Bernard Zaydler (w publikacjach włoskich Bernardo Zaydler; w piśmiennictwie także Bernard Zajdler i Bernard Zeidler; ur. 1799, zm. 1855) – polski prawnik, historyk i tłumacz, emigrant związany z Florencją. Absolwent Uniwersytetu Warszawskiego, doktor prawa cywilnego Uniwersytetu w Pizie i członek Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Warszawie. Autor dwutomowej włoskojęzycznej historii Polski Storia della Polonia fino agli ultimi tempi (1831) i tłumacz na język włoski rozprawy Jana Śniadeckiego o Mikołaju Koperniku.; ; W 1848 wstąpił do Legionu Mickiewicza, a po powrocie do Florencji opracował na zlecenie Adama Mickiewicza historię Legionów Polskich we Włoszech.
Życiorys Ukończył studia na Uniwersytecie Warszawskim jako magister prawa i administracji. W 1823 uzyskał na Uniwersytecie w Pizie doktorat z prawa cywilnego, po czym osiadł we Florencji. Należał tam do stałych bywalców Gabinetu Naukowo-Literackiego Giovana Pietra Vieusseux.
W 1828 kupił dom przy via della Scala 65. Dom stał się punktem odniesienia dla Polaków przebywających we Florencji; jedno z mieszkań Zaydler przeznaczył dla polskich uchodźców.
W lipcu 1837, po przybyciu Juliusza Słowackiego do Florencji, Zaydler pośredniczył w znalezieniu mu mieszkania przy via dei Banchi. W październiku tego samego roku poeta przeniósł się do domu Zaydlera przy via della Scala 65.
We włoskich publikacjach posługiwał się formą „Bernardo Zaydler”. Jaworska odnotowała także warianty nazwiska „Seydler”, „Zeydler” i „Zeidler”; forma „Zajdler” występowała w polskim piśmiennictwie encyklopedycznym już w XIX wieku.
W źródłach występuje rozbieżność dotycząca roku śmierci. Encyklopedyczny słownik Brockhausa i Efrona z 1894 oraz Jaworska w 1969 podawały rok 1835. Data ta jest niezgodna z późniejszą udokumentowaną działalnością Zaydlera: w 1848 uczestniczył w przedsięwzięciu Legionu Mickiewicza i opublikował historię legionów Dąbrowskiego, a w 1853 Giovan Pietro Vieusseux odesłał mu piętnaście niesprzedanych egzemplarzy tej książki. Współczesny wykaz haseł Polskiego Słownika Biograficznego i katalog Biblioteki Cyfrowej Uniwersytetu Łódzkiego podają lata 1799–1855.
Działalność pisarska i translatorska W 1830 Zaydler wydał włoski przekład rozprawy Jana Śniadeckiego poświęconej Kopernikowi, zatytułowany Di Niccolò Copernico astronomo polacco: ragionamento. Na karcie tytułowej zaznaczono, że przekład został przez niego uzupełniony dodatkami. Według Bernardiniego przy przygotowywaniu publikacji korzystał z wiadomości przekazanych przez Michała Kleofasa Ogińskiego, a zamieszczony w niej wizerunek Kopernika oparto na obrazie należącym do Sebastiana Ciampiego.
Według Bernardiniego impulsem do podjęcia przez Zaydlera pracy nad własną historią Polski stało się powstanie listopadowe. W 1831 we Florencji ukazała się w dwóch tomach Storia della Polonia fino agli ultimi tempi. Na karcie tytułowej autor określił się jako Polak i członek Królewskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Warszawie; członkostwo to odnotowuje również opracowanie dotyczące zbiorów specjalnych Biblioteki Śląskiej.
Dzieło zostało obszernie zilustrowane. Znalazły się w nim m.in. dwie mapy Polski przedstawiające sytuację z lat 1772 i 1831, sporządzone na podstawie rysunków Zaydlera. Przy kompletowaniu materiału ikonograficznego korzystał z polskich wydawnictw i rycin, w tym ilustracji do Śpiewów historycznych Juliana Ursyna Niemcewicza oraz widoków Warszawy według rycin Fryderyka Krzysztofa Dietricha; materiały pozyskiwał również od Polaków we Włoszech, środowiska uniwersyteckiego w Krakowie i rodziny Bentkowskich w Warszawie. Stanisław Poniatowski udostępnił mu portrety Stanisława Augusta i Józefa Poniatowskiego oraz ryciny o tematyce historycznej.
