Bogusław Kaczyński (ur. 2 maja 1942 w Białej Podlaskiej, zm. 21 stycznia 2016 w Warszawie) – polski dziennikarz, publicysta i krytyk muzyczny, popularyzator opery, operetki i muzyki poważnej, twórca telewizyjny, animator kultury, prezenter i autor programów w TVP.
Prowadził transmisje telewizyjne najważniejszych wydarzeń muzycznych w kraju i za granicą, takich jak np. Konkurs Chopinowski, Konkurs im. Henryka Wieniawskiego, koncerty Pavarottiego, Plácido Domingo, jubileusz Filharmonii Narodowej czy Koncerty Noworoczne z Wiednia. Występował także w programach emitowanych za granicą, np. w Nowym Jorku, Berlinie, Rzymie, Hawanie, Paryżu i Moskwie.
Życiorys Rodzina, dzieciństwo i edukacja Urodził się 2 maja 1942 w Białej Podlaskiej, był synem Jana Kaczyńskiego (1906–1990) i jego żony Jadwigi z domu Dołęgowskiej (1910–1980). Choć utrzymywał, że jego rodzice wywodzili się z kresowego ziemiaństwa (po mieczu herbu Pomian, a po kądzieli – herbu Dołęga), to pochodził z chłopsko-rzemieślniczej rodziny: jego ojciec był lakiernikiem i pracował w Podlaskiej Wytwórni Samolotów, podczas II wojny światowej walczył w szeregach Armii Krajowej, a po jej zakończeniu pracował na kierowniczym stanowisku w Remontowych Zakładach Sprzętu Wodno-Melioracyjnego, natomiast matka zajmowała się domem. Jego rodzice mieli też starszego syna, Ryszarda (1930–1941), który zginął tragicznie w wypadku kolejowym na rok przed narodzinami Bogusława, oraz córkę, Annę (1946–2007).
W wieku trzech lat zaczął uczyć się grać na fortepianie u boku ojca, który grał także na gitarze, mandolinie i akordeonie oraz śpiewał basem. Niedługo później po raz pierwszy wystąpił publicznie – podczas balu obywatelskiego w Domu Strażaka (ob. hotel „Skala”) w Białej Podlaskiej zagrał na fortepianie walca „Jaś mi z jarmarku przywiózł pierścionek”. Od wieku dziecięcego był zafascynowany operą, odkąd po raz pierwszy obejrzał Halkę w Operze Warszawskiej w 1954. Występował na akademiach szkolnych. W młodości udzielał korepetycji z gry na fortepianie.
Zdał maturę w Liceum im. Józefa Ignacego Kraszewskiego w Białej Podlaskiej, a w 1964 ukończył Państwową Średnią Szkołę Muzyczną im. Fryderyka Chopina w Warszawie. Pracował jako instruktor zespołów muzycznych i akompaniator w Powszechnej Spółdzielni Spożywców w Białej Podlaskiej. W grudniu 1971 uzyskał tytuł magistra sztuki na Wydziale Kompozycji, Dyrygentury i Teorii Państwową Wyższą Szkołę Muzyczną im. Fryderyka Chopina w Warszawie; pracę seminaryjną napisał o śpiewaczce operowej Adzie Sari (praca stanowiła podstawę wydanej w 2014 książki pt. „Ada Sari. Kulisy wielkiej sławy”), a magisterską – o operach Albana Berga, którą wydał w 1987 w formie książki pt. „Ucieczki do Karyntii. Rzecz o Albanie Bergu i jego operach”; jego promotorem był Witold Rudziński.
Kariera zawodowa W czasach studenckich prowadził cykl muzyczny „Temat z wariacjami” w Telewizyjnym Ekranie Młodych. Jako student współpracował także z prasą: w 1968 został redaktorem „Ruchu Muzycznego”, a wkrótce nawiązał współpracę z działem kulturalnym „Dziennika Ludowego”, dla którego pisał recenzje. W kolejnych latach pisał felietony i recenzje dla czasopism: „Taniec”, „Teatr”, „Kultura”, „Gazeta Robotnicza”, „Przekrój”, „Express Wieczorny” i „Gazeta Wyborcza”, a także dla zagranicznej prasy: „Opernwelt”, „Gente”, „Hudebni Rozhledy” i „Sowieckij Muzykie”.
