 1947 w Ścinawie Małej wspólnie z kilkoma towarzyszami ukrywał się Zygmunt Szendzielarz ps. „Łupaszko”.
W okresie powojennym centrum Ścinawy Małej utraciło swój miejski charakter. Zachowało się zaledwie kilka kamienic, które w przeszłości gęsto otaczały Rynek i główną ulicę. Nie zachował się budynek znajdującego się w centrum Rynku ratusza z wieżyczką, w którym mieściła się gospoda. Zlikwidowana została linia kolejowa nr 256 ze stacją Ścinawa Mała.
Przynależność państwowa i administracyjna + Przynależność polityczno-administracyjna wsi Ścinawa Mała Okres Państwo Zwierzchnictwo Jednostka administracyjna 1235–1281 18px Księstwo opolsko-raciborskieksięstwo opolskie 1281–1313 18px Księstwo opolskie 1313–1382 18px Księstwo niemodlińskie 1382–1424 18px Księstwo niemodlińsko-strzeleckie 1424–1460 18px Księstwo głogówecko-prudnickie 1460–1521 18px Księstwo opolskie 1521–1532 18px Księstwo opolsko-raciborskieksięstwo opolskie 1532–1742 Monarchia Habsburgów Święte Cesarstwo Rzymskie księstwo opolsko-raciborskie, gmina Ścinawa Mała 1742–1806 Królestwo Prus Święte Cesarstwo Rzymskie kamera wrocławska, departament wrocławski, powiat prudnicki 1806–1815 Królestwo Prus 1815–1871 prowincja Śląsk, rejencja opolska, powiat prudnicki 1871–1918 Cesarstwo Niemieckie Królestwo Prus, prowincja Śląsk, rejencja opolska, powiat prudnicki 1918–1919 Republika Weimarska Wolne Państwo Prusy, prowincja Śląsk, rejencja opolska, powiat prudnicki 1919–1933 Wolne Państwo Prusy, prowincja Górny Śląsk, rejencja opolska, powiat prudnicki 1933–1938 III Rzesza 1938–1941 Wolne Państwo Prusy, prowincja Śląsk, rejencja opolska, powiat prudnicki 1941–1945 Wolne Państwo Prusy, prowincja Górny Śląsk, rejencja opolska, powiat prudnicki 1945–1946 Rzeczpospolita Polska Okręg I (Śląsk Opolski) 1946–1950 województwo śląskie, powiat prudnicki, gmina Śmicz 1950–1952 województwo opolskie, powiat prudnicki, gmina Śmicz 1952–1954 Polska Rzeczpospolita Ludowa 1954–1973 województwo opolskie, powiat nyski, gromada Ścinawa Nyska 1973–1975 województwo opolskie, powiat nyski, gmina Ścinawa Nyska 1975–1989 województwo opolskie, gmina Korfantów 1989–1998 Rzeczpospolita Polska od 1999 województwo opolskie, powiat nyski, gmina Korfantów
Liczba mieszkańców wsi 1534 – ok. 480 1871 – 1981 1885 – 1846 1905 – 1611 1910 – 1535 1933 – 1337 1939 – 1594 1950 – 925 1960 – 935 1966 – 971 1970 – 984 1978 – 918 1985 – 900 1998 – 884 2002 – 867 2009 – 796 2011 – 767 2021 – 642
Zabytki mały|Dwór, ul. Prudnicka 3 Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są: kościół par. pw. Nawiedzenia NMP, z XIV w., XVIII w. dwór, ul. Prudnicka 3, z 1600 r., XVIII w.
Zgodnie z gminną ewidencją zabytków w Ścinawie Małej chronione są ponadto: układ ruralistyczny wsi plebania, ul. Klasztorna 2 kaplica św. Józefa, w polu (działka nr 580/3) budynek mieszkalny, ul. Klasztorna 14 cmentarz rzymskokatolicki
Gospodarka mały|lewo|Punkt kasowy BS w Prudniku W Ścinawie Małej znajduje się punkt kasowy Banku Spółdzielczego w Prudniku.
Transport mały|Przystanek autobusowy Ścinawa Mała posiada połączenia autobusowe z Niemodlinem, Nysą, Prudnikiem, Przydrożem Małym, Rudziczką, Pleśnicą, Puszyną.
Transport autobusowy w Ścinawie Małej obsługiwany był przez PKS Prudnik. W 2004 prudnicki PKS został sprywatyzowany z udziałem Connex Polska. W 2008, w wyniku połączenia spółek PKS Connex Prudnik i PKS Connex Kędzierzyn-Koźle, utworzona została spółka Veolia Transport Opolszczyzna, w 2013 przejęta przez Arriva Bus Transport Polska. W 2019 Arriva wycofała się z Prudnika. Wówczas organizacją przewozów pasażerskich w Ścinawie Małej i okolicy zajęły się ościenne PKS-y. W grudniu 2021 powołano Powiatowo-Gminny Związek Transportu „Pogranicze”, mający na celu poprawę jakości transportu.
Oświata mały|Szkoła Podstawowa