Działalność w Legionie Mickiewicza W 1848 Zaydler wstąpił do Legionu Polskiego organizowanego przez Adama Mickiewicza. Z powodu posługiwania się tytułem doktora początkowo wzięto go za lekarza; gdy ustalono, że posiadał doktorat z prawa, a nie kwalifikacje medyczne, dowódca Mikołaj Kamieński odesłał go do Florencji. Zaydler dotarł wcześniej z oddziałem Maurycego Hauke i Ignacego Kłukowskiego do Borgo San Lorenzo.
Po powrocie podjął pracę nad historią Legionu Polskiego z 1797. Opracowanie zostało mu osobiście zlecone przez Mickiewicza w kwietniu 1848 i miało nawiązywać do tradycji legionów Jana Henryka Dąbrowskiego. Książka ukazała się jeszcze w 1848 w Vercelli pod tytułem Storia delle operazioni militari delle legioni polacche in Italia: comandate sotto gli ordini superiori del generale Buonaparte e di altri capi e dal generale Dombrowski. Wydano ją anonimowo jako pracę „Polaka”; autorstwo Zaydlera przypisuje jej Bernardini.
Rodzina Dostępne opracowania nie pozwalają na pewne odtworzenie najbliższych relacji rodzinnych Zaydlera. Jaworska uznała go za brata albo co najmniej bardzo bliskiego krewnego Emilii z Zaydlerów Bentkowskiej. Rodzina Bentkowskich pomagała mu również w gromadzeniu materiałów ikonograficznych do Storia della Polonia. Według Moniki Warneńskiej Zaydler był spokrewniony z rodziną Januszewskich, z której pochodziła matka Słowackiego.Monika Warneńska, Twój czas nade mną trwa, Wydawnictwo Lubelskie, Lublin 1986, s. 186. Z listu Juliusza Słowackiego do matki z 21 sierpnia 1837 wynika, że Zaydler był wówczas rozwiedziony.
Znaczenie historyczne Bernardini wiąże trwałe miejsce Zaydlera w historii polskiej obecności we Florencji przede wszystkim z jego rolą gospodarza domu przy via della Scala i gościnnością wobec polskich przybyszów, zwłaszcza Juliusza Słowackiego. Paolini opisuje Casa Zaydler jako punkt odniesienia dla licznych Polaków przebywających w mieście i ważny ośrodek kulturalny; poza Słowackim gościli tam m.in. Zygmunt Krasiński i Adam Mickiewicz, a jedno z mieszkań przeznaczono dla polskich uchodźców.
Publikacje Jan Śniadecki, Di Niccolò Copernico astronomo polacco: ragionamento, przekład na język włoski i uzupełnienia Bernardo Zaydler, Poligrafia Fiesolana, Fiesole 1830. Storia della Polonia fino agli ultimi tempi, t. 1–2, V. Batelli e Figli, Firenze 1831. Storia delle operazioni militari delle legioni polacche in Italia: comandate sotto gli ordini superiori del generale Buonaparte e di altri capi e dal generale Dombrowski, Tipi De-Gaudenzi, Vercelli 1848 – druk anonimowy jako praca „Polaka”; autorstwo Zaydlera przypisuje jej Luca Bernardini.
Przypisy
Bibliografia (spis treści czasopisma)
Linki zewnętrzne Di Niccolò Copernico astronomo polacco: ragionamento w bibliotece Polona Storia della Polonia fino agli ultimi tempi, t. 1 w Bibliotece Cyfrowej Uniwersytetu Łódzkiego Storia della Polonia fino agli ultimi tempi, t. 2 w Bibliotece Cyfrowej Uniwersytetu Łódzkiego Storia delle operazioni militari delle legioni polacche in Italia w Internet Archive
Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Polscy prawnicy Kategoria:Polscy tłumacze Kategoria:Tłumacze na język włoski Kategoria:Członkowie Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Warszawie Kategoria:Absolwenci i studenci Królewskiego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Pizie Kategoria:Żołnierze Legionów Polskich 1848–1849 Kategoria:Polacy we Włoszech 1795–1918 Kategoria:Urodzeni w 1799 Kategoria:Zmarli w 1855