Telewizyjną rozpoznawalność zyskał w 1974 dzięki występowi w programie Ireny Dziedzic Tele-Echo, w którym zapowiedział wywiad ze śpiewaczką operową Teresą Żylis-Garą; w 1981 wystąpił w ostatnim wydaniu programu. Za autorski, 17-odcinkowy program telewizyjny Operowe qui pro quo (1975–1980) otrzymał Nagrodę Prezesa Komitetu ds. Radia i Telewizji (1978) i Złoty Ekran (1979) przyznawany przez redakcję czasopisma „Ekran” najciekawszym telewizyjnym programom i osobowościom. W grudniu 1977 poprowadził telewizyjne widowisko operowe „Koncert gwiazd” w Operze Poznańskiej. W 1978 odbył dwumiesięczną podróż do Nowego Jorku w ramach stypendium przyznanego przez Fundację Kościuszkowską. Również w latach 70. wziął udział w jednym z odcinków teleturnieju Kto z nim wygra? emitowanym w programie Studio 2 w TVP2; wygrane 24 tys. zł przekazał na rzecz odbudowy Zamku Królewskiego w Warszawie. Prowadził autorskie audycje radiowe i programy telewizyjne: Spotkania z… (1977–?), Zaczarowany świat operetki (1981), Sławne, polskie, moniuszkowskie (1982), Rewelacja miesiąca (1979–?) i Przeboje Bogusława Kaczyńskiego (1986–?). Relacjonował Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina dla Dziennika Telewizyjnego, a z redakcją programu współpracował także przy okazji innych wydarzeń muzycznych i pracował w jej dziale kulturalnym.
W latach 80. zaczął występować w audycjach Polskiego Radia: Lato z radiem i Cztery pory roku, oraz w świątecznych programach TVP2. W 1983 otrzymał drugi w karierze Złoty Ekran, tym razem za Zaczarowany świat operetki. W 1984 zapowiadał występy polskich artystów na Dniach Kultury Polskiej w Ułan Bator. W tym samym roku został konsultantem muzycznym przy miniserialu Trzy młyny, a w 1985 był konsultantem artystycznych Dni Kultury Polskiej w Konstancji. W 1985 i 1986 otrzymał statuetkę Wiktora dla najpopularniejszej postaci telewizyjnej, a w 1987 – medal „Zasłużony dla kultury mongolskiej”.
W latach 1981–1990 był kierownikiem Festiwalu Muzyki w Łańcucie, który był retransmitowany w polskiej i niemieckiej telewizji. W latach 1984–2012 pełnił funkcję dyrektora Festiwalu im. Jana Kiepury w Krynicy. W 2002 otrzymał tytuł Honorowego Obywatela Krynicy.
W 1983 wydał zbiór swoich esejów pt. „Dzikie orchidee”, który rozszedł się w nakładzie egzemplarzy i został okrzyknięty najpopularniejszą książką roku w plebiscycie „Dziennika Wieczornego”. W 1991 wydał dziennik pt. „Kretowisko”, w którym opisał swoją drogę do objęcia stanowiska dyrektora Teatru Wielkiego w Warszawie i przegraną w konkursie; książką wywołał skandal obyczajowy, ponieważ m.in. ujawnił na jej łamach osobiste informacje o swoich oponentach i plotki o nich. Po premierze książki został pozwany przez dyrygenta Ilyę Stupela za pomówienie, ale Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w 1994 umorzył postępowanie karne i zobowiązał Kaczyńskiego do zapłaty starych zł na cele dobroczynne.
W 1991 założył Fundację „Orfeo”, w której zajmował się promocją kultury polskiej w kraju i za granicą, organizowaniem wydarzeń kulturalnych, wspieraniem młodych talentów i edukowaniem kulturalnym. Prowadził także firmę Casa Grande Impresariat Artystyczno-Wydawniczy. W 1992 z okazji swoich 50. urodzin zorganizował w Krynicy benefis pt. „Wielka sława to żart” i wydał książkę autobiograficzną o tym samym tytule. W listopadzie 1993 otworzył salon artystyczno-towarzyski w Zamku Ostrogskich w Warszawie, który został zamknięty po dwóch miesiącach z powodu braku sponsora. W latach 1993–1996 był prorektorem ds. artystycznych Akademii Muzycznej w Warszawie, na której prowadził zajęcia z historii opery. W 1894 prowadził cykl telewizyjny Bogusław Kaczyński zaprasza dzieci, w którym presentował opery i balety o tematyce baśniowej. W latach 1994–1998 był dyrektorem Teatru Muzycznego Roma, w którym w marcu 1998 zadebiutował jako reżyser spektaklem Madama Butterfly.
W grudniu 1995 otrzymał Order Uśmiechu, a w 1997 – Super-Wiktora za całokształt twórczości telewizyjnej. W wyniku plebiscytu Koniec wieku tygodnika „Polityka” został zaliczony do grona dziesięciu największych osobowości telewizyjnych XX stuleciaWarszawa. Bogusław Kaczyński kończy 65 lat – e-teatr.pl.. W 2001 poprowadził galę rozdania nagród na festiwalu wideoklipów Yach Film w Gdyni. Jesienią 2002 podczas gali z okazji 50-lecia TVP otrzymał statuetkę i tytuł „Gwiazda Telewizji Polskiej”. W 2004 podczas Festiwalu im. Jana Kiepury w Krynicy otrzymał tytuł Generała Kultury Polskiej od kierownictwa Reprezentacyjnego Zespołu Artystycznego Wojska Polskiego. W tym samym roku wystąpił w telewizyjnej reklamie bezprzewodowych telefonów marki Panasonic. W 2005 współprowadził (z Kubą Wojewódzkim) koncert „Trendy” podczas festiwalu TOPtrendy 2005 w Sopocie. W 2006 zdobył tytuł Mistrza Mowy Polskiej, był jednym z jurorów programu TVP2 Supertalent i zagrał epizodyczną rolę w 29. odcinku serialu TVN Niania. Wydał autorską serię płytową pt. Bogusław Kaczyński – Złota kolekcja.
Organizował m.in. koncerty operowe i widowisko muzyczne „Kiepura Gala”, które przedstawiane było m.in. w polonijnych ośrodkach w Kanadzie i USA. W 2013 zorganizował ogólnopolską trasę koncertową „Przystanek Europejskiego Festiwalu im. Jana Kiepury”.
Choroba i śmierć thumb|Grób Bogusława Kaczyńskiego w alei zasłużonych na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie 6 marca 2007 doznał udaru mózgu, wskutek którego częściowo utracił zdolność mówienia i doznał paraliżu prawej strony ciała. Po intensywnej rehabilitacji większość dolegliwości ustąpiła, choć już nigdy nie powrócił do pełnej sprawności fizycznej. W kolejnych latach chorował również na nowotwór żołądka, przeszedł także zawał i drugi udar.
21 stycznia 2016 zmarł z powodu kolejnego udaru mózgu. Został pochowany tydzień później w alei zasłużonych na warszawskich Starych Powązkach. Został pośmiertnie odznaczony przez prezydenta Andrzeja Dudę Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.
thumb|Pomnik Bogusława Kaczyńskiego w Krynicy-Zdroju thumb|Pomnik Bogusława Kaczyńskiego w Białej Podlaskiej Życie prywatne Bartosz Żurawiecki w wydanej w 2024 książce „Primadonna. Biografia Bogusława Kaczyńskiego” napisał, że jej bohater był gejem, choć on sam nigdy nie potwierdził publicznie swojej homoseksualnej orientacji. 8 września 1981 ożenił się z malarką Jadwigą Marią Jarosiewicz, z którą rozwiódł się w 1987.
W 1990 poparł Lecha Wałęsę przed wyborami prezydenckimi. Przed wyborami parlamentarnymi w 2015 był zwolennikiem Prawa i Sprawiedliwości.
Kolekcjonował figurki słoni.
Upamiętnienie 17 sierpnia 2018 w Krynicy-Zdroju odsłonięto ławeczkę Bogusława Kaczyńskiego autorstwa Tomasza Górnickiego. Pomnik znajduje się w pobliżu pensjonatu „Wisła”, gdzie Kaczyński przez 28 lat zatrzymywał się na czas prowadzenia Festiwali im. Jana Kiepury.
Corocznie od 2019 w Białej Podlaskiej organizowany jest Festiwal im. Bogusława Kaczyńskiego, który ma na celu popularyzację muzyki operowej, operetkowej i musicalowej.
2 maja 2020 w Białej Podlaskiej w Parku Radziwiłłowskim w pobliżu szkoły muzycznej odsłonięto pomnik Kaczyńskiego, którą wykonał z brązu i granitu Stanisław Milewski.
Jest bohaterem książek biograficznych:„Będę sławny, będę bogaty” (2022) autorstwa Anny Lisieckiej i „Primadonna. Biografia Bogusława Kaczyńskiego” (2024) Bartosza Żurawieckiego.
Wybrane publikacje Dzikie orchidee, Wydawnictwo Casa Grande, Warszawa, 1985, Ucieczki do Karyntii. Rzecz o A. Bergu i jego operach, Wydawnictwa Radia i Telewizji, Warszawa, 1987, Wielka sława to żart, Wydawnictwo BGW, Warszawa, 1992, Kretowisko, Art B Press, Poznań, 1991, Xenia Grey: księżna Chicago, Fundacja Orfeo, Warszawa, 1993, Krynicki Benefis, Fundacja ORFEO, Warszawa, 2000, Symfonia w dolinie słońca (album wydany w Niemczech) Teatr Kaczyńskiego – Roma, Wydawnictwo Casa Grande, Warszawa, 2008, Jak samotny szeryf, Wydawnictwo Casa Grande, Warszawa, 2009, Fryderyk Chopin. Geniusz muzyczny. (Wydawnictwo Debit, album prestiżowy), Bielsko-Biała 2010, Koń na biegunach, Wydawnictwo Casa Grande, Warszawa, 2010, Smak sławy, Wydawnictwo Casa Grande, Warszawa, 2011, Kiepura, Wydawnictwo Casa Grande, Warszawa, 2011, Łańcut, moja miłość, Wydawnictwo Casa Grande, Warszawa, 2012, Ada Sari. Kulisy wielkiej sławy, Wydawnictwo Casa Grande, Warszawa, 2014,
Nagrody i odznaczenia